Mua sắm công xanh là quá trình các cơ quan, tổ chức thuộc khu vực công (như chính phủ, cơ quan nhà nước, tổ chức công) ưu tiên lựa chọn và mua sắm các sản phẩm, dịch vụ hoặc công trình đáp ứng các tiêu chí về môi trường, nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, thúc đẩy phát triển bền vững và khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng các giải pháp thân thiện với môi trường.
Dự án “Lồng ghép chống chịu biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường để phát triển các đô thị xanh loại II” được Quỹ Môi trường toàn cầu (GEF) tài trợ thông qua Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB). Cục Môi trường là Chủ dự án, Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường là Cơ quan đồng thực hiện dự án.
Dự án được thực hiện với mục tiêu tăng cường năng lực thể chế bảo vệ môi trường và chống chịu biến đổi khí hậu phục vụ phát triển xanh các đô thị. Nâng cao nhận thức, hiểu biết để thúc đẩy xây dựng và thực thi chính sách mua sắm công xanh thông qua các lớp đào tạo, tập huấn, truyền thông là một trong những nội dung của dự án.
Thông qua việc ưu tiên lựa chọn sản phẩm, dịch vụ hạ tầng thân thiện môi trường, mua sắm công xanh không chỉ thúc đẩy thị trường xanh mà còn khuyến khích doanh nghiệp đáp ứng tiêu chí phát triển bền vững.
Từ khóa “mua sắm công xanh” vì vậy đang nổi bật trong chính sách phát triển bền vững của Việt Nam, đặc biệt khi chi tiêu ngân sách nhà nước chiếm tới 20-30% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) mỗi năm (Ngân hàng Thế giới (WB), 2020).
Thay vì chỉ chú trọng giá rẻ, mua sắm công xanh đặt tiêu chí “xanh” lên hàng đầu: Tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, có nguồn gốc bền vững, dễ tái chế. Từ việc mua thiết bị văn phòng, xây dựng công trình, đến lựa chọn phương tiện di chuyển… tất cả đều hướng tới mục tiêu chung – bảo vệ môi trường, tiết kiệm chi phí dài hạn và góp phần thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Thực tế, nhiều địa phương đã sớm áp dụng mua sắm công xanh. Ở thành phố Huế, các cơ quan hành chính ưu tiên mua điều hòa, đèn LED đạt Nhãn năng lượng 5 sao. Tại tỉnh Phú Thọ, tiêu chí xanh được đưa vào các gói thầu nông nghiệp, như hệ thống tưới tiết kiệm cho cây chè. Còn ở tỉnh Tuyên Quang, xe điện đã xuất hiện tại khu du lịch sinh thái Na Hang, góp phần giảm khí thải và thu hút khách tham quan.
Tuy vậy, con đường đưa mua sắm công xanh vào thực tiễn chưa hẳn bằng phẳng. Để thúc đẩy mua sắm công xanh, điều quan trọng nhất là hoàn thiện thể chế, khung pháp lý rõ ràng.
Song song với đó là đào tạo cán bộ, mở rộng thị trường xanh, khuyến khích doanh nghiệp tham gia và tăng cường hợp tác quốc tế. Khi đó, mỗi gói thầu, mỗi đơn hàng không chỉ mang ý nghĩa chi tiêu công, mà còn là một “hành động xanh” vì môi trường và tương lai
Có thể nói, mua sắm công xanh không chỉ là thủ tục hành chính, mà chính là bước đi cụ thể để Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu xây dựng một nền kinh tế xanh, tuần hoàn và bền vững.
