Từ người làm thuê trở thành đối tác
Năm 2007, nhờ thi đậu chứng chỉ tiếng Hàn, anh Lê Lương Nguyên (sinh 1982, xã Nam Đàn, Nghệ An) được nhận sang Hàn Quốc làm lao động phổ thông. Ngoài thời gian làm việc, tăng ca ở xưởng, anh còn dành thời gian học thêm và lấy được chứng chỉ tiếng Hàn ở Trung tâm Hỗ trợ lao động Việt Nam tại Hàn Quốc. Thu nhập mỗi tháng của Nguyên khoảng 1.200 USD, anh cũng được ông Park Je Min - Chủ tịch Tập đoàn thang máy Geo Chang - tin tưởng, quý mến. Anh Nguyên kể, so những lao động cùng lĩnh vực, anh được ông chủ trả lương cao hơn 200 USD, chưa kể khoản phụ cấp làm thêm giờ. Thế nhưng, anh vẫn ấp ủ dự định về nước lập nghiệp.
Năm 2010, trong một lần về quê, do đã có bằng đại học sư phạm kỹ thuật và chứng chỉ tiếng Hàn (đủ điều kiện để làm giáo viên dạy tiếng Hàn), anh Nguyên tham gia phỏng vấn tuyển dụng giảng viên Trường cao đẳng Kỹ thuật Công nghiệp Việt Nam-Hàn Quốc. Trúng tuyển, anh nhanh chóng quay lại Hàn Quốc giải quyết công việc để về lại quê hương. Mặc dù rất tiếc một người lao động giỏi chuyên môn kỹ thuật, nhưng ông Park Je Min đã ủng hộ quyết định của anh, kèm theo lời chúc may mắn.
Ở trong nước, ngoài giảng dạy tại trường, Nguyên còn mở trung tâm dạy tiếng Hàn. Có thời điểm, trung tâm của anh lên đến 200 học viên. Khi ông Park sang Việt Nam công tác, anh mạnh dạn đề nghị ông Park giúp mình trở thành nhà cung cấp bu-lông, ốc vít cho tập đoàn của ông. "Lúc đầu ông Park sợ tôi không làm được vì trong vùng thiếu nhà máy phụ trợ; hạn chế về nguồn nguyên liệu thép, nhất là thép có hàm lượng carbon cao; máy móc phải gửi từ Hàn Quốc về… Tôi đưa ra nhiều phương án, thuyết phục rằng sẽ cố gắng khắc phục khó khăn, lấy năng suất để tăng lợi nhuận. Cuối cùng được ông Park đồng ý".
Tháng 6/2013, Lê Lương Nguyên thành lập Công ty TNHH Strongplus Elevator Việt-Hàn với vốn điều lệ 2,1 tỷ đồng. Khoảng tám tháng sau, khi container hàng đầu tiên xuống tàu xuất cảng sang Hàn Quốc và vượt qua cuộc kiểm tra chất lượng của đối tác, anh mới có thể thở phào. Giữa năm 2015, từ nhà xưởng chỉ rộng 300 m2 ban đầu, anh đầu tư nhà xưởng mới rộng 1.800 m2 ở phường Vinh Hưng (Nghệ An). Trong lần đến thăm nhà xưởng của lao động cũ - nay đã là đối tác, chính ông Park đề xuất hỗ trợ máy móc gấp năm lần số anh Nguyên hiện có và tăng đơn hàng các sản phẩm cơ khí lên 4-5 container/tháng.
Ngoài sản xuất bu-lông, năm 2016, anh Nguyên lấn sân sang nhập khẩu và lắp đặt hệ thống thang máy, trở thành đại diện phân phối thang máy, thang cuốn của các hãng: Netis, Fuji, Mitsubishi, Hyundai, Nippon… tại thị trường Việt Nam. Từ năm lao động ban đầu, công ty của anh đang tạo việc làm thường xuyên cho gần 100 lao động, mức lương từ 9-16 triệu đồng.
"Tôi nghĩ, xuất khẩu lao động là cơ hội để thoát nghèo, nhưng mỗi người cần có một kế hoạch lâu dài. Sau khi hết hạn hợp đồng, cần tính toán những bước đi hợp lý để tiếp tục làm giàu trên quê hương mình", anh Nguyên chia sẻ.
Cơ hội rộng mở với lao động hồi hương
Không chỉ anh Lê Lương Nguyên, nhiều lao động ở Nghệ An chọn trở về quê nhà gây dựng sự nghiệp sau khi đã tích góp được một số vốn trong tay sau bao năm làm việc nơi xứ người. Như anh Nguyễn Đình Quý, chủ xưởng nội thất gia đình ở xã Minh Châu, anh Lê Thanh Tuấn ở xã Hưng Nguyên mở siêu thị mini và đang làm ăn phát đạt…
Nghệ An từng là một trong những địa phương có nhiều người bỏ trốn sau khi hết hạn hợp đồng lao động ngoài nước, cư trú bất hợp pháp. Hàn Quốc từng tạm dừng cấp visa cho lao động xuất khẩu của địa phương này. Để giải quyết "điểm đen" này, các cơ quan chức năng tỉnh Nghệ An đã phối hợp Cục Quản lý lao động ngoài nước, có nhiều động thái tích cực để thuyết phục đối tác Hàn Quốc gỡ bỏ việc tạm dừng tuyển chọn lao động Nghệ An. Từ đó, những lao động đang ở trong nước có cơ hội được tiếp cận với chương trình EPS (chương trình cấp phép việc làm được Chính phủ Việt Nam và Hàn Quốc hợp tác để đưa người lao động Việt Nam sang làm việc hợp pháp tại Hàn Quốc).
Giai đoạn 2021-2025, tỉnh Nghệ An có 98.427 lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài theo hợp đồng. Bà Đặng Thị Phương Thủy, Phó Trưởng phòng Việc làm-An toàn lao động, Sở Nội vụ tỉnh Nghệ An, cho biết: Công tác đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng tiếp tục được triển khai có hiệu quả, góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động đúng hướng. Chất lượng lao động từng bước được nâng lên, tỷ lệ lao động qua đào tạo tăng từ 66,4% năm 2021 lên 71,5% năm 2025.
Còn theo ông Đặng Huy Hồng, Giám đốc Trung tâm Lao động ngoài nước (Bộ Nội vụ), tuy chưa có thống kê chính thức về số người tìm được việc làm sau khi về nước, nhưng thông qua các phiên kết nối, nhiều lao động đã tìm được việc tại doanh nghiệp FDI Nhật Bản, Hàn Quốc. Có người giữ chức tổ trưởng, quản lý; hay có người trở lại Hàn Quốc, Nhật Bản theo diện lao động mẫu mực; hoặc khởi nghiệp, tự kinh doanh buôn bán.
Theo các chuyên gia, việc hỗ trợ lao động hồi hương có việc làm, khởi nghiệp không chỉ tận dụng được nguồn nhân lực có chất lượng, mà còn giúp gợi mở nghề nghiệp tương lai cho những lao động đã và chuẩn bị đi làm việc ở nước ngoài. Từ đó, họ có tâm lý thoải mái, học hỏi, lao động, tích lũy để khi hết hạn hợp đồng, có thể về nước tìm ra con đường đi dài hạn cho mình.
Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Nghệ An đã triển khai nhiều hoạt động tuyên truyền, hỗ trợ người lao động hoàn thành hợp đồng trở về nước. Tham dự các hội nghị, buổi tư vấn, phiên giao dịch việc làm, người lao động từng làm việc ở nước ngoài có cơ hội tiếp cận trực tiếp với các doanh nghiệp tuyển dụng, lựa chọn vị trí việc làm phù hợp với năng lực bản thân.
