Phút giây sinh tử của người chiến sĩ an ninh hàng không

Đó là những phút giây kinh hoàng trên chiếc An-24 mang số hiệu 226 của Hãng hàng không Quốc gia Việt Nam vào ngày 7/2/1979.

Một mình chống không tặc

Trên chuyến bay có lộ trình Hà Nội - Đà Nẵng - Tân Sơn Nhất, 6 tên không tặc mang theo lựu đạn giấu trong hộp sữa của một phụ nữ có con nhỏ. Cách chúng vài dãy ghế là anh lính trẻ cao gần 1,8 m, hội đủ phẩm chất của một nhân viên an ninh “chìm”, ngồi lẫn trong khoang hành khách với khẩu súng ngắn giắt trong bụng.

Ngay sau khi bọn không tặc hành động, Nguyễn Đắc Thoại đã quan sát, đánh giá tình thế, chọn cách phản ứng. Trong khoảnh khắc, anh rút súng bắn chết tên không tặc cầm trái lựu đạn chưa mở chốt, khiến hắn đổ vật xuống. Tiếp đó, Thoại thúc cùi chỏ vào tên thứ hai lao đến từ phía sau, rồi nã đạn ngay khi hắn bật ngã. Tên thứ ba trước khi “lĩnh” viên đạn vào ngực đã kịp đập chai rượu trúng đầu Thoại. Mảnh vỡ cắm sâu làm anh choáng váng, máu chảy nhòe mắt. Ngay phút giây sinh tử đó, Thoại vẫn đủ bình tĩnh để thúc cùi chỏ vào bụng tên thứ tư đang ôm chặt phía sau, vòng súng qua nách để bắn thẳng vào sườn hắn.

Hạ gục bốn tên cướp manh động, hung hãn, có tên là sĩ quan, binh lính quân đội Sài Gòn cũ, đồng thời khống chế những tên còn lại, đó là bản lĩnh của người chiến sĩ Lữ đoàn 144, Quân đội nhân dân Việt Nam. Với trình độ tác chiến điêu luyện và ý thức trách nhiệm cao, Nguyễn Đắc Thoại đã xả thân để cứu sinh mệnh mấy chục người trên chuyến bay.

Câu chuyện của Nguyễn Đắc Thoại nằm trong chuỗi sự kiện của Hàng không dân dụng Việt Nam những năm đầu sau ngày đất nước thống nhất. Những năm sau 1975, đất nước còn nghèo, hàng không dân dụng chưa được trang bị máy soi chiếu hành lý nên súng lục, dao găm, lựu đạn cứ khéo giấu là mang trót lọt lên máy bay. Cửa buồng lái luôn mở cho hành khách nhìn thấy các bác lái xe phi công, thân thiện như đi xe đò.

Trước ngày 2/7/1979, đã có hai vụ không tặc cướp máy bay hòng trốn ra nước ngoài. Vụ thứ nhất là chuyến bay DC-3 số hiệu 509 lộ trình Tân Sơn Nhất - Rạch Giá - Phú Quốc - Tân Sơn Nhất, xảy ra ngày 29/10/1977. Vụ này không tặc giết chết hai người thuộc tổ lái, buộc máy bay hướng sang Singapore, quá cảnh ở Utapao đổ thêm xăng, sau đó đầu hàng cảnh sát Singapore. Do phải chờ thủ tục ngoại giao, hai ngày sau phía ta mới sang nhận máy bay, hành khách và các thi thể.

Sau vụ không tặc chấn động này, Tổng cục Hàng không dân dụng trang bị cho tổ lái mỗi người một súng ngắn và gia cố lại cửa buồng lái, đồng thời quy định cửa buồng lái phải luôn đóng. Bộ Tổng Tham mưu điều 20 chiến sĩ Lữ đoàn 144 biệt phái sang làm nhiệm vụ an ninh hàng không. Thượng tá Trần Xuân Mỹ, cán bộ Viện Kiểm sát quân sự, Bộ Tổng Tham mưu, cựu chiến binh Lữ đoàn 144 cho biết, “cụ “ Phùng Thế Tài, lúc bấy giờ là Tổng Cục trưởng Hàng không dân dụng, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam yêu cầu số chiến sĩ này phải giỏi võ, giỏi bắn súng và đặc biệt là phải cao to để có lợi thế khi vật lộn với không tặc. Nguyễn Đắc Thoại là một trong 20 chiến sĩ biệt phái ấy.

Vụ thứ hai, ngày 28/6/1978, trên chuyến bay Douglas DC-4 số hiệu VN-C501 chở 60 hành khách từ Đà Nẵng đi Buôn Ma Thuột - Tân Sơn Nhất, không tặc nổ súng, ném lựu đạn, dùng dao đâm nhân viên an ninh nhưng không vào được buồng lái. Máy bay quay về sân bay Đà Nẵng, một tên không tặc chết do lựu đạn hắn ném bật ngược trở lại, ba tên hốt hoảng nhảy ra khi máy bay hạ thấp độ cao, rơi xuống đất chết. Hậu quả là 4 tên không tặc và một nhân viên phi hành đoàn chết, 3 nhân viên hàng không bị thương nặng, máy bay hư hỏng.

Sự kiện ngày 7/2/1979 (đúng 10 ngày trước khi nổ ra chiến tranh biên giới phía bắc) trên chiếc An-24 mang số hiệu 226 có thể là vụ việc thảm khốc thứ ba liên tiếp do không tặc gây ra, nếu như không có sự dũng cảm, phi thường của chiến sĩ an ninh hàng không Nguyễn Đắc Thoại.

Chuyện từ ký ức

Một buổi sáng đầu hè, chúng tôi đến thăm Nguyễn Đắc Thoại, người hùng đã tiêu diệt 4 tên không tặc trên chuyến bay năm nào. Trong căn nhà nằm sâu vào con ngõ hẹp trên phố Nguyễn Văn Cừ, phường Long Biên (Hà Nội), ông đón khách với gương mặt bình thản của một người đã trải qua nhiều sóng gió cuộc đời.

Khi tôi hỏi, ông dùng loại súng gì, ông bảo, đó là súng ngắn K-59, không phải K-54. “Sức xuyên phá của đạn K-54 lớn lắm, có thể gây sát thương cho hành khách, hoặc phá thủng khoang máy bay, rất nguy hiểm khi ở độ cao hàng nghìn mét”, ông lý giải.

Nguyễn Đắc Thoại cho hay, sau ngày ông bắn hạ bọn không tặc, “cụ” Phùng Thế Tài có gặp ông. “Cụ” bảo, bây giờ phải ưu tiên chống xâm lược đã, khen thưởng thế thôi. Một cán bộ chính trị của Tổng cục cũng nói với ông, nếu thưởng Huân chương hạng nhất thì phải đặt vấn đề xét phong anh hùng, bây giờ chưa phù hợp.

Sau chiến công ngày 7/2/1979, Nguyễn Đắc Thoại được thưởng Huân chương Chiến công hạng nhì, được thăng quân hàm vượt cấp từ Trung sĩ lên Thiếu úy. Đến năm 1982, ông được cử đi Liên Xô học ngành tổ chức vận chuyển hàng không. Ở trường, một vị đại tá người Nga đã viết lại câu chuyện của người học viên Việt Nam, tổ chức cho toàn trường học tập.

Chiến công của Nguyễn Đắc Thoại là trường hợp cực kỳ hiếm có trong lịch sử hàng không dân dụng thế giới. Trường hợp một cá nhân hành động gần như độc lập, chủ động tiêu diệt toàn bộ nhóm không tặc ngay trong khoang máy bay, không làm ảnh hưởng đến hành trình như ông có lẽ là độc nhất. Trong hoàn cảnh đất nước vừa ra khỏi chiến tranh, còn nhiều khó khăn, việc bảo toàn được tài sản lớn là chiếc máy bay trị giá nhiều triệu USD và sinh mạng của hơn 40 người lại càng thêm ý nghĩa.

Sau chuyến bay An-24 ngày 7/2/1979 ấy, tình hình an ninh hàng không được siết chặt hơn, nạn không tặc ở Việt Nam chấm dứt. Một phần nhờ công tác bảo đảm an ninh đã được tăng cường, nhưng một phần quan trọng cũng nhờ dư âm lan tỏa từ chiến công của Nguyễn Đắc Thoại. Danh tiếng vang dội của lực lượng an ninh hàng không khiến những kẻ âm mưu cướp máy bay trốn ra nước ngoài phải chùn bước, những toan tính, âm mưu bị dập tắt từ trong trứng.

Đại tá Trần Danh Bảng, phóng viên Báo Quân đội nhân dân; Đại tá Đào Quang Trung, cán bộ biệt phái sang Văn phòng Chính phủ; Đại tá Nguyễn Khắc Nguyệt, nguyên lính xe tăng đánh chiếm Dinh Độc lập và Thượng tá Trần Xuân Mỹ cùng nhiều cựu chiến binh Lữ đoàn 144 đều cho rằng, chiến công của “người hùng” Nguyễn Đắc Thoại hội đủ các tiêu chí “có thành tích đặc biệt xuất sắc đột xuất” để được khen thưởng ở mức tương xứng hơn.

Trận tử chiến của nhân viên an ninh hàng không Nguyễn Đắc Thoại với không tặc trên chuyến bay An-24 ngày 7/2/1979 trong tình thế khẩn cấp và mức độ nguy hiểm vô cùng gay cấn. Hình ảnh người đàn ông từng lập chiến công oanh liệt với khuôn mặt điềm đạm, cương nghị khiến tôi nghĩ nhiều về bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam.