Khi điện xanh quyết định đơn hàng

Điện xanh đang trở thành điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam giữ đơn hàng và vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhưng khoảng cách giữa nơi sản xuất điện và nơi tiêu thụ, cùng các điểm nghẽn truyền tải, đang là lực cản lớn.

Tỷ lệ năng lượng tái tạo trở thành điều kiện trong quá trình thẩm định đơn hàng. Ảnh: NAM ANH
Tỷ lệ năng lượng tái tạo trở thành điều kiện trong quá trình thẩm định đơn hàng. Ảnh: NAM ANH

Dòng chảy mềm của chuyển đổi năng lượng

Khi Việt Nam tuyên bố mục tiêu đạt phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050 tại Hội nghị thượng đỉnh về biến đổi khí hậu của Liên hợp quốc năm 2021 (COP26), không ít ý kiến coi đây là cam kết mang tính định hướng dài hạn cho hình ảnh quốc gia. Với một nền kinh tế từng đo tăng trưởng bằng mức tiêu thụ năng lượng, Net Zero vẫn mang màu sắc của diễn đàn quốc tế nhiều hơn là áp lực thị trường.

Tuy nhiên, chỉ sau vài năm, Net Zero đã rời khỏi hội trường hội nghị để tiến thẳng vào các nhà máy, khu công nghiệp và kế hoạch đầu tư của doanh nghiệp. Thực tế sau đó cho thấy, cam kết phát thải xuất hiện ngày càng rõ trong các báo cáo ESG (môi trường - xã hội - quản trị), quy trình thẩm định tín dụng, điều khoản hợp đồng xuất khẩu cũng như các yêu cầu truy xuất nguồn gốc carbon từ đối tác quốc tế.

Liên quan đến năng lượng tái tạo, thời điểm trước năm 2020, điện mặt trời và điện gió vẫn được xem là những “ngoại lệ” trên bản đồ năng lượng truyền thống. Giai đoạn 2017-2019, cơ chế giá FIT tạo ra làn sóng đầu tư mạnh mẽ, nhưng khi chính sách kết thúc, thị trường rơi vào khoảng lặng kéo dài với nhiều dự án dang dở.

Kết thúc thời kỳ ưu đãi bằng giá mua điện ưu đãi, doanh nghiệp buộc phải tự trả lời câu hỏi dài hạn: Năng lượng sẽ đóng vai trò gì trong chiến lược cạnh tranh 10-20 năm tới?

Nhìn từ góc độ kinh tế, Net Zero đã góp phần dịch chuyển quỹ đạo vận hành của doanh nghiệp khi mỗi quyết định đầu tư năng lượng đều phải gắn trực tiếp với khả năng thích ứng và mở rộng thị trường.

Đối với khối sản xuất, chuyển đổi năng lượng đang trở thành một biến số cạnh tranh mang tính cấu trúc. Hoạt động công nghiệp tại Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc lớn vào năng lượng hóa thạch, khiến mỗi chu kỳ mở rộng công suất kéo theo áp lực phát thải gia tăng. Trạng thái này đặt trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu lớn như EU, Mỹ, Nhật Bản đang dần siết chặt tiêu chuẩn carbon.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp chỉ thật sự chuyển động khi tỷ lệ năng lượng tái tạo trở thành điều kiện trong quá trình thẩm định đơn hàng. Theo đó, điện xanh trở thành điều kiện bắt buộc để tiếp tục ở lại chuỗi giá trị toàn cầu.

Với các doanh nghiệp quy mô lớn như VinFast, năng lượng tái tạo được tích hợp trực tiếp vào chiến lược dài hạn về công nghệ và sản xuất. Việc triển khai điện mặt trời, pin lưu trữ và hệ thống quản trị năng lượng tại các tổ hợp nhà máy không chỉ nhằm giảm phát thải mà còn phục vụ mục tiêu xây dựng chuỗi giá trị xe điện đáp ứng yêu cầu carbon tại các thị trường xuất khẩu.

Ở quy mô rộng hơn, tại nhiều khu công nghiệp và nhà máy, điện mặt trời mái nhà đang được xem như một hạ tầng hỗ trợ cạnh tranh. Với các ngành sử dụng nhiều điện như điện tử, dệt may, linh kiện, việc chuyển sang sử dụng điện sạch giúp doanh nghiệp vừa ổn định chi phí năng lượng trong dài hạn, vừa đáp ứng yêu cầu ESG từ các tập đoàn đa quốc gia.

Theo các chuyên gia tư vấn chuyển đổi năng lượng, chi phí đầu tư và vận hành các nguồn năng lượng tái tạo đang giảm nhanh trong những năm gần đây. Các mô hình mua điện dài hạn, thuê dịch vụ năng lượng hoặc hợp đồng mua điện dài hạn cho phép doanh nghiệp chuyển chi phí điện từ yếu tố bất định thành biến số có thể dự báo trong kế hoạch tài chính.

Về dài hạn, việc doanh nghiệp sử dụng năng lượng xanh cũng được các nhà đầu tư và định chế tài chính đánh giá cao hơn nhờ khả năng tạo ra lợi nhuận bền vững và tuân thủ các chuẩn mực môi trường - xã hội. Điều này mở ra khả năng tiếp cận nguồn vốn xanh, tín dụng ưu đãi và các hợp đồng dài hạn từ đối tác quốc tế của doanh nghiệp.

Những nút thắt

Thách thức lớn nhất của chuyển đổi năng lượng tại Việt Nam hiện không nằm ở mục tiêu chính sách mà ở khoảng cách ngày càng rộng giữa nơi sản xuất và nơi tiêu thụ điện. Một báo cáo công bố mới đây của ngân hàng HSBC đã chỉ ra hai điểm nghẽn then chốt, trong đó hạ tầng truyền tải được coi là “nút thắt kỹ thuật” lớn nhất đối với điện gió và điện mặt trời.

Nhu cầu điện của Việt Nam tập trung chủ yếu tại hai cực tăng trưởng là miền bắc và miền nam. Ngược lại, các dự án năng lượng tái tạo mới, đặc biệt là điện gió và điện mặt trời, lại phân bố dày ở miền trung và Tây Nguyên (những khu vực xa trung tâm phụ tải). Sự lệch pha này khiến bài toán truyền tải trở nên ngày càng cấp bách khi công suất nguồn tăng nhanh hơn nhiều so với khả năng hấp thụ của lưới điện.

Theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới, hệ thống truyền tải hiện tại ở miền nam chỉ có thể tích hợp cao nhất khoảng 3,3 GW năng lượng tái tạo biến đổi, trong khi tổng công suất điện mặt trời và điện gió đã lắp đặt trên cả nước vào thời điểm đó lên tới khoảng 20 GW. Khoảng cách giữa năng lực kỹ thuật của lưới và tốc độ phát triển nguồn đã buộc nhiều dự án phải giảm phát, thậm chí cắt công suất trong các giai đoạn cao điểm.

Áp lực vận hành cũng lan sang các nguồn điện nền. Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết, sự gia tăng nhanh của năng lượng tái tạo buộc các nhà máy thủy điện phải liên tục điều chỉnh công suất để bù đắp tính bất định của điện gió và điện mặt trời. Trong khi đó, các tổ máy nhiệt điện than và tua-bin khí phải tăng số lần khởi động và thay đổi tải khiến gia tăng rủi ro sự cố kỹ thuật, đặc biệt vào cuối mùa khô.

Để giải tỏa áp lực này, Công ty Truyền tải điện 3 cho rằng, việc đẩy nhanh các dự án đường dây và trạm biến áp 500 kV, như Vân Phong - Vĩnh Tân hay Krông Buk - Tây Ninh là điều kiện tiên quyết để tiếp tục mở rộng không gian cho năng lượng tái tạo. Nhu cầu đầu tư hạ tầng truyền tải được dự báo sẽ tăng mạnh cùng với quá trình điện hóa nền kinh tế.

Kế hoạch huy động nguồn lực thực hiện cơ chế Quan hệ đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP) của Việt Nam đặt mục tiêu nâng tỷ trọng năng lượng tái tạo lên ít nhất 47% vào năm 2030. Tuy nhiên, để biến mục tiêu này thành hiện thực, bài toán truyền tải không thể tiếp tục bị xem là phần việc đi sau mà phải được coi là trụ cột song hành với phát triển nguồn.

Xét tổng quan, khả năng tháo gỡ các nút thắt về truyền tải và cơ chế đầu tư sẽ quyết định tốc độ doanh nghiệp Việt Nam chuyển dịch sang năng lượng xanh, cũng như vị thế của nền sản xuất trong chuỗi giá trị toàn cầu giai đoạn tới.

Trong bối cảnh chi phí carbon ngày càng được nội hóa vào giá thành sản phẩm, năng lượng đang nổi lên như một biến số kinh tế mới, đòi hỏi doanh nghiệp phải tái cấu trúc chiến lược sản xuất và đầu tư.

Có thể bạn quan tâm

Cảnh sát đột kích vào trụ sở Xôi lạc TV. Ảnh: NGUYỄN HẢI

Mạnh tay với xâm phạm bản quyền số

Hệ thống phát sóng bóng đá lậu “Xôi Lạc TV” vừa bị triệt phá đã phơi bày một đường dây xâm phạm bản quyền quy mô trên không gian mạng. "Cuộc chiến" khốc liệt vẫn còn ở phía trước nhưng đã đến lúc nhìn lại nhận thức của đám đông.

Tiền gửi tiết kiệm một lần nữa được xem là kênh an toàn, nhất là khi mặt bằng lãi suất huy động đang có xu hướng đi lên. Ảnh: NGUYỆT ANH

“Hầm trú ẩn” của dòng tiền trong biến động

Kinh tế toàn cầu biến động khó lường, từ xung đột địa chính trị đến giá hàng hóa lên xuống mạnh, tâm lý thận trọng lan rộng trên thị trường tài chính. Nhiều nhà đầu tư có xu hướng rút khỏi các kênh rủi ro.

Mặt hàng chíp điện tử có cơ hội tăng tốc mạnh mẽ, góp phần nâng cao vị thế doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Ảnh: NAM ANH

Chủ động thích ứng hàng rào thuế quan

Những điều chỉnh thuế quan mới từ Mỹ đang mở ra một chu kỳ chính sách đầy biến động. Chủ động thích ứng, đa dạng hóa thị trường và củng cố nội lực trở thành yêu cầu cấp thiết để giữ vững đà tăng trưởng xuất khẩu.

Năm con ngựa, tìm cổ phiếu “phi mã”

Hằng năm, thường xuất hiện những cổ phiếu (CP) hoặc nhóm CP có tỷ lệ tăng vượt trội cùng với khối lượng giao dịch (KLGD) lớn. Những CP dạng này thường được gắn với tính chất “nổi trội”, “dẫn dắt”… nhưng trong năm Bính Ngọ 2026 nhiều nhà đầu tư (NĐT) gọi là CP “phi mã” hoặc “phi nước đại”.

Còn giờ còn giao dịch

Diễn biến những phiên giao dịch trong tuần cuối cùng trước khi nghỉ Tết Nguyên đán năm 2026 đang khác lạ so với nhiều năm gần đây khi sự sôi động vẫn được duy trì cho đến những ngày cuối cùng.

TP Hồ Chí Minh đã chuẩn bị từ sớm hạ tầng, nhân lực cho Trung tâm Tài chính quốc tế. Ảnh: Lê MINH

Cuộc đua về tốc độ và bản lĩnh cải cách

Việc triển khai Trung tâm Tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng không chỉ là một quyết sách kinh tế. Đó còn là lựa chọn chiến lược mang tầm vóc dài hạn của quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh trật tự kinh tế tài chính toàn cầu đang tái định hình rõ.

Nhiều công ty chứng khoán đã phải tính đến phương án tăng vốn điều lệ để duy trì tăng trưởng. Ảnh: NAM ANH

Đòn bẩy sát ngưỡng rủi ro

Cho vay ký quỹ, từng chỉ được xem là dịch vụ hỗ trợ, nay âm thầm trở thành “động cơ lợi nhuận” của các công ty chứng khoán.

Tưởng đỏ hóa xanh

Sau một giai đoạn “xanh vỏ đỏ lòng”, tức VN-Index tăng nhưng lực đẩy đến từ số ít cổ phiếu (CP), hiện nay diễn biến thay đổi theo hướng ngược lại khi VN-Index dù “đỏ” nhưng nhiều CP lại ngược dòng mạnh mẽ.

Cần có những chính sách để khuyến khích các doanh nghiệp khoa học công nghệ phát triển. Ảnh: NAM ANH

Khoảng cách chính sách khoa học và công nghệ

Doanh nghiệp khoa học và công nghệ (KH&CN) được xác định là lực lượng nòng cốt của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, từ công nhận danh hiệu đến thụ hưởng ưu đãi, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp không ít rào cản.

Tin đồn ảnh hưởng nhiều đến tâm lý của nhà đầu tư với các cổ phiếu hạ tầng xây dựng. Ảnh: NGUYỆT ANH

Cổ phiếu hạ tầng trong vùng nhiễu

Trong khi hàng loạt hạng mục tại sân bay Long Thành và các dự án hạ tầng trọng điểm vẫn gấp rút thi công, dòng tiền trên thị trường chứng khoán lại quay đầu rút lui tại nhóm cổ phiếu hạ tầng xây dựng. Điều này dấy lên nhiều nghi vấn về câu chuyện nội tại doanh nghiệp.

Cẩn trọng với ủy thác "bao lỗ"

Mặc dù nhân viên môi giới không được nhận ủy thác đầu tư từ khách hàng, nhưng trong thực tế hoạt động này vẫn diễn ra theo nhiều hình thức lách luật và đương nhiên cũng để lại không ít hệ lụy trước mắt và cả tiềm tàng.

Dư địa lợi nhuận thu hẹp do chi phí, các doanh nghiệp tối ưu hóa quản trị để giữ năng lực cạnh tranh. Ảnh: NAM ANH

Độ trễ giá và áp lực chi phí phía trước

Tăng trưởng kinh tế năm 2025 bật lên ở mức 8,02%. Mặt bằng giá tiêu dùng vẫn được giữ trong kiểm soát. Nhưng phía sau sự ổn định ấy, chi phí sản xuất đã đi trước một nhịp.

Tín dụng bất động sản có thể tạo lực đẩy cho thị trường trong ngắn hạn. Ảnh: NAM ANH

Ngân hàng vào khuôn tín dụng mới

Ngân hàng Nhà nước đang chuyển sang điều hành tín dụng thận trọng và kỷ luật hơn, kiểm soát nhịp tăng ngay từ đầu năm và siết cho vay bất động sản để ngăn rủi ro tăng nóng, bảo đảm ổn định thị trường.

Dự án đường dây 500 kV mạch 3 từ Quảng Trạch đến Phố Nối. Ảnh: TRẦN HẢI

Giá điện trước ngưỡng thị trường cạnh tranh

Dự thảo lộ trình thị trường điện cạnh tranh đang gây ra một số băn khoăn về giá điện và an ninh năng lượng. Khác biệt quan điểm giữa Bộ Công thương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho thấy quá trình cải cách sẽ không đơn giản.

Công ty cổ phần Giày Thượng Đình (mã GTD) tổ chức phiên đấu giá hơn 6,38 triệu cổ phần vào giữa tháng 12/2025. Ảnh: NAM ANH

Biến động trong hoạt động thoái vốn nhà nước

Nhóm doanh nghiệp niêm yết có vốn nhà nước đang được giới chuyên gia kỳ vọng trở thành tâm điểm năm 2026, khi nhà đầu tư không còn kỳ vọng vào một cú “đánh lên” ngắn hạn, hay “mác" nhà nước mà hướng tới giá trị quản trị.

Năm 2025, thị trường chứng khoán Việt Nam liên tiếp chinh phục những đỉnh cao mới. Ảnh: SONG ANH

Chứng khoán Việt Nam bước vào giai đoạn nhiều tiềm năng

Trải qua năm 2025 với nhiều biến động và cung bậc cảm xúc đan xen, thị trường chứng khoán Việt Nam được kỳ vọng sẽ bước sang năm 2026 với những chuyển động mới, khi hàng loạt yếu tố tích cực cùng hội tụ, qua đó mở ra những cơ hội đầu tư đáng chú ý.

Dây chuyền may xuất khẩu của Công ty cổ phần May Đức Giang. Ảnh: NAM ANH

Thế và lực cho chu kỳ tăng trưởng mới

Sau một năm ghi nhận nhiều điểm sáng, nền kinh tế đang tích lũy thêm nội lực quan trọng, tạo nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng cao hơn khi các động lực truyền thống được giữ nhịp và những động lực mới dần hình thành.

Nhìn từ một phiên cuối năm

Những phiên giao dịch cuối năm dương lịch thường được xem là quãng nghỉ hoặc quãng lặng của thị trường chứng khoán (TTCK). Điều này xuất phát từ việc khối nhà đầu tư (NĐT) nước ngoài bước vào kỳ nghỉ Giáng sinh và năm mới nên giao dịch không quá sôi động và nhiều TTCK trên thế giới cũng theo xu hướng này.

Trong những tháng cuối năm 2025, nhiều ngân hàng đồng loạt điều chỉnh biểu phí các dịch vụ. Ảnh: NAM ANH

Đằng sau làn sóng tăng phí dịch vụ ngân hàng

Nhiều ngân hàng đã điều chỉnh tăng phí các dịch vụ như chuyển tiền, thông báo biến động số dư và quản lý tài khoản… Một số ý kiến cho rằng động thái này nhằm làm sạch tài khoản rác, trong khi quan điểm khác nhận định đây là cách các ngân hàng gia tăng tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) với chi phí thấp.

Hộ kinh doanh truyền thống gặp nhiều rào cản hơn trong quá trình tiếp cận công nghệ mới. Ảnh: NGUYỆT ANH

Hộ kinh doanh trước “giờ G”

Việc đánh giá vẫn tiếp tục, mặc dù ngày chuyển đổi cơ chế thuế mới đã được xác lập. Nhưng có một điểm không thể phủ nhận, quy định mới sẽ chuẩn hóa công tác quản lý thuế và tạo điều kiện cho hộ kinh doanh tiếp cận tín dụng.

Luật AI mở ra cơ hội để các startup có không gian thử nghiệm và tạo ra những sản phẩm thật sự phục vụ đời sống. Ảnh: NGUYỆT ANH

Đột phá công nghệ trong khuôn khổ trách nhiệm

Quốc hội vừa thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo, tạo khung pháp lý thống nhất cho phát triển, ứng dụng và quản lý trí tuệ nhân tạo (AI). Việt Nam tiến bước vào nhóm những quốc gia đầu tiên trên thế giới có luật chuyên biệt về trí tuệ nhân tạo.

Nhiều ngân hàng tạm dừng các gói vay mua nhà đối với các bạn trẻ. Ảnh: NAM ANH

Phép thử mới của thị trường bất động sản

Hàng loạt ngân hàng đồng loạt dừng các gói vay ưu đãi cho người trẻ mua nhà và nâng lãi suất khoản vay mới thêm 1-2%. Không chỉ người dân, các doanh nghiệp cũng lo ngại khi những kế hoạch an cư của khách hàng có nguy cơ phải tạm gác, sức cầu suy giảm.

Khi niềm tin thị trường được củng cố, các doanh nghiệp bất động sản có thể huy động vốn với chi phí hợp lý hơn. Ảnh: NAM ANH

Bước ngoặt của trái phiếu doanh nghiệp

Nhiều quy định mới cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang được đưa ra xin ý kiến, hướng tới thay thế các quy định cũ để hoàn thiện khung pháp lý và củng cố niềm tin dài hạn cho thị trường.

Đề xuất cấp quota nhập khẩu vàng đang thu hút nhiều kỳ vọng lẫn băn khoăn.

Băn khoăn với “quota” nhập khẩu vàng

Giữa bối cảnh thị trường vàng liên tục biến động và chênh lệch giá trong nước, quốc tế đang cao kỷ lục, đề xuất cấp quota nhập khẩu vàng đang thu hút nhiều kỳ vọng lẫn băn khoăn. Giải pháp này liệu có đủ sức giải quyết tận gốc sự méo mó kéo dài của thị trường vàng hay chỉ mang tính “giảm đau” ngắn hạn.

Đối mặt “xanh vỏ đỏ lòng”

Khi thị trường chứng khoán (TTCK) có hiện tượng “xanh vỏ, đỏ lòng”, nghĩa là VN-Index tăng, nhưng nhiều cổ phiếu (CP) lại giảm, áp lực của các quỹ đầu tư lại được đem ra mổ xẻ.