Cách đây 7 tháng, cuộc khủng hoảng tại Trung Đông bất ngờ leo thang và liên tục giáng những đòn nặng nề vào nền kinh tế toàn cầu. Tuyến hàng hải chiến lược qua Eo biển Hormuz bị phong tỏa khiến chuỗi cung ứng năng lượng và hàng hóa đứt gãy, đẩy chi phí logistics và vật tư đầu vào tăng mạnh, tạo áp lực trực tiếp lên hoạt động sản xuất và kinh doanh tại nhiều quốc gia.
Vào thời điểm đó, các tổ chức tài chính lớn đồng loạt đưa ra cảnh báo về trạng thái mong manh của nền kinh tế thế giới, và lo ngại trước triển vọng tăng trưởng dài hạn.
Dù vậy, nền kinh tế thế giới đã cho thấy khả năng ứng phó và sức chống chịu tốt hơn dự kiến. Trước những biến động trên thị trường năng lượng toàn cầu, chính phủ các nước phản ứng kịp thời và hiệu quả bằng nhiều biện pháp như sử dụng kho dự trữ dầu khí, đa dạng hóa nguồn cung, triển khai quỹ bình ổn, thậm chí cắt giảm lượng tiêu thụ.
Nhờ đó, dù còn nhiều thách thức, hiện nay, kinh tế thế giới duy trì trạng thái vận hành ổn định hơn mức dự báo trước đó. Tổng Giám đốc IMF Kristalina Georgieva nhận định, trong bối cảnh phải chống chọi nhiều “cơn gió ngược” liên tiếp ập tới, triển vọng tăng trưởng 3% trong năm 2026 là một kết quả đáng ghi nhận.
Châu Á-Thái Bình Dương nổi lên như một điểm sáng tích cực. Mới đây, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) nâng dự báo tăng trưởng kinh tế năm 2026 của các nước đang phát triển tại châu Á-Thái Bình Dương lên mức 5%, cao hơn dự báo được đưa ra vào tháng 7 vừa qua.
Theo ADB, hoạt động đầu tư mạnh mẽ từ khu vực tư nhân cùng các biện pháp hỗ trợ của chính phủ là “đòn bẩy” quan trọng hỗ trợ tăng trưởng, giúp khu vực này đứng vững trước những tác động tiêu cực từ căng thẳng địa chính trị và biến động trên thị trường toàn cầu.
Bên cạnh đó, làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành một động lực tăng trưởng mới, phần nào bù đắp những tác động bất lợi từ tình trạng gián đoạn chuỗi cung ứng.
Tuy nhiên, từ nay đến cuối năm 2026, nền kinh tế thế giới còn đối mặt không ít rủi ro. Các yếu tố bên ngoài, nhất là xung đột địa chính trị, giá năng lượng tăng cao và thời tiết cực đoan tiếp tục gây ra những lực cản đáng ngại. Nếu giá dầu hạ nhiệt và duy trì ở mức thấp hơn, áp lực lạm phát sẽ giảm, tạo điều kiện để các ngân hàng trung ương nới lỏng chính sách tiền tệ, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Nếu xung đột tại Trung Đông kéo dài, xu hướng tăng giá trên thị trường năng lượng sẽ chưa thể kết thúc, nhất là khi Eo biển Hormuz vẫn gần như đóng cửa và các kho dự trữ đang cần được bổ sung trước mùa đông. Xung đột không chỉ đe dọa nguồn cung năng lượng, mà còn đặt ra thách thức lớn đối với thương mại toàn cầu khi các điểm nghẽn trong chuỗi cung ứng có thể đẩy giá lương thực, phân bón và các mặt hàng thiết yếu tăng cao.
Bên cạnh đó, IMF cảnh báo một số rủi ro đối với triển vọng tăng trưởng như lạm phát giảm chậm, lợi suất trái phiếu gia tăng, và nhất là nợ công tăng cao. Tổng Giám đốc IMF Kristalina Georgieva cho biết, nhiều chính phủ chưa có biện pháp đủ mạnh để kiểm soát chi phí vay nợ. Nợ công toàn cầu hiện đã lên gần 100% GDP, vượt các mức từng ghi nhận sau Chiến tranh thế giới thứ hai và có thể tiếp tục tăng vượt mốc 100% GDP vào năm 2029, sớm hơn 2 năm so với dự báo trước đó.
Những biến động khôn lường của tình hình địa chính trị và thương mại toàn cầu trong năm 2026 đang đặt ra một phép thử đối với sức bền của nền kinh tế thế giới. Nhiều nhà phân tích cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng, các nước sẽ cần giải quyết “nhiệm vụ kép”.
Một mặt, tiếp tục củng cố khả năng thích ứng và sức chống chịu của nền kinh tế trước các thách thức về địa chính trị, biến đổi khí hậu, cũng như biến động trong hệ thống thương mại, chuỗi cung ứng. Mặt khác, tận dụng tốt cơ hội mà những động lực tăng trưởng mới mang lại, trong đó có làn sóng đầu tư vào công nghệ.
