Gỡ "nút thắt" để thu hút đầu tư vào năng lượng xanh

Theo Quy hoạch Điện VIII, đến năm 2030, năng lượng tái tạo sẽ chiếm từ 30,9 đến 39,2 phần trăm tổng công suất nguồn điện. Việt Nam cũng đã cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Tuy nhiên, nếu hạ tầng truyền tải và cơ chế pháp lý vẫn chậm đổi mới, những mục tiêu đó sẽ chỉ là con số trên giấy.

Khi điện mặt trời vẫn đứng chờ chính sách

Các dự án điện mặt trời, vốn từng là ngôi sao sáng giai đoạn 2019 đến 2021, đang rơi vào tình cảnh “đóng băng” vì khung giá và cơ chế mua bán điện chưa ổn định. Đến nay, nhà đầu tư và doanh nghiệp vẫn chưa có thông tin cụ thể về khung giá áp dụng cho điện mặt trời mái nhà nếu triển khai theo quy định mua bán điện trực tiếp DPPA. Thực tế, nhiều đơn vị vẫn lấy giá bán lẻ điện hiện hành để làm căn cứ thương lượng, nhưng tính hợp pháp của cách làm này vẫn chưa được khẳng định ở một văn bản pháp luật chính thức.

Ông Nguyễn Việt Dũng, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Halcom Việt Nam chia sẻ: “Các dự án điện lớn, từ 100 đến 500MW, cần thời gian chuẩn bị khoảng 5 năm. Nhưng khung giá lại chỉ có hiệu lực trong 1 đến 2 năm. Khi hết thời gian, dự án chưa kịp hoàn tất thì coi như mất cơ hội. Chính sách ngắn hạn như vậy khiến nhà đầu tư khó chủ động, không thể tính toán hiệu quả tài chính dài hạn”.

c6f3-5426.jpg
Các tấm pin mặt trời tại trang trại điện mặt trời Phong Phú (Solarcom), Lâm Đồng. (Ảnh: VĂN DUY)

Theo nhiều doanh nghiệp, cơ chế mua bán điện hiện còn nhiều bất cập, thiếu quy định rõ ràng về đấu nối, tiêu chuẩn kỹ thuật và thủ tục bán điện lên lưới quốc gia. Chính sách khuyến khích điện mặt trời áp mái tuy có, nhưng lại chưa đủ hấp dẫn để thúc đẩy người dân, doanh nghiệp đầu tư.

Tiến sĩ Hà Huy Ngọc, Viện Kinh tế Việt Nam nêu một ví dụ thực tế: “Hiện nay, ngay cả khi hộ gia đình hoặc doanh nghiệp lắp đặt điện mặt trời áp mái, họ vẫn khó bán điện dư cho lưới quốc gia do quy định phải đăng ký, phải có công tơ, hóa đơn… mà quy trình này còn phức tạp. Hệ quả là nhiều hệ thống chỉ hoạt động nội bộ, lãng phí tiềm năng cung cấp điện xanh”.

Khi gió vẫn chưa thể hóa điện

Nếu các dự án điện mặt trời đang gặp khó khăn do cơ chế mua bán và khung giá chưa ổn định, các dự điện gió lại đang gặp trở ngại lớn ở khâu truyền tải.. Tại vùng đất bằng phẳng trải dài của Đồng bằng sông Cửu Long, nơi những cánh quạt gió khổng lồ vươn mình trên nền trời Bến Tre, Trà Vinh, Vĩnh Long, năng lượng tái tạo đang được kỳ vọng trở thành mũi nhọn cho phát triển kinh tế xanh.

Theo tính toán của Công ty cổ phần Tư vấn Xây dựng điện 4, chỉ riêng khu vực này đã có thể khai thác gần 3,9GW điện gió vào năm 2030, góp phần đưa Đồng bằng sông Cửu Long trở thành trung tâm năng lượng tái tạo của cả nước. Hiện khu vực đang vận hành Trung tâm Điện lực Duyên Hải với công suất trên 4,5GW, cùng gần 700MW từ 13 nhà máy điện gió và 2 nhà máy điện mặt trời.

91.jpg
Cánh đồng điện gió ở Bạc Liêu. (Ảnh: EVN)

Thế nhưng, sau những con số đầy tiềm năng là một thực tế đáng lo ngại. Nhiều trạm biến áp, đặc biệt là trạm 500kV Duyên Hải, đang đối diện nguy cơ quá tải đến 150 phần trăm khi các dự án mới đồng loạt đi vào vận hành giai đoạn 2026 đến 2030. Đại diện Công ty cơ điện lạnh REE thẳng thắn nhìn nhận: “Chúng tôi không thiếu vốn, cũng không thiếu năng lực triển khai. Nhưng các dự án truyền tải gặp khó ngay từ khâu pháp lý, giải phóng mặt bằng và phân cấp thẩm quyền. Thời gian hoàn tất thủ tục đôi khi kéo dài hơn cả thời gian thi công”.

Cần cơ chế đặc thù cho hạ tầng truyền tải

Trước thực trạng này, nhiều chuyên gia cho rằng Việt Nam cần một cơ chế đặc thù cho các dự án truyền tải điện lớn, tương tự như cơ chế đặc thù trong lĩnh vực giao thông, hạ tầng đô thị. Ông Trần Viết Ngãi, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam nhấn mạnh: “nếu không đẩy nhanh đầu tư truyền tải, các dự án năng lượng tái tạo sẽ tiếp tục tắc nghẽn đầu ra. Cần xem lưới điện truyền tải là hạ tầng thiết yếu, tương đương như giao thông, để có chính sách ưu tiên tương xứng”.

Giới chuyên gia cho rằng, để thúc đẩy điện mặt trời mái nhà phát triển bền vững, Chính phủ cần có chính sách khuyến khích theo vùng miền. Miền Bắc, nơi có số giờ nắng thấp hơn, chỉ khoảng 1.000 giờ mỗi năm, cần thêm cơ chế ưu đãi để hấp dẫn hộ gia đình đầu tư. Việc này không chỉ giảm thiếu điện mùa khô mà còn giúp phân bố đều nguồn cung năng lượng trên cả nước. Bên cạnh đó, Nhà nước có thể áp dụng chính sách tín dụng xanh, cho phép các ngân hàng được cộng điểm Green Credit khi tài trợ dự án năng lượng tái tạo.

Đây vừa là biện pháp khuyến khích tài chính, vừa góp phần lan tỏa tinh thần phát triển bền vững trong toàn hệ thống kinh tế. Năng lượng tái tạo không chỉ là ngành kinh tế mà còn là biểu tượng cho cam kết phát triển xanh, giảm phát thải và trách nhiệm toàn cầu của Việt Nam. Nhưng để dòng điện xanh thực sự chảy vào từng mái nhà, từng nhà máy, cần một sự đồng bộ mạnh mẽ từ chính sách, hạ tầng đến tư duy phát triển.

6-8044.jpg
Hệ thống truyền tải điện thuộc chuỗi dự án khí-điện Ô Môn.

Giải pháp được Hiệp hội Năng lượng Việt Nam đề xuất bao gồm:

• Giao nhiệm vụ trực tiếp cho các doanh nghiệp có năng lực như EVN, Tổng công ty Truyền tải điện quốc gia (NPT) thực hiện đầu tư.

• Khuyến khích mô hình chia sẻ hạ tầng truyền tải giữa các nhà đầu tư, tránh việc mỗi dự án xây riêng đường dây, gây lãng phí đất đai và tài nguyên.

• Ưu tiên đầu tư các đường dây 220kV, 500kV tại các vùng có tiềm năng gió lớn, đặc biệt là Đồng bằng sông Cửu Long.

• Phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) quy mô lớn để giảm áp lực cho lưới điện vào giờ cao điểm.

Đồng thời, giới chuyên môn kiến nghị Chính phủ đơn giản hóa thủ tục đầu tư, áp dụng cơ chế một cửa điện tử cho các dự án năng lượng tái tạo. Song song đó, cần ban hành Luật Năng lượng tái tạo riêng, tách bạch khỏi Luật Điện lực, nhằm tạo hành lang pháp lý rõ ràng, ổn định và dài hạn.

Có thể bạn quan tâm

Vườn cam dưới những tán cây cổ thụ trăm năm tuổi tại Măng Đen.

[Ảnh] Mùa vàng hữu cơ dưới tán rừng Măng Đen đại ngàn

Tới Măng Đen, nếu nhàm chán với những địa điểm quen thuộc, nơi kết hợp giữa biểu diễn công nghệ và chào bán nông sản, bạn nghĩ sao về một mô hình nông nghiệp hoàn toàn thuận tự nhiên, nơi mang tới cho chúng ta cả cảnh quan hùng vĩ, nông sản tươi ngon và những câu chuyện đầy cảm hứng?

Hồ chứa nước Sông Cái thuộc hệ thống thủy lợi Tân Mỹ cung cấp nguồn nước cho tưới tiêu và nhà máy Thuỷ điện tích năng Bác Ái.

Dự án Thủy điện tích năng Bác Ái: Tối ưu hóa nguồn lực cho mục tiêu Net Zero

Tại vùng đất nắng gió phía nam tỉnh Khánh Hòa, hồ Sông Cái bao năm qua vẫn lặng lẽ gánh vác sứ mệnh giải cơn khát cho đồng ruộng. Nhưng giờ đây, công trình thủy lợi này đang đứng trước một bước ngoặt lịch sử: trở thành "bệ đỡ" cho Dự án Thủy điện tích năng Bác Ái - công trình lưu trữ năng lượng quy mô lớn đầu tiên tại Việt Nam.

ESG và hành trình kiến tạo phát triển bền vững

ESG và hành trình kiến tạo phát triển bền vững

ESG đang là xu hướng toàn cầu, là yêu cầu bắt buộc của các thị trường xuất khẩu, là chìa khóa cạnh tranh… nhưng mức độ triển khai thực chất còn chưa đồng đều. Dẫu vậy, những doanh nghiệp tiên phong đã chứng minh rằng ESG không phải là gánh nặng, mà là cơ hội để tái cấu trúc, nâng cấp chuỗi giá trị và tạo dựng niềm tin thị trường

Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Thị Thu Hà cùng nhóm nghiên cứu tại Phòng thí nghiệm trọng điểm Công nghệ Lọc, Hóa dầu.

Giảm phát thải tại nguồn bằng giải pháp công nghệ “mềm”

Bài toán giảm phát thải khí nhà kính đang trở thành yêu cầu cấp bách đối với nhiều ngành kinh tế, nhất là lĩnh vực sử dụng nhiều nhiên liệu. Bên cạnh các giải pháp đầu tư thiết bị mới, chuyển đổi công nghệ quy mô lớn, những giải pháp công nghệ “mềm” đang được quan tâm bởi tính khả thi trong giai đoạn chuyển tiếp.

Ông Dennis Quennet, Giám đốc Phát triển kinh tế bền vững, Tổ chức Hợp tác quốc tế Cộng hòa Liên bang Đức (GIZ) chia sẻ về chuyển đổi kép. (Ảnh: HNV)

Mở ra cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ và vừa từ chuyển đổi số-xanh

Theo ông Dennis Quennet, Giám đốc Phát triển kinh tế bền vững, Tổ chức Hợp tác quốc tế Cộng hòa Liên bang Đức, Việt Nam cần bảo đảm quá trình hội nhập không chỉ dành cho các “doanh nghiệp đầu tàu” mà phải mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ - lực lượng đóng vai trò quan trọng đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững...

Khu công nghiệp công nghệ cao Long Thành được đầu tư xây dựng theo tiêu chuẩn khu công nghiệp sinh thái, xanh.

Xây dựng khu công nghiệp xanh ở Đồng Nai

Đồng Nai được xem là “thủ phủ” công nghiệp của cả nước với 57 khu công nghiệp đang hoạt động. Theo quy hoạch đã được phê duyệt, đến năm 2030 tỉnh sẽ có 81 khu công nghiệp. Địa phương tiên phong chuyển đổi khu công nghiệp hiện hữu và đẩy mạnh đầu tư mới theo hướng khu công nghiệp xanh, sinh thái, tuần hoàn để phát triển bền vững.

Thủy chung với rừng xanh

Thủy chung với rừng xanh

Nằm ở mái bắc dãy Trường Sơn, nơi đầu nguồn con sông Ngàn Phố, có một tập thể đã 70 năm gắn bó với rừng. Điểm chung giữa họ không chỉ là sự tiếp nối qua nhiều thế hệ mà còn là lời thề son sắc với rừng. 

Hành trình giữ xanh đại ngàn Pù Mát

Hành trình giữ xanh đại ngàn Pù Mát

Giữa mạch xanh bất tận của Pù Mát, “lá phổi” của dãy Bắc Trường Sơn ở miền Tây Nghệ An, có những con người từng một thời “ăn rừng, ngủ rừng”, mang thân phận thợ săn, lâm tặc… để mưu sinh. Họ gieo nỗi sợ giữa rừng sâu, nhưng rồi lại chính họ là những người lặng lẽ quay đầu, góp sức giữ lại màu xanh cuối cùng cho đại ngàn.

Hương ước giữ rừng giữa đại ngàn miền tây Nghệ An

Hương ước giữ rừng giữa đại ngàn miền tây Nghệ An

Giữa trùng điệp đại ngàn ở miền tây xứ Nghệ, nơi những cánh rừng vẫn vươn xanh không nhờ hàng rào thép hay biển cấm, mà nhờ vào một luật bất thành văn “hương ước giữ rừng”. Đó là những “lệ bản” thiêng liêng được cộng đồng dân bản nghiêm khắc thực hiện để giữ rừng như máu thịt của mình.

Thành phố Hồ Chí Minh biến rác thải thành tài nguyên

Thành phố Hồ Chí Minh biến rác thải thành tài nguyên

Hiện nay, khoảng 60 phần trăm lượng rác của Thành phố vẫn được xử lý bằng phương pháp chôn lấp. Cách làm này không chỉ tiêu tốn tài nguyên đất đai, phát sinh ô nhiễm thứ cấp mà còn thải ra khí mê tan, loại khí nhà kính có tác động mạnh gấp nhiều lần khí CO₂.

Những huyền thoại duyên nợ với rừng

Những huyền thoại duyên nợ với rừng

Những người được ví như “huyền thoại” mà chúng tôi kể ra đây, mỗi người đều có cách tạo dựng hồi sinh những cánh rừng rất riêng. Tư tưởng lớn mà họ gặp nhau để trở nên huyền thoại đó là sự mến yêu rừng!

Mô hình nông nghiệp xanh tại An Giang: Trồng sen kết hợp nuôi cá trê vàng.

An Giang ứng dụng công nghệ, chuyển sản xuất nông nghiệp xanh

Là tỉnh đầu nguồn sông Cửu Long, An Giang có lợi thế phát triển nông nghiệp nhưng cũng chịu tác động của biến đổi khí hậu, lũ thất thường, hạn hán và xâm nhập mặn. Tỉnh chuyển sang nông nghiệp “thuận thiên”, tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ và các mô hình sinh thái, hướng tới nền nông nghiệp xanh, phát thải thấp.

Việt Nam - Hà Lan: Bài học từ việc sống chung với nước và chống biến đổi khí hậu

Việt Nam - Hà Lan: Bài học từ việc sống chung với nước và chống biến đổi khí hậu

Năm 1953, tại Biển Bắc - Hà Lan, một cơn bão mạnh kết hợp với triều cường đã khiến mực nước dâng cao hơn 5,6 mét so với mức trung bình, hơn 400 điểm đê bị phá vỡ, 1.836 người thiệt mạng. Hai câu chuyện, hai quốc gia đồng bằng, nhưng cùng một nỗi lo: biến đổi khí hậu đang biến nước thành mối đe dọa hiện hữu.

Mức độ tự động hóa cao giúp giảm tải lao động thủ công, bảo đảm an toàn và nâng cao hiệu quả vận hành.

Mô hình Feed-Farm-Food tiến tới Net Zero vào năm 2050

Mọi quy trình từ tiếp nhận nguyên liệu, kiểm nghiệm QC tại phòng lab Feed Technology đến các công đoạn nghiền-trộn-ép viên-đóng gói tại Nhà máy Thức ăn chăn nuôi Hải Dương của C.P. Việt Nam đều được tự động hóa. 

Trụ sở Tập đoàn Viettel là một trong số ít toà nhà ở Việt Nam đăng ký để nhận được chứng chỉ xanh.

Bộ Xây dựng ban hành Kế hoạch hành động bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia

Thực hiện Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết 328/NQ-CP của Chính phủ, Bộ Xây dựng ban hành Kế hoạch hành động cụ thể hóa các nhiệm vụ trọng tâm đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Kế hoạch tập trung tích hợp phát triển năng lượng vào quy hoạch đô thị-nông thôn, khuyến khích điện mặt trời, chuyển đổi năng lượng xanh.

Nhà máy Nhiệt điện Quảng Trạch I đang hoàn thiện các công đoạn cuối để đưa vào vận hành. Ảnh EVN

Nhiệt điện Quảng Trạch I: "Điểm tựa" an ninh năng lượng và lời giải cho bài toán chuyển đổi xanh

Với công nghệ siêu tới hạn tiên tiến và định hướng chuyển đổi xanh rõ ràng, Nhà máy Nhiệt điện Quảng Trạch I được ví như "cột sống" của hệ thống điện miền trung đang khẳng định lời giải thuyết phục cho bài toán kép: Vừa bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia, vừa kiên định thực hiện cam kết Net Zero vào năm 2050

Lãnh đạo tỉnh Lạng Sơn kiểm tra, đánh giá tiến độ cụm công nghiệp Hồ Sơn 1, xã Hữu Lũng và xã Cai Kinh, tỉnh Lạng Sơn.

Kiến tạo công nghiệp xanh, sạch

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam đang hội nhập sâu rộng và hướng tới các mục tiêu phát triển bền vững, nhu cầu phát triển công nghiệp thân thiện với môi trường ngày càng trở nên cần thiết. Thời gian qua, tỉnh Lạng Sơn chú trọng xây dựng công nghiệp “xanh”.