Một trong những nguyên nhân của hiện tượng này là vì một vài CP có giá trị vốn hóa lớn tăng giá, tác động đáng kể để VN-Index tăng, nhưng số CP còn lại thì không hưởng lợi như vậy.
Hiện tượng “xanh vỏ, đỏ lòng” thường xuất hiện trong nhiều năm qua, nhưng chỉ mang tính chất ngắn hạn. Cũng chưa có năm nào trong lịch sử mà VN-Index tăng chỉ nhờ một vài CP, và thay vào đó là sự tăng giá tương đối đồng đều của nhiều nhóm ngành. Về mặt tâm lý, sự tăng giá thiếu đồng đều dễ gây ra ức chế, nhất là khi chứng kiến CP đang nắm giữ có định giá hấp dẫn, nền tảng kinh doanh ổn định, nhưng không tăng giá còn CP khác lại tăng.
Về mặt bản chất, “xanh vỏ đỏ lòng” là một biểu hiện của thị trường phân hóa, thường hay diễn ra sau một giai đoạn bùng nổ, thuận lợi. Như vậy, việc nhà đầu tư (NĐT) phải chứng kiến từ việc sinh lãi tương đối dễ dàng sang trạng thái khốc liệt hơn sẽ tạo ra những áp lực về mặt tâm lý. Ngay cả những người có thể lãi vài chục % trong giai đoạn thuận lợi nhưng khi chứng kiến hiện tượng "xanh vỏ đỏ lòng" cũng có thể than thở và cho rằng thị trường có vẻ rất “khó nhằn”. Hệ quả là có thể xuất hiện những sự cường điệu hoặc căng thẳng ở mức thái quá.
Thử lấy thí dụ của thị trường trong 10 phiên gần nhất tính đến ngày 26/11, VN-Index tăng từ vùng 1.630 điểm lên vùng 1.680 điểm, tức khoảng 50 điểm, tương ứng khoảng 3%. Cũng trong khoảng thời gian này, HPG (Hòa Phát) tăng từ 26.550 đồng/CP lên 27.100 đồng/CP, tương ứng khoảng 2%, VPB tăng gần 5% từ 27.750 đồng/CP lên 29.000 đồng/CP trong khi SSI, FPT, CTG gần như đi ngang. Liệt kê như vậy để thấy rằng, thị trường vẫn đang ở trạng thái tương đối cân bằng, có CP đi ngang thì cũng có CP tăng giá, dù tỷ lệ tăng có thể khác nhau.
Vốn dĩ không thể đòi hỏi thị trường lúc nào cũng thuận lợi, nên hiện tượng “xanh vỏ, đỏ lòng” khi xuất hiện cần được chấp nhận và có cách tiếp cận phù hợp. Điểm đầu tiên chính là sự chuẩn bị chấp nhận rủi ro, chấp nhận thử và sai, trong trường hợp NĐT mua vào CP thì phải tính đến các khả năng có thể xuất hiện. Chẳng hạn, nếu mua vào CP không tăng giá thì có khả năng sẽ đi ngang hoặc giảm. Lúc này, NĐT cần tự đặt câu hỏi về mục tiêu ban đầu, trong trường hợp mua CP với mục tiêu tìm kiếm lợi nhuận thì đồng thời cũng phải chấp nhận rủi ro. Mua vào CP không tăng giá và quyết định đảo danh mục thì phải chấp nhận có thể có lãi hoặc chọn trúng CP giảm giá. Trường hợp quyết định giữ CP để chờ cơ hội thì phải chấp nhận khả năng CP tiếp tục giảm.
Thực tế cũng đã chỉ ra riêng trong năm 2025 này, gần như các CP tốt, có vị thế kinh doanh, dù trong giai đoạn thách thức nhất cũng không giảm giá quá mạnh. Hơn nữa, trừ mục tiêu “lướt sóng” ngắn hạn, còn lại nếu mua CP với mục tiêu nắm giữ trung và dài hạn thì đừng để một vài phiên “xanh vỏ đỏ lòng” tác động đến tâm lý dẫn đến việc đảo danh mục liên tục mà không đem lại lợi ích gì. Thay vì chán nản, hãy chủ động đối mặt với "xanh vỏ đỏ lòng" để có thêm kinh nghiệm và sự chủ động.
