Cuộc xung đột tại Trung Đông đẩy chi phí năng lượng tăng cao, gián đoạn nguồn cung, khiến châu Âu, vốn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, phải chật vật ứng phó. Trước sức ép lạm phát tăng vọt, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) vừa quyết định tăng lãi suất cơ bản thêm 0,25 điểm phần trăm lên 2,5%, trong khi Liên minh châu Âu (EU) thúc đẩy các chiến lược nhằm chủ động hơn trước các “cú sốc” năng lượng toàn cầu.
Đây là lần thứ hai ECB thắt chặt chính sách tiền tệ kể từ đầu năm đến nay. Tại Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone), lạm phát đã chạm mức 3,3% trong tháng 8 vừa qua.
Trong khi đó, ECB dự báo kinh tế Eurozone tăng trưởng 0,9% trong năm 2026, sau đó tăng lên mức 1,4% trong năm 2027 và 1,5% trong năm 2028.
Theo ECB, các kịch bản mới về cú sốc năng lượng cho thấy kết quả đối với tăng trưởng và lạm phát có thể rất khác nhau, tùy thuộc vào mức độ, và thời gian kéo dài của cú sốc.
Kể từ khi căng thẳng quân sự leo thang tại Trung Đông, EU đã phải chi thêm hơn 24 tỷ euro cho năng lượng nhập khẩu vì giá tăng chóng mặt, trong khi sản lượng nội khối không tăng.
Giá dầu duy trì ở mức cao sau các vụ tấn công mới nhằm vào hoạt động vận tải biển quanh Eo biển Hormuz làm gia tăng sức ép đối với các nền kinh tế châu Âu vốn phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng nhập khẩu.
Theo Cơ quan Thống kê Liên minh châu Âu (Eurostat), EU nhập khẩu 471,3 triệu tấn dầu thô trong năm 2024, trong khi sản lượng trong khối chỉ đạt 15,5 triệu tấn, tương đương mức phụ thuộc dầu nhập khẩu 96,6%.
Cuộc khủng hoảng Trung Đông đẩy giá ngắn hạn lên quá cao, làm suy yếu động lực tài chính trong việc nạp đầy các kho lưu trữ tại một số quốc gia châu Âu, mức lưu trữ khí đốt của châu Âu hiện ở mức thấp bất thường.
Điều này được xem là một cảnh báo rõ ràng về nguy cơ xảy ra những rủi ro do phụ thuộc nhiều vào nguồn cung bên ngoài.
Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) nhận định, chính phủ các nước nên cân nhắc thành lập các nguồn dự trữ chiến lược, áp dụng các hợp đồng linh hoạt hơn và tăng cường hợp tác quốc tế chặt chẽ nhằm chuẩn bị ứng phó với tình trạng thiếu hụt trong tương lai.
Để tăng cường an ninh năng lượng và khả năng chống chịu của nền kinh tế châu Âu trước các biến động địa chính trị, EU đã đưa ra chiến lược tăng cường phối hợp giữa các quốc gia thành viên, lấp đầy kho dự trữ khí đốt dưới lòng đất, linh hoạt trong quản lý dự trữ năng lượng và sử dụng các kho dự phòng dầu mỏ trong trường hợp khẩn cấp.
Chiến lược của EU cũng tập trung đẩy mạnh điện khí hóa và phát triển năng lượng sạch nội khối; đẩy mạnh phát triển các hệ thống lưu trữ năng lượng nhằm giảm tình trạng lãng phí điện từ các nguồn tái tạo và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ điện ngày càng gia tăng.
Hiện EU sản xuất lượng điện từ năng lượng tái tạo lớn hơn bao giờ hết.
Tuy nhiên, do năng lực lưu trữ còn hạn chế, một phần đáng kể lượng điện dư thừa không thể tích trữ để sử dụng vào thời điểm nhu cầu tăng cao.
Nhu cầu điện của châu Âu tăng nhanh nhờ sự phổ biến của xe điện, hệ thống sưởi sử dụng bơm nhiệt và các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI), khiến việc mở rộng năng lực lưu trữ trở thành một trong những ưu tiên hàng đầu của EU.
Trong bối cảnh căng thẳng tiếp diễn ở Trung Đông, ECB dự báo lạm phát sẽ duy trì ở mức cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% trong một thời gian dài.
Dự báo ECB sẽ có thêm hai đợt tăng lãi suất nữa từ nay đến giữa năm 2027, khi “cơn sốt giá dầu” đang tạo sức ép kinh tế lớn lên Lục địa già.
