Hành trình tái thiết Dải Gaza nhiều chông gai

Gần ba năm kể từ khi xung đột giữa Israel và phong trào Hamas bùng phát vào tháng 10/2023, Dải Gaza đang hứng chịu cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất mà thế giới từng ghi nhận, xóa sổ hàng thập niên phát triển.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)
Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Khi tiến trình tìm kiếm hòa bình cho Dải Gaza rơi vào cảnh đình trệ vì các bên liên quan không tìm được tiếng nói chung, hành trình tái thiết vùng đất này vẫn còn gian nan và ẩn chứa nhiều biến số khó lường.

Các số liệu được công bố mới đây phơi bày tình trạng bế tắc của cuộc sống người dân ở Dải Gaza, vốn trước chiến tranh đã là mảnh đất đói nghèo. Với 92% số cơ sở kinh tế bị phá hủy, hơn 90% dân số trong độ tuổi lao động thất nghiệp, sự sụp đổ của nền kinh tế ở Dải Gaza bị Hội nghị Liên hợp quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD) nhận định là cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng nhất mà thế giới từng ghi nhận.

Nếu như trước tháng 10/2023, khoảng hai phần ba số người dân Gaza là người nghèo, thì ngày nay, tất cả mọi người ở đây đều nghèo trên nhiều phương diện. Hoạt động công nghiệp và sản xuất nông nghiệp sụt giảm 94%, chỉ còn 1,5% đất canh tác có thể sử dụng được, buộc người dân phải hoàn toàn phụ thuộc vào viện trợ lương thực nhân đạo. Xung đột đã khiến mức độ phát triển con người tại Gaza bị tụt lùi tới 77 năm.

Trong bối cảnh ấy, một tín hiệu tích cực về tái thiết Gaza xuất hiện sau khi Hội đồng Hòa bình về Gaza ngày 23/9 công bố kế hoạch gồm 66 dự án trong các lĩnh vực như hạ tầng, giáo dục, y tế nhằm đặt nền móng cho quá trình tái thiết.

Tuy nhiên, hành trình khôi phục lại phần nào sự sống cho vùng đất đã bị phá hủy nặng nề bởi xung đột còn rất nhiều chông gai.

Câu hỏi đầu tiên là liệu có huy động đủ nguồn lực và phương tiện để thực hiện công cuộc tái thiết hay không. Theo ước tính, riêng việc khắc phục những thiệt hại vật chất trên toàn Gaza sẽ cần khoảng 35,2 tỷ USD trong trung hạn và thêm 71,4 tỷ USD trong 10 năm tiếp theo.

Trước đây, từng có nhiều kế hoạch tái thiết Gaza được cộng đồng quốc tế đề xuất song đều vấp phải câu hỏi về tính khả thi, khi mâu thuẫn chính trị giữa các bên liên quan xung đột vẫn tồn tại. Hiện kế hoạch giải giáp Hamas và Israel rút quân khỏi Dải Gaza đang đình trệ.

Câu hỏi lớn nhất và cũng là “nút thắt” của tình trạng bế tắc này là liệu bên nào sẽ hành động trước, Hamas giải giáp hay Israel rút quân? Hamas hồi giữa tháng 8/2026 tuyên bố tiếp tục cam kết thực hiện lộ trình hòa bình, song yêu cầu Israel chấm dứt các cuộc tấn công và rút lực lượng trước khi bắt đầu triển khai các bước tiếp theo. Còn phía Israel cho biết, sẽ không rút quân khỏi các vị trí hiện tại ở Dải Gaza cho đến khi phong trào Hamas bị giải giáp hoàn toàn.

Một vấn đề gây tranh cãi khác và ảnh hưởng tới quá trình tái thiết là câu chuyện quản trị Gaza sau chiến tranh. Có những ý kiến nghi ngại rằng liệu bộ máy quản trị Gaza có đủ khả năng quản lý trong điều kiện an ninh phức tạp của khu vực để tránh những khoảng trống an ninh thời kỳ hậu xung đột hay không. Cộng đồng quốc tế cũng gặp khó khăn trong hỗ trợ tái thiết.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres mới đây cho biết, kể từ khi xung đột tại Gaza bùng nổ vào tháng 10/2023, gần 400 nhân viên của Cơ quan Cứu trợ và Việc làm của Liên hợp quốc dành cho người tị nạn Palestine ở Cận Đông (UNRWA) đã thiệt mạng, hàng trăm cơ sở của cơ quan này vẫn không thể tiếp cận được do bị hư hại nghiêm trọng.

UNRWA còn đối mặt sự thiếu hụt kinh phí lên tới 100 triệu USD, đe dọa phúc lợi của nhiều người tị nạn Palestine. Đối với người tị nạn Palestine, UNRWA đã thắp lên hy vọng về sự sống khi cung cấp các dịch vụ công cộng thiết yếu cho họ.

Với nhiều câu hỏi còn đang bỏ ngỏ, hành trình đi từ kỳ vọng đến thực tế tái thiết Gaza còn nhiều chông gai. Để mang đến sự ổn định lâu dài cho mảnh đất đã chịu nhiều đau thương do khói lửa chiến tranh này, không chỉ đơn thuần cần nỗ lực tái thiết kinh tế và xây dựng lại các cơ sở hạ tầng, mà còn cần một thỏa thuận chính trị đủ rõ ràng, toàn diện và bảo đảm hài hòa lợi ích của các bên liên quan.

Có thể bạn quan tâm

Người di cư tại Ras Ajdir, khu vực biên giới giữa Libya và Tunisia. (Ảnh: THX)

EU giằng co trước các lựa chọn về vấn đề dân di cư

Di cư luôn là chủ đề gây nhiều tranh cãi và là “cuộc thử lửa” về tinh thần gắn kết, sự sẻ chia trách nhiệm và tương trợ vượt khó của châu Âu. Để nhiều quốc gia thống nhất cách tiếp cận trước thách thức là điều không dễ dàng, nhất là khi lợi ích an ninh của từng nước va chạm mạnh với giá trị cốt lõi và mục tiêu chung của khối.

Căn cứ không quân Al-Harir của Mỹ tại khu vực người Kurd ở Iraq. (Ảnh: IRNA/TTXVN phát)

Bước chuyển ở “trái tim” Trung Đông

Mỹ vừa hoàn tất quá trình rút lực lượng khỏi Iraq, chính thức kết thúc hoạt động của liên minh quốc tế chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) do Mỹ dẫn đầu tại quốc gia Trung Đông. Sự kiện này đánh dấu bước chuyển của cuộc chiến chống khủng bố tại Iraq, mở ra giai đoạn mới trong quan hệ giữa Washington và Baghdad.

Quang cảnh thủ đô Damascus của Syria. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ưu tiên quan trọng của Mỹ tại Syria

Tại cuộc trao đổi với các quan chức Syria nhân chuyến thăm của phái đoàn Bộ Ngoại giao Mỹ tới Damascus mới đây, hai bên đã thảo luận các biện pháp tăng cường quan hệ song phương, với sáng kiến “Syria không còn trại tị nạn” là một trong những ưu tiên trong giai đoạn hiện nay.

Công tác giám sát y tế được thúc đẩy để ngăn dịch Ebola lây lan ở CHDC Congo. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Không chủ quan, lơ là với dịch bệnh

Một chương trình thử nghiệm vaccine phòng dịch bệnh Ebola quy mô lớn đang được khẩn trương triển khai tại Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Congo. Đây là nỗ lực không mệt mỏi của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nhằm sớm dập dịch đang diễn biến phức tạp ở quốc gia Trung Phi vốn có tiếng nghèo đói và xung đột kéo dài.

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Thiết lập cơ chế kiểm soát AI

Cuộc tranh luận về kiểm soát trí tuệ nhân tạo (AI) đang nóng lên trong bối cảnh các diễn đàn công nghệ quốc tế, trong đó có sự kiện GovTech 2026 vừa diễn ra tại Nam Phi, đưa ra cảnh báo về rủi ro từ AI vượt qua mọi biên giới và không một quốc gia nào có thể tự mình giải quyết.

Lực lượng M23 tuần tra tại Goma, Cộng hòa Dân chủ Congo. (Ảnh: THX)

Mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới

Sở hữu tiềm năng lớn về tài nguyên thiên nhiên, dân số trẻ cùng thị trường rộng lớn, châu Phi đang đứng trước cơ hội mở ra quỹ đạo tăng trưởng mới. Tuy nhiên, để nền kinh tế phát triển bền vững, Lục địa Đen còn nhiều thách thức cần giải quyết.

Luật Trí tuệ nhân tạo: Chỉ điều chỉnh đầu ra và hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo, không cản trở đổi mới sáng tạo. (Ảnh minh họa)

Phát triển AI: Kỳ vọng và rủi ro

Những bước tiến nhanh chóng của AI mang đến nhiều cơ hội cho phát triển, nhưng cũng đặt ra câu hỏi làm sao để việc hoạch định, hoàn thiện thể chế, chính sách theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ, khi mà kỳ vọng lớn thường đi kèm rủi ro cao.

Nhà máy lọc dầu tại tỉnh Wasit, Iraq. (Ảnh minh họa: THX/TTXVN)

Châu Âu trước sức ép từ giá dầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đẩy chi phí năng lượng tăng cao, gián đoạn nguồn cung, khiến châu Âu, vốn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, phải chật vật ứng phó.

Các nhà lãnh đạo chụp ảnh chung tại Hội nghị Cấp cao Nhóm BRICS ở Kazan, Nga, ngày 23/10/2024. (Ảnh: IRNA/TTXVN)

BRICS - Cơ chế hợp tác quan trọng

Với chủ đề “Xây dựng khả năng phục hồi, đổi mới, hợp tác và phát triển bền vững”, chương trình nghị sự của Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS) lần thứ 18 dự kiến diễn ra tại New Delhi (Ấn Độ) vượt ra ngoài sự phối hợp chính trị truyền thống, hướng tới hợp tác thực tiễn ở nhiều lĩnh vực.

Trụ sở Ủy ban châu Âu (EC) ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Kiểm soát chặt hàng vào EU

Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) vừa thông qua gói cải cách toàn diện khung pháp lý hải quan của khối. Đây được đánh giá là cuộc cải tổ sâu rộng nhất trong hơn 50 năm qua của ngành hải quan châu Âu nhằm hiện đại hóa hệ thống kiểm soát thương mại, siết chặt quản lý hàng hóa.

Nhân viên y tế tiêm vaccine phòng dịch Ebola tại khu vực y tế Bulape, miền trung Cộng hòa dân chủ Congo, tháng 9/2025. (Ảnh: WHO/XINHUA)

Nỗ lực tự chủ y tế tại châu Phi

Hành trình hướng đến tự chủ chiến lược trong sản xuất các loại vaccine, bảo đảm an ninh y tế của châu Phi đang là nhu cầu cấp bách, xuất phát từ những bài học rút ra trong giai đoạn dịch Covid-19 hoành hành.

Cờ EU tung bay bên ngoài Trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Xinhua)

Tham vọng chiến lược và năng lực thực tế trong kế hoạch ngân sách của EU

Ngân sách là vấn đề thường dấy lên tranh cãi trong Liên minh châu Âu, khi các nước thành viên duy trì những quan điểm khác biệt về quy mô đóng góp và phân bổ tài chính. Hiện Liên minh Cờ xanh đang đứng trước bài toán cân bằng giữa tham vọng chiến lược và năng lực thực tế của các nước liên quan đến kế hoạch ngân sách dài hạn...

Hiện trường vụ tấn công tại một khu chợ ở Omdurman, Sudan. (Ảnh: THX/TTXVN)

Sudan chưa yên bình

Giao tranh tại Sudan đang gia tăng trên nhiều mặt trận, làm thay đổi cục diện kiểm soát giữa Quân đội Sudan (SAF) với phe đối lập là Lực lượng Hỗ trợ nhanh (RSF) và Phong trào Giải phóng nhân dân Sudan-Bắc (SPLM-N). Xung đột gia tăng đẩy dân thường vào thế mắc kẹt giữa hai làn đạn.