Trong thông điệp nhân Ngày Quốc tế Lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc (29/5) năm 2026, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres đã tôn vinh những đóng góp to lớn, sự hy sinh thầm lặng của các binh sĩ trong việc duy trì hòa bình, ổn định và an ninh trên thế giới.
Từ phái bộ đầu tiên được triển khai vào năm 1948 nhằm bảo đảm thực hiện thỏa thuận đình chiến giữa Israel và các nước Arab láng giềng, gần 80 năm qua, tổng cộng 71 chiến dịch gìn giữ hòa bình được triển khai trên toàn thế giới. Hình ảnh những binh sĩ “mũ nồi xanh” không còn xa lạ tại hầu hết điểm nóng trên thế giới, nhất là ở châu Phi và Trung Đông.
Dưới lá cờ Liên hợp quốc, hàng triệu binh sĩ đến từ hơn 120 quốc gia chấp nhận cuộc sống xa nhà với điều kiện cơ sở hạ tầng vô cùng thiếu thốn, lăn xả vào những khu vực nguy hiểm trên thế giới, nơi tiếng súng chưa dứt và người dân còn sống trong nỗi lo về bạo lực, xung đột.
Đóng góp của lực lượng gìn giữ hòa bình không dừng lại ở việc ngăn chặn xung đột, mà còn giúp các nước xây dựng nền tảng cho ổn định lâu dài, phục hồi từ đống tro tàn của chiến tranh. Sự hiện diện của lực lượng “mũ nồi xanh” là nhân tố bảo đảm môi trường an ninh thuận lợi cho quá trình chuyển giao chính trị và hỗ trợ các thể chế nhà nước còn non trẻ.
Tuy vậy, với tình trạng xung đột toàn cầu ngày càng diễn biến phức tạp, các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng gìn giữ hòa bình cũng gia tăng. Theo Tổng Thư ký Antonio Guterres, các phái bộ gìn giữ hòa bình đang hoạt động trong môi trường phức tạp, nguy hiểm, do mối đe dọa từ nhiều tổ chức vũ trang, tội phạm và khủng bố. Gần 4.500 binh sĩ đã hy sinh trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Trong khi đó, hoạt động của lực lượng này lại đang đứng trước nguy cơ suy yếu, do nguồn lực eo hẹp, quân số suy giảm và môi trường an ninh, địa chính trị phức tạp.
Báo cáo Viện Nghiên cứu hòa bình quốc tế Stockholm (SIPRI) vừa công bố cho thấy, Liên hợp quốc phải cắt giảm mạnh nhân sự sau khi một số quốc gia không hoàn thành đầy đủ và đúng hạn nghĩa vụ đóng góp tài chính. Năm 2025, tổng số nhân sự tham gia các chiến dịch gìn giữ hòa bình quốc tế rơi xuống mức thấp nhất trong vòng 25 năm qua.
Tổng Thư ký Liên hợp quốc nhấn mạnh, có sự chênh lệch đáng kể giữa nhiệm vụ được giao và nguồn lực sẵn có, khiến nhiều phái bộ hoạt động trong điều kiện thiếu nhân lực, trang thiết bị và phương tiện cần thiết. Ngoài ra, do bất đồng giữa các nước thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, một số phái bộ phải kết thúc nhiệm vụ dù tình trạng an ninh tại địa bàn chưa được bảo đảm.
Việc thu hẹp hoạt động của lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc có thể tạo ra khoảng trống an ninh nghiêm trọng tại các điểm nóng, kéo theo tình trạng xung đột leo thang. Giám đốc Chương trình Quản lý xung đột và Hoạt động hòa bình của SIPRI Jair van der Lijn cảnh báo, nếu hoạt động gìn giữ hòa bình tiếp tục suy giảm, hệ quả tất yếu là các cuộc khủng hoảng sẽ bùng phát nhiều hơn, gây ra tác động tàn khốc cho dân thường vô tội.
Gần 80 năm qua, những binh sĩ “mũ nồi xanh” đã bền bỉ bước đi trên hành trình “gieo hạt hòa bình", mang lại cơ hội cho nhiều người dân thoát khỏi khói lửa xung đột và xây dựng cuộc sống mới. Với chủ đề “Đầu tư cho hòa bình”, Ngày Quốc tế Lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc năm 2026 gửi đi thông điệp kêu gọi thế giới bảo đảm đầy đủ nguồn lực để lực lượng gìn giữ hòa bình có thể hoàn thành sứ mệnh cao cả.
