Định hình chiến lược mới giữa EU và Canada

Quan hệ giữa Liên minh châu Âu (EU) và Canada bước sang một giai đoạn mới, chuyển từ hợp tác thương mại truyền thống sang khuôn khổ đối tác rộng hơn về kinh tế, công nghệ, quốc phòng, năng lượng và an ninh chuỗi cung ứng.

EU-Canada đã ký thỏa thuận đối tác kỹ thuật số từ năm 2023.
EU-Canada đã ký thỏa thuận đối tác kỹ thuật số từ năm 2023.

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gia tăng và các mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương biến động, EU và Canada đang tìm cách tạo thêm một trụ cột hợp tác nhằm nâng cao sức chống chịu trước các “cú sốc” và khả năng tự chủ chiến lược của cả hai bên.

Tín hiệu tăng cường mối quan hệ chiến lược EU-Canada được đưa ra sau khi Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen tuyên bố rằng, EU muốn xây dựng một “liên minh vì tương lai” với Canada, vượt ra ngoài khuôn khổ Hiệp định Kinh tế và Thương mại toàn diện (CETA). Nhà lãnh đạo EC còn “bật đèn xanh” để Canada trở thành “thành viên liên kết” đầu tiên của EU.

Đáp lại tín hiệu từ phía EU, Thủ tướng Canada Mark Carney cho biết đang thúc đẩy việc nâng cấp quan hệ với EU theo hướng xây dựng một liên minh độc đáo và vượt ra ngoài khuôn khổ quan hệ thương mại, trong bối cảnh Ottawa tìm cách củng cố các mối liên kết với châu Âu. Ottawa khẳng định không có ý định trở thành thành viên chính thức của EU, song đang xem xét một khuôn khổ hợp tác mới, trong đó có khả năng Canada trở thành thành viên liên kết đầu tiên của EU.

Nền tảng quan hệ EU-Canada đã được xây dựng từ lâu. CETA, được áp dụng tạm thời từ năm 2017, đã góp phần thúc đẩy mạnh thương mại song phương. Tuy nhiên, trong bối cảnh tình hình thế giới có nhiều biến động, các nền kinh tế đang chạy đua tìm kiếm nguồn cung khoáng sản chiến lược và khả năng duy trì sản xuất trong khủng hoảng, quan hệ giữa hai bên đã được điều chỉnh mạnh mẽ.

Một trong những động lực quan trọng nhất của việc xây dựng quan hệ đối tác mới là tính bổ sung về nguồn lực. Canada sở hữu nguồn tài nguyên lớn, trong đó có nhiều khoáng sản quan trọng đối với công nghiệp quốc phòng, chuyển đổi năng lượng và công nghệ cao. EU lại có nhu cầu đa dạng hóa nguồn cung và hai bên đang hướng tới quan hệ hợp tác ngày càng chặt chẽ nhằm ứng phó với sức ép và cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Nếu khoáng sản là đầu vào vật chất, thì công nghệ có thể trở thành chất keo gắn kết quan hệ EU-Canada trong dài hạn. Hai bên đã ký thỏa thuận đối tác kỹ thuật số (Digital Partnership) từ năm 2023, với các lĩnh vực hợp tác như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ lượng tử, an ninh mạng, quản trị dữ liệu và nghiên cứu.

Hội đồng Đối tác số EU-Canada đã xác định AI, ví điện tử, kết nối quốc tế an toàn và an toàn trực tuyến là những lĩnh vực ưu tiên hợp tác. Điều này càng khẳng định mạnh mẽ rằng, hợp tác công nghệ không chỉ nhằm thúc đẩy thương mại mà còn liên quan chủ quyền công nghệ. EU muốn giảm sự phụ thuộc công nghệ có thể trở thành rủi ro an ninh, Canada cũng có lợi ích khi mở rộng mạng lưới công nghệ và nghiên cứu.

Canada và EU đang chuẩn bị cho các cuộc đàm phán tại Montreal vào cuối tháng 10 với kỳ vọng có thể cụ thể hóa đề xuất đưa quan hệ hai bên lên “mức cao nhất có thể” của Chủ tịch EC. Theo kế hoạch, hai bên sẽ công bố một loạt thỏa thuận nhằm làm sâu sắc hợp tác trên các lĩnh vực thương mại số, khoáng sản quan trọng, năng lượng, công nghệ và ứng phó cháy rừng.

Hai bên dự kiến ký thỏa thuận thương mại số, tăng hợp tác giữa các cơ quan cạnh tranh và cho phép Ngân hàng Đầu tư châu Âu (EIB) đầu tư vào các dự án khoáng sản quan trọng của Canada. EU và Canada xác định khả năng hợp tác về các chuỗi cung ứng năng lượng đa dạng và đáng tin cậy, bao gồm LNG, năng lượng tái tạo, hydrogen carbon thấp và công nghệ sạch.

Với những lợi thế có thể bổ sung cho nhau, sự phối hợp hiệu quả sẽ giúp quan hệ EU-Canada vượt khỏi khuôn khổ một hiệp định thương mại tự do và trở thành một trong những cấu trúc hợp tác đáng chú ý của không gian xuyên Đại Tây Dương.

Có thể bạn quan tâm

Người di cư tại Ras Ajdir, khu vực biên giới giữa Libya và Tunisia. (Ảnh: THX)

EU giằng co trước các lựa chọn về vấn đề dân di cư

Di cư luôn là chủ đề gây nhiều tranh cãi và là “cuộc thử lửa” về tinh thần gắn kết, sự sẻ chia trách nhiệm và tương trợ vượt khó của châu Âu. Để nhiều quốc gia thống nhất cách tiếp cận trước thách thức là điều không dễ dàng, nhất là khi lợi ích an ninh của từng nước va chạm mạnh với giá trị cốt lõi và mục tiêu chung của khối.

Căn cứ không quân Al-Harir của Mỹ tại khu vực người Kurd ở Iraq. (Ảnh: IRNA/TTXVN phát)

Bước chuyển ở “trái tim” Trung Đông

Mỹ vừa hoàn tất quá trình rút lực lượng khỏi Iraq, chính thức kết thúc hoạt động của liên minh quốc tế chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) do Mỹ dẫn đầu tại quốc gia Trung Đông. Sự kiện này đánh dấu bước chuyển của cuộc chiến chống khủng bố tại Iraq, mở ra giai đoạn mới trong quan hệ giữa Washington và Baghdad.

Quang cảnh thủ đô Damascus của Syria. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ưu tiên quan trọng của Mỹ tại Syria

Tại cuộc trao đổi với các quan chức Syria nhân chuyến thăm của phái đoàn Bộ Ngoại giao Mỹ tới Damascus mới đây, hai bên đã thảo luận các biện pháp tăng cường quan hệ song phương, với sáng kiến “Syria không còn trại tị nạn” là một trong những ưu tiên trong giai đoạn hiện nay.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hành trình tái thiết Dải Gaza nhiều chông gai

Gần ba năm kể từ khi xung đột giữa Israel và phong trào Hamas bùng phát vào tháng 10/2023, Dải Gaza đang hứng chịu cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất mà thế giới từng ghi nhận, xóa sổ hàng thập niên phát triển.

Công tác giám sát y tế được thúc đẩy để ngăn dịch Ebola lây lan ở CHDC Congo. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Không chủ quan, lơ là với dịch bệnh

Một chương trình thử nghiệm vaccine phòng dịch bệnh Ebola quy mô lớn đang được khẩn trương triển khai tại Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Congo. Đây là nỗ lực không mệt mỏi của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nhằm sớm dập dịch đang diễn biến phức tạp ở quốc gia Trung Phi vốn có tiếng nghèo đói và xung đột kéo dài.

Tàu thương mại tại eo biển Hormuz, ngày 20/6/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Châu Âu giải bài toán thiếu hụt năng lượng

Nguồn cung và giá năng lượng tại châu Âu đang chịu sức ép ngày càng lớn trong bối cảnh hoạt động vận chuyển dầu khí qua Eo biển Hormuz vẫn tắc nghẽn. Kho dự trữ dầu chiến lược còn vơi khiến Lục địa già lo lắng khi mùa đông giá lạnh đang tới gần.

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Cuộc tranh luận về kiểm soát trí tuệ nhân tạo (AI) đang nóng lên trong bối cảnh các diễn đàn công nghệ quốc tế, trong đó có sự kiện GovTech 2026 vừa diễn ra tại Nam Phi, đưa ra cảnh báo về rủi ro từ AI vượt qua mọi biên giới và không một quốc gia nào có thể tự mình giải quyết.

Lực lượng M23 tuần tra tại Goma, Cộng hòa Dân chủ Congo. (Ảnh: THX)

Mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới

Sở hữu tiềm năng lớn về tài nguyên thiên nhiên, dân số trẻ cùng thị trường rộng lớn, châu Phi đang đứng trước cơ hội mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới. Tuy nhiên, để nền kinh tế phát triển bền vững, Lục địa Đen còn nhiều thách thức cần giải quyết.

Luật Trí tuệ nhân tạo: Chỉ điều chỉnh đầu ra và hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo, không cản trở đổi mới sáng tạo. (Ảnh minh họa)

Phát triển AI: Kỳ vọng và rủi ro

Những bước tiến nhanh chóng của AI mang đến nhiều cơ hội cho phát triển, nhưng cũng đặt ra câu hỏi làm sao để việc hoạch định, hoàn thiện thể chế, chính sách theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ, khi mà kỳ vọng lớn thường đi kèm rủi ro cao.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: THX/TTXVN)

Mỹ và Canada tìm cách hạ nhiệt căng thẳng

Thủ tướng Canada Mark Carney vừa có cuộc trao đổi thẳng thắn với Tổng thống Mỹ Donald Trump về những vấn đề còn khúc mắc trong quan hệ thương mại song phương. Động thái nêu trên cho thấy căng thẳng trong vấn đề thuế quan giữa hai quốc gia láng giềng Bắc Mỹ đã có dấu hiệu hạ nhiệt.

Nhà máy lọc dầu tại tỉnh Wasit, Iraq. (Ảnh minh họa: THX/TTXVN)

Châu Âu trước sức ép từ giá dầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đẩy chi phí năng lượng tăng cao, gián đoạn nguồn cung, khiến châu Âu, vốn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, phải chật vật ứng phó.

Các nhà lãnh đạo chụp ảnh chung tại Hội nghị Cấp cao Nhóm BRICS ở Kazan, Nga, ngày 23/10/2024. (Ảnh: IRNA/TTXVN)

BRICS - Cơ chế hợp tác quan trọng

Với chủ đề “Xây dựng khả năng phục hồi, đổi mới, hợp tác và phát triển bền vững”, chương trình nghị sự của Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS) lần thứ 18 dự kiến diễn ra tại New Delhi (Ấn Độ) vượt ra ngoài sự phối hợp chính trị truyền thống, hướng tới hợp tác thực tiễn ở nhiều lĩnh vực.

Trụ sở Ủy ban châu Âu (EC) ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Kiểm soát chặt hàng vào EU

Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) vừa thông qua gói cải cách toàn diện khung pháp lý hải quan của khối. Đây được đánh giá là cuộc cải tổ sâu rộng nhất trong hơn 50 năm qua của ngành hải quan châu Âu nhằm hiện đại hóa hệ thống kiểm soát thương mại, siết chặt quản lý hàng hóa.

Nhân viên y tế tiêm vaccine phòng dịch Ebola tại khu vực y tế Bulape, miền trung Cộng hòa dân chủ Congo, tháng 9/2025. (Ảnh: WHO/XINHUA)

Nỗ lực tự chủ y tế tại châu Phi

Hành trình hướng đến tự chủ chiến lược trong sản xuất các loại vaccine, bảo đảm an ninh y tế của châu Phi đang là nhu cầu cấp bách, xuất phát từ những bài học rút ra trong giai đoạn dịch Covid-19 hoành hành.

Cờ EU tung bay bên ngoài Trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Xinhua)

Tham vọng chiến lược và năng lực thực tế trong kế hoạch ngân sách của EU

Ngân sách là vấn đề thường dấy lên tranh cãi trong Liên minh châu Âu, khi các nước thành viên duy trì những quan điểm khác biệt về quy mô đóng góp và phân bổ tài chính. Hiện Liên minh Cờ xanh đang đứng trước bài toán cân bằng giữa tham vọng chiến lược và năng lực thực tế của các nước liên quan đến kế hoạch ngân sách dài hạn...