Quê tôi nằm cách Hà Nội không xa, chỉ hơn hai mươi ki-lô-mét nhưng vẫn là một làng quê bình dị. Thuở ấy, phải những gia đình vào loại khá giả mới có ao riêng của nhà. Còn những gia đình khác thường đều phải nhờ ao của “nhà giàu” trong làng để giặt giũ, rửa ráy chân tay, rửa rau vo gạo. Nhưng đã tới cầu ao thì vui phải biết. Bọn trẻ con í ới gọi nhau ra cầu ao vầy nước. Người lớn thì chậm rãi bước tới cầu ao để làm công việc của mình. Ở làng, đôi khi chỉ cần tới cầu ao là biết được nhà nào hôm nay ăn uống với những món ăn gì. Nhà nào khấm khá ra cầu ao mổ gà là hàng xóm biết ngay. Nhà nào túng thiếu nhiều hay ít, bữa ăn hằng ngày thế nào thì cứ tới cầu ao là biết. Có nhà quanh năm chỉ thấy ra cầu ao rửa mớ rau hái được trong vườn hay nhặt nhạnh ngoài bờ ruộng.
Tôi thích nhất là được mẹ giao ra cầu ao giặt chiếu. Đó là những hôm trời nắng chang chang, tôi vác hoặc là một hoặc là hai chiếc chiếu đi tới cầu ao nhà bà Chắt. Cầu ao nhà bà là đẹp nhất làng, nó được xây bằng gạch đỏ có trụ cầu và có những dăm bảy bậc. Trời mưa, nước đầy dâng lên tới tận bậc trên cùng của cầu ao. Trời nắng nóng nhiều ngày thì nước cạn chút ít làm lộ ra những bậc cầu ao tiếp theo.
Tôi gọi to “Bà Chắt ơi. Cho cháu giặt nhờ chiếc chiếu với ạ”. Dù không có tiếng đáp trả là đồng ý hay không đồng ý thì tôi vẫn bước xuống cầu ao. Chiếc chiếu được trải rộng trên mặt nước trong veo. Tôi cầm cán chiếc chổi tre để cọ mặt chiếu, cọ từng đoạn rộng khoảng ba mươi phân thì gập lại, cứ thế cầm chổi tre cọ qua cọ lại, cứ thế cọ xong từng đoạn thì gập chiếu theo kiểu cuốn vòng, cho đến đoạn cuối cùng thì cọ xong mặt phải của chiếu. Lật chiếu sang mặt trái, lại cọ chổi tre như khi cọ mặt phải.
Đó chưa phải là đã giặt xong chiếc chiếu. Công đoạn tiếp theo là lại trải rộng chiếu ra, tôi cầm chiếc gậy tre dài và đập mạnh nhiều phát lên mặt chiếu, hôm quên mang gậy tre thì gập chiếu lại, cầm một đầu và hất chiếu về phía sau lưng rồi vung mạnh về đằng trước cho chiếc chiếu đập mạnh xuống nước. Đập gậy tre hay đập chiếu kiểu vung xong thì bước lên bờ, hai tay vẫn giữ một đầu chiếc chiếu, đứng cỡ chục giây chờ cho nước chảy bơn bớt mới mang tới gác lên bờ cây bên cạnh. Lại giặt tiếp chiếc chiếu thứ hai.
Xong xuôi mới vác chiếu đã giặt lên vai, cất tiếng rõ to “Bà Chắt ơi. Cháu giặt chiếu xong rồi ạ”. Chọn chỗ nắng to nhất, tôi vắt chiếc chiếu lên bờ rào hoặc sào phai. Phơi từ sáng tới chiều nguội nắng lại ra sân mang chiếu vào nhà. Tôi trải chiếu lên giường, mùi chiếu được phơi dậy lên mùi thơm của nắng rất muốn hít hà. Đêm ấy, nằm trên chiếc chiếu mới giặt khô tôi đánh một giấc ngủ ngon lành.
Thời gian lùi xa, chuyện đem chiếu ra cầu ao giặt đã thành quá khứ, nếu kể lại cho con cho cháu nghe thì chúng lại bảo “Cứ như chuyện cổ tích ấy”. Ừ thì “cổ tích” thì đã sao. “Cổ tích” cứ mà vui, cứ mà nhớ là được.
