Quy mô khảo sát được triển khai trên địa bàn 16 đơn vị hành chính cấp huyện (cũ) và 104 đơn vị hành chính cấp xã (cũ) với khoảng 34.712 căn nhà, thửa đất trên và ven sông, kênh, rạch. Viện Nghiên cứu Thành phố được giao nhiệm vụ điều tra xã hội học cho toàn bộ nhà trên và ven sông, kênh, rạch phục vụ Đề án “Di dời toàn bộ nhà trên và ven sông, kênh, rạch trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh”, nay là Đề án “Chỉnh trang đô thị, khu vực nhà trên và ven sông, kênh, rạch trên địa bàn Thành phố giai đoạn 2025- 2030”.
Đáng quan tâm từ kết quả khảo sát, xu hướng lựa chọn hình thức bồi thường đối với nhà ở, đất ở trên và ven kênh, rạch khi Nhà nước thực hiện giải tỏa thể hiện sự đa dạng trong nhu cầu và lựa chọn của người dân. Trong đó, hình thức nhận bồi thường bằng tiền mặt theo giá trị thị trường chiếm tỷ lệ 65,7%, là phương thức được lựa chọn phổ biến nhất. Kết quả này cho thấy người dân có xu hướng ưu tiên hình thức bồi thường linh hoạt, cho phép họ chủ động quyết định phương án bố trí nơi ở mới phù hợp với điều kiện, nhu cầu và khả năng tài chính của hộ gia đình.
Theo cơ quan thực hiện khảo sát, việc lựa chọn hình thức nhận bồi thường bằng tiền mặt cũng được đánh giá là giải pháp giúp giảm thiểu rủi ro phát sinh trong trường hợp nơi ở tái định cư chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu, mong muốn thực tế của người dân.
Kết quả khảo sát cho thấy yếu tố kinh tế là mối quan tâm hàng đầu của các hộ gia đình khi xem xét việc di dời, chiếm khoảng 30,8% tổng số hộ được khảo sát (tương đương 20.821 hộ). Đây được xem là yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến tính khả thi của các dự án và mức độ đồng thuận xã hội trong quá trình triển khai công tác di dời, chỉnh trang đô thị.
Căn cứ kết quả khảo sát, xu hướng được người dân ưu tiên hàng đầu là bố trí tái định cư tại chỗ hoặc gần khu vực nơi ở cũ, nhằm thuận tiện cho sinh hoạt, học tập, làm việc và duy trì các mối quan hệ cộng đồng. Do đó, việc bố trí tái định cư tại khu vực có vị trí tương đồng giúp hạn chế biến động xã hội, đồng thời tạo điều kiện để người dân ổn định đời sống sớm hơn sau khi di dời.
Bên cạnh đó, một bộ phận người dân thể hiện sự sẵn sàng di dời đến khu vực khác nếu nơi ở mới có hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội tương đương hoặc tốt hơn, bao gồm các điều kiện về giao thông, trường học, y tế, chợ và dịch vụ công cộng.
Ngoài ra, theo kết quả khảo sát, tỷ lệ hộ dân có nhu cầu bồi thường theo hình thức tái định cư dưới dạng đất nền /nhà liền thổ hoặc căn hộ chung cư chiếm tỷ lệ lần lượt là 16% và 5,2%. Kết quả này cho thấy, xu hướng của người dân vẫn ưu tiên việc sở hữu nhà đất cố định hơn là căn hộ chung cư, phản ánh tâm lý gắn bó lâu dài với loại hình bất động sản truyền thống.
Nhìn chung, theo Viện nghiên cứu phát triển Thành phố, nhiều ý kiến của người dân đều cho rằng, việc xác định giá trị bồi thường cần được thực hiện công khai, minh bạch và bám sát giá thị trường, đồng thời phối hợp chặt chẽ với công tác tuyên truyền, giải thích chính sách để tạo sự đồng thuận, hạn chế khiếu nại, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, cũng như tiến độ triển khai các dự án chỉnh trang đô thị trên địa bàn Thành phố.
Trên cơ sở đó, việc đầu tư phát triển quỹ nhà tái định cư cần được định hướng tập trung tại các khu vực có nhu cầu tái định cư cao như quận 7, quận 8 và huyện Nhà Bè (cũ); đồng thời cần ưu tiên phát triển loại hình căn hộ có diện tích phù hợp với quy mô hộ gia đình điển hình của khu vực.
