Hòa bình cho Gaza: Đâu là yếu tố cốt lõi sau 3 năm xung đột?

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh minh họa: THX/TTXVN)
Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh minh họa: THX/TTXVN)

Tròn 3 năm từ khi xung đột giữa Israel và phong trào Hamas bùng nổ ngày 7/10/2023, cục diện an ninh ở Dải Gaza vẫn chìm trong cảnh rối ren, với các cuộc không kích diễn ra thường xuyên. Kế hoạch hòa bình cho Dải Gaza, do Mỹ thúc đẩy, được kỳ vọng mang đến “ánh sáng cuối đường hầm”, nhưng đâu đó vẫn còn những hoài nghi, mơ hồ về tính khả thi của sáng kiến, do khác biệt lợi ích của các bên.

Ba năm giao tranh ở dải Gaza đã làm thay đổi sâu sắc bức tranh chính trị và an ninh ở toàn khu vực Trung Đông, với hơn 74.000 người Palestine thiệt mạng và những mặt trận đối đầu quân sự mới nổi lên trên khắp khu vực, trong đó nổi bật là giao tranh giữa quân đội Israel và phong trào Hezbollah ở Liban. Những số liệu do Hội nghị Liên hợp quốc về thương mại và phát triển (UNCTAD) công bố hồi cuối tháng 9/2026 phơi bày đời sống kiệt quệ, cùng tương lai vô định của người dân giữa đống hoang tàn, đổ nát của chiến tranh: 92% số cơ sở kinh tế ở Gaza bị hư hại hoặc phá hủy; GDP bình quân đầu người hằng ngày của Gaza là 0,58 USD; hơn 90% dân số trong độ tuổi lao động bị thất nghiệp.

Xung đột càng kéo dài, sức ép về việc chấm dứt xung đột càng lớn đối với các bên liên quan. Làn sóng biểu tình yêu cầu sớm chấm dứt giao tranh tại Gaza đã nổi lên ở Israel, phần nào phản ánh tâm lý mỏi mệt của người dân sau những căng thẳng kéo dài. Giao tranh ở Gaza, cùng cuộc đối đầu giằng co Mỹ-Iran và các điểm nóng quân sự khác, đang đặt toàn khu vực Trung Đông trong một trạng thái đặc biệt nhạy cảm, nơi chỉ cần một sự cố cũng có thể thổi bùng ngọn lửa giao tranh dữ dội và tạo hiệu ứng dây chuyền, làm lây lan bất ổn ra toàn cầu.

Trong bối cảnh ấy, kế hoạch hòa bình cho Gaza do Mỹ thúc đẩy đem đến hy vọng cho mảnh đất này. Điểm nổi bật của lộ trình là phong trào Hamas và các nhóm vũ trang Palestine sẽ giải giáp theo từng giai đoạn dưới sự giám sát quốc tế, trong khi quân đội Israel từng bước rút khỏi Gaza, tương ứng với tiến độ giải giáp và chuyển giao quyền kiểm soát.

Tuy nhiên, thách thức đã lập tức xuất hiện, và vấn đề gây nhiều tranh cãi nhất nằm ở trình tự thực hiện. Cả Israel và phong trào Hamas đều không muốn chấp nhận rủi ro khi phải hành động trước. Israel từ chối rút quân cho đến khi lực lượng Hamas giải giáp hoàn toàn, trong khi lực lượng Hamas đề xuất giải giáp từng bước thay vì hạ vũ khí ngay lập tức và đơn phương. Điều này cũng cho thấy vấn đề thiếu lòng tin giữa hai bên sau nhiều năm xung đột.

Cuộc tổng tuyển cử ở Israel vào cuối tháng 10/2026 cũng tạo sức ép nhất định lên Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, khi những quyết định bị cho là mang tính nhượng bộ liên quan vấn đề Gaza có thể dấy lên tranh cãi trên chính trường. Điều này phần nào khiến lộ trình hòa bình rơi vào đình trệ. Dù vậy, việc lực lượng Hamas chấp nhận về nguyên tắc đối với kế hoạch hòa bình, bao gồm việc giải giáp, cũng được coi là một yếu tố thuận lợi bởi trước đây phong trào Hamas từng không ít lần bác bỏ yêu cầu giải giáp.

Việc tái thiết Dải Gaza cũng đầy rẫy khó khăn. Theo ước tính, riêng việc khắc phục những thiệt hại vật chất trên toàn Gaza sẽ cần khoảng 35,2 tỷ USD trong trung hạn và thêm 71,4 tỷ USD trong 10 năm tiếp theo. Nếu dòng vốn từ cộng đồng quốc tế không được giải ngân đúng tiến độ, tiến trình hòa bình có thể mất động lực.

Theo báo cáo của tổ chức cứu trợ quốc tế Oxfam, bên cạnh sự tàn phá về vật chất, cuộc xung đột còn gây thiệt hại nghiêm trọng đến nền tảng xã hội của Gaza. Các thư viện, kho lưu trữ, tổ chức văn hóa đã mất mát, ảnh hưởng đến việc bảo tồn lịch sử và bản sắc Palestine. Vấn đề gai góc hơn được đặt ra là: làm sao để Dải Gaza thật sự được xây dựng lại khi nền tảng an ninh, chính trị nơi đây vẫn mong manh?

Để tìm ra giải pháp ổn định bền vững cho Dải Gaza, yếu tố cốt lõi là các bên liên quan phải vượt qua khác biệt và toan tính lợi ích chính trị, thật sự thiện chí và kiên trì nỗ lực mang đến cuộc sống yên ổn cho không chỉ người dân nơi đây, mà còn cho toàn khu vực.

Có thể bạn quan tâm

Ảnh minh họa. (Ảnh: XUÂN PHÚ)

Cuộc cạnh tranh quyền lực mới

Nhiều quốc gia mới nổi và đang phát triển chọn con đường bứt phá mới để tiến thẳng lên kỷ nguyên điện sạch. Theo đó, làn sóng phát triển năng lượng mặt trời không chỉ nhằm giải quyết bài toán thiếu điện, mà đang trở thành động lực mới tái định hình bản đồ kinh tế và công nghiệp toàn cầu.

Ảnh minh họa: Một góc vịnh Kola trên biển Barents. (Ảnh: TTXVN)

EU với chiến lược mới về Bắc Cực

Ủy ban châu Âu (EC) chuẩn bị công bố chiến lược mới về Bắc Cực, đánh dấu nỗ lực của Liên minh châu Âu (EU) nhằm tăng cường sự hiện diện tại khu vực có vị thế quan trọng đối với kinh tế, an ninh và năng lượng của Lục địa già.

Khu liên hợp công nghiệp hóa dầu ở Anzoategui, Venezuela. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Áp lực kép với thị trường dầu mỏ

Trong lúc cuộc xung đột tại Trung Đông tiếp tục làm gián đoạn dòng chảy dầu mỏ, đẩy giá diesel lên mức cao kỷ lục, thị trường toàn cầu có những động thái đáng chú ý: Các nước xuất khẩu dầu mỏ lớn lại chưa muốn mở thêm “van sản lượng".

Người dân Cộng hòa Trung Phi chờ phân phát lương thực từ FAO. (Ảnh minh họa: Xinhua)

Thách thức an ninh lương thực toàn cầu

Chỉ số giá lương thực thế giới vừa chạm mốc cao nhất trong gần bốn năm qua, đặt ra thách thức lớn khi thời hạn chót để hiện thực hóa mục tiêu xóa bỏ nạn đói toàn cầu vào năm 2030 đang đến gần. 

Người di cư tại Ras Ajdir, khu vực biên giới giữa Libya và Tunisia. (Ảnh: THX)

EU giằng co trước các lựa chọn về vấn đề dân di cư

Di cư luôn là chủ đề gây nhiều tranh cãi và là “cuộc thử lửa” về tinh thần gắn kết, sự sẻ chia trách nhiệm và tương trợ vượt khó của châu Âu. Để nhiều quốc gia thống nhất cách tiếp cận trước thách thức là điều không dễ dàng, nhất là khi lợi ích an ninh của từng nước va chạm mạnh với giá trị cốt lõi và mục tiêu chung của khối.

Quang cảnh thủ đô Damascus của Syria. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ưu tiên quan trọng của Mỹ tại Syria

Tại cuộc trao đổi với các quan chức Syria nhân chuyến thăm của phái đoàn Bộ Ngoại giao Mỹ tới Damascus mới đây, hai bên đã thảo luận các biện pháp tăng cường quan hệ song phương, với sáng kiến “Syria không còn trại tị nạn” là một trong những ưu tiên trong giai đoạn hiện nay.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hành trình tái thiết Dải Gaza nhiều chông gai

Gần ba năm kể từ khi xung đột giữa Israel và phong trào Hamas bùng phát vào tháng 10/2023, Dải Gaza đang hứng chịu cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất mà thế giới từng ghi nhận, xóa sổ hàng thập niên phát triển.

Công tác giám sát y tế được thúc đẩy để ngăn dịch Ebola lây lan ở CHDC Congo. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Không chủ quan, lơ là với dịch bệnh

Một chương trình thử nghiệm vaccine phòng dịch bệnh Ebola quy mô lớn đang được khẩn trương triển khai tại Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Congo. Đây là nỗ lực không mệt mỏi của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nhằm sớm dập dịch đang diễn biến phức tạp ở quốc gia Trung Phi vốn có tiếng nghèo đói và xung đột kéo dài.

Tàu thương mại tại eo biển Hormuz, ngày 20/6/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Châu Âu giải bài toán thiếu hụt năng lượng

Nguồn cung và giá năng lượng tại châu Âu đang chịu sức ép ngày càng lớn trong bối cảnh hoạt động vận chuyển dầu khí qua Eo biển Hormuz vẫn tắc nghẽn. Kho dự trữ dầu chiến lược còn vơi khiến Lục địa già lo lắng khi mùa đông giá lạnh đang tới gần.

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Cuộc tranh luận về kiểm soát trí tuệ nhân tạo (AI) đang nóng lên trong bối cảnh các diễn đàn công nghệ quốc tế, trong đó có sự kiện GovTech 2026 vừa diễn ra tại Nam Phi, đưa ra cảnh báo về rủi ro từ AI vượt qua mọi biên giới và không một quốc gia nào có thể tự mình giải quyết.

Lực lượng M23 tuần tra tại Goma, Cộng hòa Dân chủ Congo. (Ảnh: THX)

Mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới

Sở hữu tiềm năng lớn về tài nguyên thiên nhiên, dân số trẻ cùng thị trường rộng lớn, châu Phi đang đứng trước cơ hội mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới. Tuy nhiên, để nền kinh tế phát triển bền vững, Lục địa Đen còn nhiều thách thức cần giải quyết.

Luật Trí tuệ nhân tạo: Chỉ điều chỉnh đầu ra và hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo, không cản trở đổi mới sáng tạo. (Ảnh minh họa)

Phát triển AI: Kỳ vọng và rủi ro

Những bước tiến nhanh chóng của AI mang đến nhiều cơ hội cho phát triển, nhưng cũng đặt ra câu hỏi làm sao để việc hoạch định, hoàn thiện thể chế, chính sách theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ, khi mà kỳ vọng lớn thường đi kèm rủi ro cao.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: THX/TTXVN)

Mỹ và Canada tìm cách hạ nhiệt căng thẳng

Thủ tướng Canada Mark Carney vừa có cuộc trao đổi thẳng thắn với Tổng thống Mỹ Donald Trump về những vấn đề còn khúc mắc trong quan hệ thương mại song phương. Động thái nêu trên cho thấy căng thẳng trong vấn đề thuế quan giữa hai quốc gia láng giềng Bắc Mỹ đã có dấu hiệu hạ nhiệt.

Nhà máy lọc dầu tại tỉnh Wasit, Iraq. (Ảnh minh họa: THX/TTXVN)

Châu Âu trước sức ép từ giá dầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đẩy chi phí năng lượng tăng cao, gián đoạn nguồn cung, khiến châu Âu, vốn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, phải chật vật ứng phó.

Các nhà lãnh đạo chụp ảnh chung tại Hội nghị Cấp cao Nhóm BRICS ở Kazan, Nga, ngày 23/10/2024. (Ảnh: IRNA/TTXVN)

BRICS - Cơ chế hợp tác quan trọng

Với chủ đề “Xây dựng khả năng phục hồi, đổi mới, hợp tác và phát triển bền vững”, chương trình nghị sự của Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS) lần thứ 18 dự kiến diễn ra tại New Delhi (Ấn Độ) vượt ra ngoài sự phối hợp chính trị truyền thống, hướng tới hợp tác thực tiễn ở nhiều lĩnh vực.

Trụ sở Ủy ban châu Âu (EC) ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Kiểm soát chặt hàng vào EU

Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) vừa thông qua gói cải cách toàn diện khung pháp lý hải quan của khối. Đây được đánh giá là cuộc cải tổ sâu rộng nhất trong hơn 50 năm qua của ngành hải quan châu Âu nhằm hiện đại hóa hệ thống kiểm soát thương mại, siết chặt quản lý hàng hóa.