Hạn chế tài khoản “rác”...
Theo thông báo, BVBank áp dụng mức phí 16.500 đồng/số điện thoại/tài khoản cho 20 tin nhắn SMS mỗi tháng; từ tin nhắn thứ 21 trở đi, phí là 880 đồng/tin, thay cho mức 15.000 đồng/tháng áp dụng trước đây với tối đa 30 tin. Với dịch vụ ZNS (tin nhắn Zalo), ngân hàng thu 5.500 đồng/tài khoản/tháng, tương đương 0,275 USD.
Tại Eximbank, từ tháng 12/2025, phí SMS Banking được nâng lên 90.000 đồng/quý (khoảng 30.000 đồng/tháng) đối với khách hàng hạng Gold và Platinum. Đồng thời, ngưỡng số dư bình quân để được miễn phí quản lý tài khoản tăng từ 300.000 đồng lên 500.000 đồng; nếu không đáp ứng, khách hàng bị thu 11.000 đồng/tháng.
VIB cũng bắt đầu thu 10.000 đồng/tháng với các tài khoản thanh toán không phát sinh giao dịch trong 12 tháng liên tục. Trong khi đó, Sacombank, BIDV và VPBank tiếp tục áp dụng mức phí 5.000 - 10.000 đồng/tháng đối với tài khoản không duy trì số dư tối thiểu, thường dao động từ 500.000 đồng đến 2 triệu đồng.
Ở nhóm ngân hàng nước ngoài, mức phí quản lý tài khoản nhìn chung cao hơn mặt bằng chung. Theo đó, Standard Chartered Việt Nam áp dụng mức phí 150.000 đồng/tháng đối với tài khoản không phát sinh giao dịch trong vòng 12 tháng, còn HSBC Việt Nam thu 100.000 đồng/tháng với các tài khoản không có giao dịch từ 24 tháng trở lên.
Ngay sau khi các ngân hàng công bố điều chỉnh biểu phí, từ phía khách hàng đã xuất hiện nhiều ý kiến không đồng tình, đặc biệt với việc thu phí quản lý các tài khoản có số dư thấp. Dù thừa nhận mức phí không lớn, không ít người cho rằng cách thu này tạo cảm giác bị “tận thu”.
Trên thực tế, biểu phí dịch vụ dành cho khách hàng cá nhân tại nhiều ngân hàng cho thấy, ngoài phí quản lý tài khoản, người dùng còn phải chi trả hàng chục loại phí khác, từ chuyển khoản, kiểm đếm đến tra soát hoặc hủy lệnh chuyển tiền.
Tuy nhiên, các lãnh đạo ngân hàng đều cho rằng, thu phí với các tài khoản ít hoặc không sử dụng là biện pháp nhắc nhở khách hàng rà soát, tinh gọn số lượng tài khoản đang sở hữu, tránh tình trạng mở tài khoản tràn lan.
Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, đến nay giao dịch không dùng tiền mặt đã tăng khoảng 500 lần về số lượng và hơn 60 lần về giá trị so với năm 2005. Riêng giai đoạn 2015 - 2025, giao dịch qua internet tăng khoảng 59 lần về số lượng và 21 lần về giá trị, trong khi giao dịch qua mobile bứt phá mạnh với mức tăng lần lượt khoảng 280 lần và 600 lần. Thanh toán QR Code, phổ biến từ năm 2018, cũng ghi nhận mức tăng hơn 700 lần về số lượng và hơn 400 lần về giá trị.
Quy mô và tốc độ tăng trưởng này đặt ra yêu cầu ngày càng khắt khe về an toàn hệ thống, bảo mật và chất lượng dữ liệu khách hàng. Trong bối cảnh đó, các tài khoản “ngủ quên”, không được sử dụng hoặc xác thực đầy đủ, được nhìn nhận là những điểm rủi ro tiềm ẩn, có thể bị tội phạm lợi dụng nếu không được quản lý chặt chẽ.
... hay là “chiêu” huy động mới?
Theo ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước), việc loại bỏ các tài khoản không phát sinh giao dịch trong thời gian dài không chỉ giúp làm sạch dữ liệu hệ thống mà còn góp phần củng cố niềm tin của khách hàng, nhất là trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao ngày càng tinh vi.
Thực tế cho thấy, trong nhiều vụ lừa đảo và gian lận, các đối tượng lợi dụng tài khoản “ngủ quên”, tài khoản cho thuê hoặc cho mượn để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, gây khó khăn cho công tác truy vết và xử lý.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc phân tích khối khách hàng cá nhân của Công ty chứng khoán Yuanta Việt Nam cho rằng, việc nhiều ngân hàng nâng mức số dư tối thiểu trên tài khoản thanh toán phản ánh hệ quả của giai đoạn trước, khi các ngân hàng chạy đua mở tài khoản, thậm chí giao chỉ tiêu cho nhân viên mời chào khách hàng.
Điều này dẫn đến tình trạng, số lượng tài khoản tăng rất nhanh, nhưng số tiền duy trì trên mỗi tài khoản lại không nhiều. Trong khi đó, các ngân hàng vẫn phải duy trì chi phí lớn cho vận hành và bảo trì hạ tầng công nghệ. Tuy nhiên, về nguyên tắc, ngân hàng hoàn toàn có thể đóng các tài khoản không phát sinh giao dịch trong khoảng 1, 3 hoặc 6 tháng.
Cũng theo ông Nguyễn Thế Minh, hồi năm ngoái, khi hệ thống ngân hàng triển khai yêu cầu xác thực sinh trắc học, hàng chục triệu tài khoản đã được rà soát và loại bỏ. Từ góc nhìn này, việc tăng số dư tối thiểu có thể được hiểu là cách các ngân hàng muốn nâng tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) với chi phí thấp.
Hiện nay, tỷ lệ CASA đã tăng đáng kể nhờ xu hướng thanh toán không dùng tiền mặt, khi nhiều khách hàng để tiền trong tài khoản phục vụ chi tiêu hằng ngày. Tuy nhiên, không phải khách hàng nào cũng có khả năng duy trì mức số dư tối thiểu. Với nhóm thu nhập thấp, việc giữ tiền trong tài khoản thường xuyên là một áp lực, và nếu không đáp ứng được, họ sẽ phải chịu thêm phí duy trì hằng tháng.
Theo đó, ông Minh cho rằng, việc quy định số dư tối thiểu hay thu phí dịch vụ tài khoản là điều không thể tránh, nhưng ngân hàng cần đưa ra một mức hợp lý hơn, phù hợp số đông.
Tương tự, luật sư Thu Hà (Đoàn luật sư Hà Nội) nhận định, việc nâng số dư tối thiểu lên gấp khoảng 10 lần so với mức phổ biến trước đây là 50.000 đồng, thậm chí cao hơn ở một số ngân hàng, cho thấy khả năng các ngân hàng đang hướng tới mục tiêu huy động nguồn vốn chi phí thấp từ tài khoản không kỳ hạn. Thực tế, lãi suất áp dụng cho tài khoản thanh toán hiện rất thấp, chỉ khoảng 0,1 - 0,2%/năm.
Vì vậy, nếu ngân hàng sử dụng số dư trên các tài khoản này để hỗ trợ thanh khoản hoặc cho vay, cần cân nhắc chính sách miễn phí tương ứng. Ngược lại, trong trường hợp không khai thác nguồn vốn này, việc quy định mức số dư tối thiểu khoảng 100.000 đồng được xem là hợp lý hơn.
Tựu trung lại, bài toán phí và số dư tối thiểu cần được cân đối hài hòa giữa mục tiêu quản trị của ngân hàng và khả năng chịu đựng của người dùng, để tránh tạo thêm áp lực không cần thiết cho khách hàng.
