Chuyển dịch mô hình tăng trưởng xanh, bền vững

Phát biểu khai mạc hội thảo, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Quốc hội Tạ Đình Thi cho biết, biến đổi khí hậu không còn là thách thức riêng của quốc gia nào; đó là vấn đề toàn cầu, đòi hỏi sự chung tay của tất cả các nước. Việt Nam đã cam kết mạnh mẽ tại COP26, đạt mức phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Để thực hiện cam kết này, Việt Nam đang tập trung vào hoàn thiện thể chế, chính sách về bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, kinh tế tuần hoàn, năng lượng tái tạo, công nghệ carbon thấp; thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, đặc biệt là các doanh nghiệp khoa học công nghệ xanh; chuyển dịch mô hình tăng trưởng theo hướng xanh và bền vững.

Cũng theo ông Tạ Đình Thi, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Theo đó, Việt Nam đã đề ra mục tiêu: Tiềm lực, trình độ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đạt mức tiên tiến ở nhiều lĩnh vực quan trọng, thuộc nhóm dẫn đầu trong các nước có thu nhập trung bình cao; trình độ, năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp đạt mức trên trung bình của thế giới; một số lĩnh vực khoa học, công nghệ đạt trình độ quốc tế.

Việt Nam thuộc nhóm 3 nước dẫn đầu Đông Nam Á, nhóm 50 nước đứng đầu thế giới về năng lực cạnh tranh số và chỉ số phát triển Chính phủ điện tử; nhóm 3 nước dẫn đầu khu vực Đông Nam Á về nghiên cứu và phát triển trí tuệ nhân tạo, trung tâm phát triển một số ngành, lĩnh vực công nghiệp công nghệ số mà Việt Nam có lợi thế. Tối thiểu có 5 doanh nghiệp công nghệ số ngang tầm các nước tiên tiến.

Theo chủ trương này, công nghệ xanh, công nghệ số, công nghệ tiên tiến phục vụ chuyển đổi xanh được xác định là những hướng ưu tiên trọng tâm. Điều này tạo cơ sở chính trị quan trọng, tạo thuận lợi và khung định hướng rõ ràng cho việc đẩy mạnh hợp tác quốc tế, thu hút nguồn lực, tri thức và công nghệ cao từ các đối tác như Hàn Quốc, nhằm hiện thực hóa các mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam.

Trên cơ sở Nghị quyết số 57-NQ-TW, hơn một năm qua, Việt Nam đã đổi mới cơ bản hệ thống pháp luật, tạo điều kiện thuận lợi trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Trong hành trình đó, Hàn Quốc là đối tác tin cậy, có kinh nghiệm và công nghệ tiên tiến về năng lượng sạch, tái chế, sản xuất ít carbon, trí tuệ nhân tạo phục vụ môi trường. Do đó, hội thảo không chỉ là diễn đàn trao đổi chính sách mà còn là cầu nối thực tế giữa doanh nghiệp, nhà khoa học và nhà quản lý hai nước.

“Hội thảo sẽ là cơ hội để các bên chia sẻ kinh nghiệm từ các mô hình đã thành công của Hàn Quốc như sản xuất, tiêu thụ nhiên liệu sinh học từ rơm rạ, công nghiệp tái sản xuất, hệ thống phòng cháy AI, trung tâm dữ liệu xanh,… đồng thời, kết nối doanh nghiệp công nghệ xanh hai nước, tạo cơ hội chuyển giao và hợp tác đầu tư; đề xuất cơ chế, chính sách thuận lợi để thúc đẩy hợp tác Việt Nam-Hàn Quốc trong lĩnh vực carbon thấp”, ông Thi nhấn mạnh.

Ông Tạ Đình Thi khẳng định: Tiềm năng hợp tác giữa Việt Nam và Hàn Quốc rất lớn khi Việt Nam có nhu cầu cao về công nghệ xanh, nguồn nguyên liệu sinh khối dồi dào, thị trường đang phát triển nhanh; Hàn Quốc có công nghệ, kinh nghiệm quản lý và nguồn vốn đầu tư chất lượng; hai bên có thể hợp tác từ nghiên cứu, thử nghiệm đến thương mại hóa sản phẩm xanh.

Để hiện thực hóa tiềm năng này, sắp tới, cần nghiên cứu, thúc đẩy và mở rộng các hoạt động hợp tác thông qua nhiều hình thức khác nhau như thành lập nhóm công tác chung về công nghệ trung hòa carbon, kết nối doanh nghiệp, viện nghiên cứu hai nước; xây dựng cơ chế tài chính xanh hỗ trợ doanh nghiệp hai bên hợp tác dự án carbon thấp; tăng cường đào tạo nhân lực công nghệ xanh, tổ chức các chương trình thực tập, trao đổi chuyên gia; thực hiện thí điểm các dự án hợp tác tại các địa phương phù hợp ở Việt Nam như Đồng Tháp, Tây Ninh, Cần Thơ…, nơi có nhu cầu và tiềm năng ứng dụng cao.

Phó Cục trưởng Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) Trần Xuân Đích thông tin thêm, hệ thống doanh nghiệp khoa học công nghệ đang dần hình thành, tính đến tháng 12/2025, có 962 giấy chứng nhận doanh nghiệp khoa học công nghệ được cấp; cục đã hỗ trợ gần 200 hồ sơ, cấp 150 giấy chứng nhận và bổ sung kết quả khoa học và công nghệ cho 35 doanh nghiệp khoa học và công nghệ.

Các doanh nghiệp khoa học công nghệ đã làm chủ công nghệ, thay thế nhập khẩu và mở rộng xuất khẩu như Rạng Đông, Minh Long, Savi, Sao Thái Dương; 300 doanh nghiệp làm chủ công nghệ trong vật liệu mới, môi trường, tự động hóa, sinh học; 250 doanh nghiệp hấp thụ công nghệ từ viện, trường, cơ sở ươm tạo trong và ngoài nước; 50 doanh nghiệp chiếm lĩnh thị phần trong nước, có năng lực đầu tư sản phẩm khoa học và công nghệ ra nước ngoài,…

Thời gian tới, sẽ tiếp tục hướng dẫn ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố xây dựng và ban hành quy trình nội bộ, quy trình điện tử đối với việc tiếp nhận, xử lý hồ sơ chứng nhận doanh nghiệp khoa học công nghệ theo quy định; tổ chức xây dựng, quản lý, phát triển, duy trì mạng lưới, cơ sở dữ liệu doanh nghiệp khoa học công nghệ; đào tạo, tập huấn cho cán bộ quản lý ở địa phương về hoạt động cấp chứng nhận và hỗ trợ phát triển doanh nghiệp khoa học công nghệ; hỗ trợ doanh nghiệp khoa học công nghệ tiếp cận các chính sách ưu tiên, ưu đãi,… Ngoài ra, tiếp tục phát triển hạ tầng cho thị trường carbon, thí điểm sàn giao dịch carbon trong nước, hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động của thị trường carbon, nâng cao năng lực quản lý của cơ quan chức năng và tăng nhận thức của doanh nghiệp, cá nhân về việc tham gia thị trường,…

Ở góc độ học thuật và nghiên cứu, Giáo sư Huyn Dong Hoon, Đại học Công nghệ Hàn Quốc cho rằng, mục tiêu trung hòa carbon là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng đối với cả Việt Nam và Hàn Quốc. Hàn Quốc có thế mạnh về kỹ thuật và công nghệ, trong khi Việt Nam sở hữu nhiều ngành công nghiệp và nền tảng tiềm năng để ứng dụng và mở rộng quy mô. Đây là cơ hội thuận lợi để hai nước tăng cường hợp tác sâu rộng hơn, đặc biệt trong các lĩnh vực đã được thảo luận tại hội thảo.

Tại hội thảo, các chuyên gia đã trình bày các tham luận như phát triển ngành công nghiệp tái sản xuất của Hàn Quốc; dự án trung tâm dữ liệu phục vụ đào tạo AI công suất 1GW dựa trên nhà máy phát điện khí chu trình hỗn hợp công suất 1.5GM,…

Trong đó, tham luận hợp tác nghiên cứu, sản xuất Biodiesel từ rơm rạ và hợp tác ứng dụng công nghệ tiết kiệm điện năng cho dàn nóng máy lạnh trong tòa nhà, chung cư, văn phòng,… được Tập đoàn Gia Định phối hợp Đại học Công nghệ Hàn Quốc thực hiện, triển khai, hướng tới đóng góp vào mục tiêu trung hòa carbon và Net Zero của Việt Nam vào năm 2050,…