Các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, cùng việc Tehran “đóng cửa” Eo biển Hormuz, đã đẩy giá năng lượng tăng mạnh, khiến thị trường toàn cầu rơi vào bất ổn.
Việc gián đoạn lưu thông tại Eo biển Hormuz - tuyến vận tải chiến lược chiếm 20% lượng dầu giao dịch của thế giới, khiến chi phí nhiên liệu, lạm phát và nhu cầu tiêu dùng toàn cầu chịu nhiều áp lực.
Tại Anh, tỷ lệ thất nghiệp trong quý I tăng lên 5%, mà theo nhận định là do tác động tiêu cực từ cuộc xung đột ở Trung Đông. Cục Thống kê quốc gia Anh (ONS) cho biết, số lượng việc làm giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 5 năm trở lại đây.
Giới chuyên gia cảnh báo giá năng lượng leo thang sẽ làm suy yếu đà phục hồi của nền kinh tế Xứ sở sương mù. Ủy ban châu Âu (EC) cũng hạ dự báo tăng trưởng của Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) năm 2026 xuống còn 0,9%, thấp hơn mức 1,2% trước đó.
Ngược lại, EC nâng dự báo lạm phát lên 3%, vượt xa mục tiêu 2% của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB).
Phó Chủ tịch phụ trách kinh tế của EU Valdis Dombrovskis nhận định rằng, xung đột tại Trung Đông đã tạo cú sốc năng lượng lớn, đẩy Lục địa già vào cuộc khủng hoảng kép, tức là tăng trưởng giảm và lạm phát cao.
Xung đột cũng khiến chi phí vay nợ của chính phủ nhiều nước tăng mạnh. Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 30 năm tăng lên mức cao nhất trong 19 năm qua, còn lợi suất trái phiếu dài hạn của Nhật Bản và Anh cũng ở mức đỉnh trong nhiều thập kỷ. Ngành hàng không thế giới cũng không thoát khỏi “bóng ma” khủng hoảng ở Trung Đông.
Hãng hàng không giá rẻ EasyJet của Anh ghi nhận khoản lỗ nửa đầu năm nay 377 triệu bảng Anh (hơn 500 triệu USD), chủ yếu do giá nhiên liệu máy bay tăng mạnh và nhu cầu đi lại yếu.
Hãng Airbus phải áp dụng các biện pháp “thắt lưng buộc bụng”, cắt giảm 10% các khoản chi không cần thiết về đi lại, hội nghị và thuê mướn ngoài.
Ngành du lịch Nhật Bản cũng chịu tác động tiêu cực, với lượng khách quốc tế giảm 5,5% so cùng kỳ năm trước, xuống còn 3,69 triệu lượt khách, trong đó riêng lượng khách từ Trung Đông giảm tới 21,4%. Xung đột tại khu vực rốn dầu Trung Đông cũng khiến ví tiền của người lao động toàn cầu ngày một mỏng đi.
Theo số liệu thống kê của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), thu nhập thực tế từ lao động sẽ giảm 3.000 tỷ USD vào năm 2027 nếu giá dầu cao hơn 50% so với mức giá hồi đầu năm 2026. Với kịch bản không ai mong muốn này, thời gian làm việc trên toàn cầu sẽ giảm 0,5% năm 2026 và 1,1% năm 2027.
Điều này tương đương với 14 triệu và 38 triệu việc làm toàn thời gian, trong khi thu nhập thực tế từ lao động giảm lần lượt 1,1% và 3%. Tỷ lệ thất nghiệp toàn cầu sẽ tăng dần, với mức tăng 0,1% năm nay và 0,5% trong năm tới.
Dòng kiều hối - nguồn thu nhập chính của nhiều gia đình, cũng là nguồn lực tài chính quan trọng của nhiều quốc gia ở khu vực Nam Á và Đông Nam Á, đang bắt đầu suy yếu.
Xung đột cũng khiến số lượng người di cư ở vùng Vịnh giảm mạnh do nhu cầu lao động trong các ngành xây dựng, khách sạn, nhà hàng và vận tải tụt dốc thê thảm. Không chỉ lĩnh vực năng lượng, giá lương thực toàn cầu cũng hứng chịu những tác động nghiêm trọng.
Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực Liên hợp quốc (FAO) cảnh báo, việc phong tỏa Eo biển Hormuz có nguy cơ gây ra cuộc khủng hoảng nghiêm trọng về giá lương thực toàn cầu trong những tháng tới.
Cú sốc này đang diễn biến theo từng giai đoạn, gồm năng lượng, phân bón, hạt giống, năng suất sụt giảm, giá hàng hóa tăng cao và cuối cùng dẫn đến lạm phát lương thực.
FAO cảnh báo một cuộc khủng hoảng lương thực toàn diện đang sẵn sàng đổ ập xuống thế giới trong vòng 6-12 tháng tới. Xung đột tại Trung Đông rõ ràng đang gây nhiều hệ lụy khó lường đối với thế giới.
Bài toán này sẽ tìm được đáp án nếu các bên liên quan nhượng bộ, bắt tay hòa giải hướng tới tiến trình khôi phục hòa bình và an ninh trong khu vực và thế giới.
