Trong bối cảnh môi trường an ninh-chính trị toàn cầu ngày càng diễn biến phức tạp và khó lường, Cộng đồng Phát triển miền nam châu Phi (SADC) với 16 quốc gia thành viên, đang nỗ lực củng cố đoàn kết, nâng cao cảnh giác và tăng cường hợp tác chính trị, quốc phòng, an ninh nhằm bảo vệ hòa bình, ổn định và tạo nền tảng cho phát triển bền vững trong khu vực.
Chính phủ các nước miền nam châu Phi đang thúc đẩy các nỗ lực duy trì môi trường hòa bình, tuy nhiên vẫn đối mặt những rủi ro tiềm ẩn. Khu vực này đang tăng cường kiểm soát một số điểm nóng an ninh, nhất là tình trạng xung đột kéo dài tại miền đông Cộng hòa Dân chủ Congo và chống khủng bố ở tỉnh Cabo Delgado của Mozambique. Tại miền đông Cộng hòa Dân chủ Congo, tình trạng xung đột leo thang giữa lực lượng Chính phủ và nhóm nổi dậy M23 gây ra những hệ lụy nhân đạo nghiêm trọng.
Madagascar đang đối mặt những thách thức phát sinh kể từ khi nước này thiết lập cơ quan chuyển tiếp tháng 9/2025. Trước tình hình đó, SADC triển khai hàng loạt nỗ lực ngoại giao con thoi thông qua Hội đồng Bô lão và Nhóm Tham vấn Hòa giải do nguyên Tổng thống Malawi Joyce Banda dẫn đầu. Ở chiều ngược lại, Mozambique đạt tiến bộ trong việc duy trì ổn định chính trị sau cuộc tổng tuyển cử năm 2024 thông qua tiến trình Đối thoại quốc gia bao trùm. Mặc dù khu vực Cabo Delgado vẫn ghi nhận các vụ tấn công rải rác, bức tranh an ninh tổng thể của Mozambique cho thấy những tín hiệu cải thiện đầy hứa hẹn, tạo tiền đề quan trọng cho tiến trình tái thiết, phát triển kinh tế-xã hội.
Bên cạnh các điểm nóng an ninh, SADC tiếp tục chú trọng củng cố dân chủ và năng lực ứng phó tập thể. Trong năm 2025, khối đã triển khai các Phái bộ Quan sát Bầu cử tới Malawi, Seychelles, Tanzania và Zambia nhằm hỗ trợ tính minh bạch của các tiến trình chính trị. SADC đang đẩy nhanh dự án thiết lập Kho Hậu cần khu vực của Lực lượng Thường trực tại Botswana. Khi đi vào hoạt động, cơ sở này được kỳ vọng nâng cao khả năng phản ứng tập thể của khối trong các hoạt động gìn giữ hòa bình, ứng phó tình huống khẩn cấp nhân đạo và thảm họa thiên nhiên. Không chỉ đối phó các thách thức an ninh truyền thống, SADC còn phải giải quyết bài toán kép: sự thiếu đồng bộ trong kết nối giao thông nội khối và tính dễ bị tổn thương của người dân trước các hiện tượng thời tiết cực đoan. Khu vực này cũng đối mặt áp lực chuyển đổi xanh và an ninh năng lượng khi cuộc khủng hoảng thiếu điện đang lan rộng khắp SADC.
Đảm nhận vai trò Chủ tịch luân phiên SADC, Nam Phi đang đứng trước cơ hội nhưng cũng đối mặt thách thức lớn nhất trong thập kỷ qua. Trong bối cảnh khu vực đang đối mặt những biến động phức tạp đan xen, từ các điểm nóng an ninh, bài toán năng lượng, đến thách thức phát triển kinh tế nội khối, nhiệm kỳ này không chỉ là phép thử với vị thế đầu tàu của Nam Phi mà còn mang theo kỳ vọng về một SADC đoàn kết, tự cường và bứt phá.
Hiện vẫn còn 58 triệu người ở miền nam châu Phi sống trong cảnh bấp bênh, thiếu hụt lương thực hằng ngày. SADC tái khẳng định lập trường xuyên suốt rằng, hòa bình và an ninh không chỉ là mục tiêu tự thân, mà còn là nền tảng không thể thiếu cho sự phát triển bền vững và thịnh vượng chung của toàn bộ miền nam châu Phi. SADC đang tiếp tục thúc đẩy Tầm nhìn 2050, trong đó công nghiệp hóa, phát triển hạ tầng, nông nghiệp và khai thác khoáng sản thiết yếu được đặt ở vị trí trung tâm nhằm hướng tới tăng trưởng kinh tế bền vững và bao trùm của khu vực.
