Tương lai mịt mù của Afghanistan

Tháng 8/2024 đánh dấu ba năm kể từ khi lực lượng Taliban nắm quyền điều hành đất nước Afghanistan và Mỹ hoàn tất việc rút quân khỏi quốc gia Nam Á, kết thúc một trong những cuộc chiến tại nước ngoài dài nhất trong lịch sử Xứ Cờ hoa. Nhìn lại chặng đường ba năm qua, bức tranh kinh tế-xã hội của Afghanistan luôn phủ gam màu u ám.
Một phụ nữ và trẻ em gái đi bộ trên một con phố ở Kabul, Afghanistan ngày 9/11/2022. (Ảnh: Reuters)
Một phụ nữ và trẻ em gái đi bộ trên một con phố ở Kabul, Afghanistan ngày 9/11/2022. (Ảnh: Reuters)

Mới đây, chính quyền Taliban ở Afghanistan tổ chức cuộc diễu binh tại sân bay Bagram, nhằm kỷ niệm ba năm ngày Taliban trở lại nắm quyền sau khi Mỹ rút quân khỏi Afghanistan năm 2021.

Cho đến nay, chính quyền Taliban vẫn chưa nhận được sự công nhận của cộng đồng quốc tế, đồng thời bị chỉ trích vì những biện pháp hạn chế đối với phụ nữ và trẻ em gái.

Báo cáo của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) cho biết, ít nhất 1,4 triệu trẻ em gái ở Afghanistan không được đi học cấp hai kể từ khi lực lượng Taliban trở lại nắm quyền.

Dựa trên cách giải thích hà khắc về luật Hồi giáo, chính quyền Taliban cấm trẻ em gái tiếp cận giáo dục sau lớp sáu. Tuy vậy, số lượng học sinh tiểu học ở Afghanistan cũng giảm đáng kể. Năm 2022, nước này có 5,7 triệu trẻ em gái và trẻ em trai học tiểu học, giảm 1,1 triệu em so với năm 2019.

Afghanistan là quốc gia duy nhất trên thế giới không cho phép trẻ em gái tiếp tục đến trường sau bậc tiểu học.

Tình trạng này được UNESCO lý giải là do Taliban cấm giáo viên nữ dạy học sinh nam, hoặc do các bậc phụ huynh phải xoay xở với gánh nặng tài chính trong bối cảnh tình hình kinh tế ngày càng khó khăn. Afghanistan là quốc gia duy nhất trên thế giới không cho phép trẻ em gái tiếp tục đến trường sau bậc tiểu học.

Những tia hy vọng về một tương lai bớt u ám hơn cho người dân Afghanistan vẫn rất mong manh. Nhiều vòng đàm phán về tình hình quốc gia Nam Á đã được Liên hợp quốc tổ chức, song đại diện chính quyền Taliban không tham dự.

Vòng đàm phán gần đây nhất diễn ra vào cuối tháng 6/2024 đã có bước khởi sắc khi lần đầu tiên có sự tham gia của đại diện Taliban, nhưng không đạt được kết quả nào về vấn đề quyền của phụ nữ và trẻ em gái, trong khi đây lại là vấn đề gây nhức nhối lâu nay, trở thành nguyên nhân hàng đầu khiến nguồn viện trợ nước ngoài cho Afghanistan bị gián đoạn.

Ðã có nhiều lời kêu gọi thế giới "đừng lãng quên" tình hình ở Afghanistan, nơi phụ nữ và trẻ em gái đang bị gạt ra ngoài lề xã hội bởi các chính sách khước từ những quyền cơ bản của họ. Ðiều này đặc biệt cần được nêu cao khi các nước trên thế giới đang hướng sự chú ý tới nhiều cuộc khủng hoảng trầm trọng khác.

Hơn 50 lệnh cấm có ảnh hưởng đến phụ nữ đã được Taliban ban hành kể từ khi lên nắm quyền, bao gồm cấm phụ nữ tham gia công việc của chính phủ, kiểm soát trang phục họ được phép mặc và cấm phụ nữ ra khỏi thành phố một mình…

Hơn 50 lệnh cấm có ảnh hưởng đến phụ nữ đã được Taliban ban hành kể từ khi lên nắm quyền, bao gồm cấm phụ nữ tham gia công việc của chính phủ, kiểm soát trang phục họ được phép mặc và cấm phụ nữ ra khỏi thành phố một mình…

Một nền kinh tế không thể vận hành ổn định nếu thiếu sự tham gia của lực lượng lao động nữ. Nền kinh tế phụ thuộc vào nông nghiệp của Afghanistan ngày càng sa sút do tác động của biến đổi khí hậu với các trận lũ lụt, động đất.

Theo Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), 69% dân số Afghanistan phải chật vật trước tình trạng thiếu các loại nhu yếu phẩm. Tổ chức Save the Children cảnh báo, trong năm 2024, khoảng 6,5 triệu trẻ em Afghanistan sẽ phải đối mặt với nạn đói ở mức độ nghiêm trọng, do ảnh hưởng của lũ lụt và hạn hán.

Afghanistan nằm trong số những nước có tỷ lệ sản phụ tử vong cao nhất trên thế giới. Về giáo dục, UNESCO lo ngại rằng tỷ lệ bỏ học ngày càng lớn ở trẻ em có thể dẫn đến gia tăng lao động trẻ em và tảo hôn.

Hãng AP nhận định, Afghanistan đã chứng kiến một số thay đổi tích cực dưới thời Taliban cầm quyền, nổi bật là tình trạng an ninh bất ổn đã được khắc phục, nhưng vẫn còn rất nhiều điều đáng để quan ngại về kinh tế-xã hội, nhân đạo.

Ðến nay, chưa có dấu hiệu nào cho thấy Taliban sẽ từ bỏ những chính sách cứng rắn với phụ nữ và trẻ em gái. Quốc gia Nam Á này rất cần sự quan tâm, bền bỉ thúc đẩy của cộng đồng quốc tế để có thể đi đến những thay đổi quan trọng, hướng tới bảo đảm và tôn trọng quyền của người dân.

Có thể bạn quan tâm

Ảnh minh họa: Một góc vịnh Kola trên biển Barents. (Ảnh: TTXVN)

EU với chiến lược mới về Bắc Cực

Ủy ban châu Âu (EC) chuẩn bị công bố chiến lược mới về Bắc Cực, đánh dấu nỗ lực của Liên minh châu Âu (EU) nhằm tăng cường sự hiện diện tại khu vực có vị thế quan trọng đối với kinh tế, an ninh và năng lượng của Lục địa già.

Khu liên hợp công nghiệp hóa dầu ở Anzoategui, Venezuela. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Áp lực kép với thị trường dầu mỏ

Trong lúc cuộc xung đột tại Trung Đông tiếp tục làm gián đoạn dòng chảy dầu mỏ, đẩy giá diesel lên mức cao kỷ lục, thị trường toàn cầu có những động thái đáng chú ý: Các nước xuất khẩu dầu mỏ lớn lại chưa muốn mở thêm “van sản lượng".

Người dân Cộng hòa Trung Phi chờ phân phát lương thực từ FAO. (Ảnh minh họa: Xinhua)

Thách thức an ninh lương thực toàn cầu

Chỉ số giá lương thực thế giới vừa chạm mốc cao nhất trong gần bốn năm qua, đặt ra thách thức lớn khi thời hạn chót để hiện thực hóa mục tiêu xóa bỏ nạn đói toàn cầu vào năm 2030 đang đến gần. 

Người di cư tại Ras Ajdir, khu vực biên giới giữa Libya và Tunisia. (Ảnh: THX)

EU giằng co trước các lựa chọn về vấn đề dân di cư

Di cư luôn là chủ đề gây nhiều tranh cãi và là “cuộc thử lửa” về tinh thần gắn kết, sự sẻ chia trách nhiệm và tương trợ vượt khó của châu Âu. Để nhiều quốc gia thống nhất cách tiếp cận trước thách thức là điều không dễ dàng, nhất là khi lợi ích an ninh của từng nước va chạm mạnh với giá trị cốt lõi và mục tiêu chung của khối.

Căn cứ không quân Al-Harir của Mỹ tại khu vực người Kurd ở Iraq. (Ảnh: IRNA/TTXVN phát)

Bước chuyển ở “trái tim” Trung Đông

Mỹ vừa hoàn tất quá trình rút lực lượng khỏi Iraq, chính thức kết thúc hoạt động của liên minh quốc tế chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) do Mỹ dẫn đầu tại quốc gia Trung Đông. Sự kiện này đánh dấu bước chuyển của cuộc chiến chống khủng bố tại Iraq, mở ra giai đoạn mới trong quan hệ giữa Washington và Baghdad.

Quang cảnh thủ đô Damascus của Syria. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ưu tiên quan trọng của Mỹ tại Syria

Tại cuộc trao đổi với các quan chức Syria nhân chuyến thăm của phái đoàn Bộ Ngoại giao Mỹ tới Damascus mới đây, hai bên đã thảo luận các biện pháp tăng cường quan hệ song phương, với sáng kiến “Syria không còn trại tị nạn” là một trong những ưu tiên trong giai đoạn hiện nay.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hành trình tái thiết Dải Gaza nhiều chông gai

Gần ba năm kể từ khi xung đột giữa Israel và phong trào Hamas bùng phát vào tháng 10/2023, Dải Gaza đang hứng chịu cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất mà thế giới từng ghi nhận, xóa sổ hàng thập niên phát triển.

Công tác giám sát y tế được thúc đẩy để ngăn dịch Ebola lây lan ở CHDC Congo. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Không chủ quan, lơ là với dịch bệnh

Một chương trình thử nghiệm vaccine phòng dịch bệnh Ebola quy mô lớn đang được khẩn trương triển khai tại Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Congo. Đây là nỗ lực không mệt mỏi của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nhằm sớm dập dịch đang diễn biến phức tạp ở quốc gia Trung Phi vốn có tiếng nghèo đói và xung đột kéo dài.

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Cuộc tranh luận về kiểm soát trí tuệ nhân tạo (AI) đang nóng lên trong bối cảnh các diễn đàn công nghệ quốc tế, trong đó có sự kiện GovTech 2026 vừa diễn ra tại Nam Phi, đưa ra cảnh báo về rủi ro từ AI vượt qua mọi biên giới và không một quốc gia nào có thể tự mình giải quyết.

Lực lượng M23 tuần tra tại Goma, Cộng hòa Dân chủ Congo. (Ảnh: THX)

Mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới

Sở hữu tiềm năng lớn về tài nguyên thiên nhiên, dân số trẻ cùng thị trường rộng lớn, châu Phi đang đứng trước cơ hội mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới. Tuy nhiên, để nền kinh tế phát triển bền vững, Lục địa Đen còn nhiều thách thức cần giải quyết.

Luật Trí tuệ nhân tạo: Chỉ điều chỉnh đầu ra và hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo, không cản trở đổi mới sáng tạo. (Ảnh minh họa)

Phát triển AI: Kỳ vọng và rủi ro

Những bước tiến nhanh chóng của AI mang đến nhiều cơ hội cho phát triển, nhưng cũng đặt ra câu hỏi làm sao để việc hoạch định, hoàn thiện thể chế, chính sách theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ, khi mà kỳ vọng lớn thường đi kèm rủi ro cao.

Nhà máy lọc dầu tại tỉnh Wasit, Iraq. (Ảnh minh họa: THX/TTXVN)

Châu Âu trước sức ép từ giá dầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đẩy chi phí năng lượng tăng cao, gián đoạn nguồn cung, khiến châu Âu, vốn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, phải chật vật ứng phó.

Các nhà lãnh đạo chụp ảnh chung tại Hội nghị Cấp cao Nhóm BRICS ở Kazan, Nga, ngày 23/10/2024. (Ảnh: IRNA/TTXVN)

BRICS - Cơ chế hợp tác quan trọng

Với chủ đề “Xây dựng khả năng phục hồi, đổi mới, hợp tác và phát triển bền vững”, chương trình nghị sự của Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS) lần thứ 18 dự kiến diễn ra tại New Delhi (Ấn Độ) vượt ra ngoài sự phối hợp chính trị truyền thống, hướng tới hợp tác thực tiễn ở nhiều lĩnh vực.

Trụ sở Ủy ban châu Âu (EC) ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Kiểm soát chặt hàng vào EU

Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) vừa thông qua gói cải cách toàn diện khung pháp lý hải quan của khối. Đây được đánh giá là cuộc cải tổ sâu rộng nhất trong hơn 50 năm qua của ngành hải quan châu Âu nhằm hiện đại hóa hệ thống kiểm soát thương mại, siết chặt quản lý hàng hóa.

Nhân viên y tế tiêm vaccine phòng dịch Ebola tại khu vực y tế Bulape, miền trung Cộng hòa dân chủ Congo, tháng 9/2025. (Ảnh: WHO/XINHUA)

Nỗ lực tự chủ y tế tại châu Phi

Hành trình hướng đến tự chủ chiến lược trong sản xuất các loại vaccine, bảo đảm an ninh y tế của châu Phi đang là nhu cầu cấp bách, xuất phát từ những bài học rút ra trong giai đoạn dịch Covid-19 hoành hành.

Cờ EU tung bay bên ngoài Trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Xinhua)

Tham vọng chiến lược và năng lực thực tế trong kế hoạch ngân sách của EU

Ngân sách là vấn đề thường dấy lên tranh cãi trong Liên minh châu Âu, khi các nước thành viên duy trì những quan điểm khác biệt về quy mô đóng góp và phân bổ tài chính. Hiện Liên minh Cờ xanh đang đứng trước bài toán cân bằng giữa tham vọng chiến lược và năng lực thực tế của các nước liên quan đến kế hoạch ngân sách dài hạn...