Giám đốc Nhà hát Múa rối Việt Nam:

Cứ “ăn mày dĩ vãng” thì không được

Những năm gần đây, múa rối nước không chỉ hấp dẫn người xem trong nước mà còn chinh phục được khán giả quốc tế. Trong bối cảnh hiện đại, khi nhu cầu thưởng thức nghệ thuật, giải trí ngày càng đa dạng, việc làm mới nghệ thuật múa rối nước đã đặt ra thách thức không nhỏ. Thời Nay đã có cuộc trò chuyện cùng NSND Nguyễn Tiến Dũng, Giám đốc Nhà hát Múa rối Việt Nam.
Các nghệ sĩ Nhà hát Múa rối Việt Nam sau một màn diễn.
Các nghệ sĩ Nhà hát Múa rối Việt Nam sau một màn diễn.

Phóng viên (PV): Thưa NSND Nguyễn Tiến Dũng, Nhà hát Múa rối Việt Nam đã có những đổi mới gì để bắt nhịp với đời sống đương đại?

NSND Nguyễn Tiến Dũng: Những năm gần đây, chúng tôi không chỉ tập trung vào khách du lịch, thiếu nhi… mà đáp ứng nhiều đối tượng, lứa tuổi. Nghệ thuật rối mà cha ông ta đã để lại vô cùng độc đáo, bản sắc, nhưng nếu cứ “ăn mày dĩ vãng”, khai thác vừa phải, nâng cao một chút thì không đáp ứng được. Cần tìm con đường phù hợp, đáp ứng tiêu chí nghệ thuật, nhu cầu khán giả và cạnh trạnh được với phương thức giải trí khác. Cạnh tranh ở đây không phải đời sống đang rộ lên cái gì thì ta theo mà nhìn ra cái gì thiếu cũng là điều cốt yếu.

Sau mỗi đêm diễn sẽ đo được hiệu quả ngay và cần rút kinh nghiệm với những gì chưa ổn. Nghệ thuật múa rối đang có những bước chuyển, quan niệm trong công chúng cũng đã thay đổi. Chúng tôi xúc động khi nghe những lời thốt ra đầy ngạc nhiên: “Ô! múa rối bây giờ khác nhỉ, thú vị nhỉ?”. Nhà hát lấy nghệ thuật truyền thống làm nền tảng, bản sắc dân tộc làm chủ đạo, cách tiếp cận lại mang yếu tố đương đại. Ngay cả các cháu nhỏ khi xem vở cũng sẽ thấy được nhịp điệu của mình trong đó, để rồi từ việc xem cho biết sẽ xem tiếp, ngấm dần, hiểu dần.

PV: Vậy cụ thể hơn trong nỗ lực mở rộng không gian biểu diễn của Nhà hát Múa rối Việt Nam là gì?

NSND Nguyễn Tiến Dũng: Mấy chục năm qua nhà hát đã làm sân khấu thiếu nhi, trở thành địa chỉ quen thuộc rồi diễn ở các trường học, cơ quan, xí nghiệp, khu dân cư… Vài năm qua, lượt vé bán cho các đối tượng ngoài du lịch rất khả quan. Tính từ giữa 2024 đến nay, nhà hát đã diễn gần 800 buổi tại Nhà hát À Ơi ở thị trấn Hoàng Hôn (Phú Quốc); lưu diễn nước ngoài 23 buổi; biểu diễn tại Hà Nội và các tỉnh hơn 700 buổi; phục vụ khách hằng ngày vẫn duy trì ở thị trấn Hoàng Hôn và không gian văn hóa Việt ở Hoàn Kiếm, Hà Nội. Về hợp tác quốc tế, nhà hát đã tiếp cận đi hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, trong đó có nơi đã tạo được thị trường như Nhật Bản, năm nào nhà hát cũng nhận được lời mời biểu diễn, tài trợ.

PV: Ông nhớ kỷ niệm nào về sân khấu múa rối nước ven biển đầu tiên và lớn nhất Việt Nam tại Phú Quốc?

NSND Nguyễn Tiến Dũng: Đó là sự kết hợp hiệu quả với một doanh nghiệp. Sau buổi diễn đầu tiên vào mồng 6 Tết năm 2024 với sân khấu lưu động, thu hút hàng nghìn khán giả, họ đã nhìn thấy giá trị của văn hóa truyền thống và quyết định đặt vào khu du lịch hạng sang mang phong cách Địa Trung Hải. Chúng tôi cũng từng băn khoăn về sự lạc lõng nhưng doanh nghiệp vẫn quyết tâm xây dựng sân khấu cố định. Chỉ sau bốn tháng, khi thủy đình hiện lên lung linh bên bờ biển, khán giả nói trong sững sờ: “Công trình đẹp như một đóa sen đang bung nở” thì nghệ sĩ thật sự xúc động, phấn khích và đó là nguồn động lực lớn để cống hiến nhiều hơn.

PV: Theo ông, điều gì quan trọng trong việc phát hiện, đào tạo thế hệ kế cận?

NSND Nguyễn Tiến Dũng: Mỗi thế hệ phải tìm ra một phương pháp riêng và bản thân người đào tạo cũng cần làm mới mình, thay đổi cách đánh giá, nhìn nhận. Nghiêm túc, hết lòng nhưng cách tiếp cận phải hiệu quả, không áp đặt. Hiện nhà hát có nghệ sĩ mới sinh năm 2006. Chúng tôi cho các em tương tác, vận hành công việc hằng ngày cùng các cô chú, anh chị để dần vào nền nếp. Lớp trẻ đi vào nghệ thuật ít, có trường còn không tổ chức được lớp, nên có nhân tố vẫn đam mê cần quý trọng đã, trên cơ sở đó tìm cách đào tạo thành nghệ sĩ chân chính.

PV: Thời gian tới, nhà hát có định hướng gì để tạo bước đột phá?

NSND Nguyễn Tiến Dũng: Ý tưởng gì cũng phải thực tế mới hiệu quả. Trong nghệ thuật, đôi khi có sự trùng nhau về căn bản về ý tưởng, chỉ khác nhau hình thức, ai bước trước thì tạo được dấu ấn. Điều này mâu thuẫn với sự chờ đợi - tình trạng chung của các nhà hát đang còn nhiều khó khăn. Chúng tôi đang tiếp tục tìm đối tác liên quan để đưa múa rối đến với khán giả; tìm ra nét sáng tạo mới cho sản phẩm. Đó là nhiệm vụ, là sự nghiệp, là khẳng định về thương hiệu nghệ thuật.

PV: Cảm ơn NSND Nguyễn Tiến Dũng về cuộc trò chuyện!

NSND Nguyễn Tiến Dũng: “Anh em nghệ sĩ đã luyện tập, biểu diễn đến quên ăn, quên ngủ. Đêm hôm vẫn dầm mình dưới nước, khóc cười, giá rét cùng nhau. Tôi nhớ biết bao cái Tết, mọi người bánh chưng, đào thắm… chúng tôi còn say sưa làm con rối. Phía sau sự hy sinh, nhất định phải có đời sống tốt để họ đam mê. Cách đây vài năm, đã có lúc nhà hát cạn kiệt diễn viên kế cận, năm vừa qua lại sôi nổi, tuyển được hơn 10 nghệ sĩ trẻ đó là nhờ có hoạt động cụ thể, đủ sức hấp dẫn họ”.

Có thể bạn quan tâm

Đạo diễn Trần Việt Văn và mẹ - PGS, TS Lê Thị Đức Hạnh.

“Trân trọng khoảnh khắc đời thường với mẹ”

Thử sức lần đầu với vai trò đạo diễn, nhà báo, nhiếp ảnh gia Trần Việt Văn đã ghi dấu ấn bằng hàng loạt giải thưởng uy tín dành cho bộ phim “Mẹ tôi” (My Mother). Bộ phim là lời nhắc nhở nhẹ nhàng về sự trân trọng những khoảnh khắc rất nhỏ, rất đời thường với mẹ, khi mẹ vẫn còn hiện diện trong cuộc đời.

Dịch giả Bùi Văn Nam Sơn tại sự kiện với chủ đề "Hiện sinh trong đời sống hiện đại".

Học triết để sống đẹp

Vừa qua, dịch giả Bùi Văn Nam Sơn đã cùng các cộng sự mở Trường Đông Triết học với chủ đề: “Hiện sinh trong đời sống hiện đại” - một khóa học ngắn dành cho tất cả những ai yêu mến muốn tìm hiểu về triết học.

Nhà thơ, nhà báo Trương Xuân Thiên đọc thơ tại lễ trao giải "Thơ ca và nguồn cội".

Dựa vào cội nguồn để đối mặt cô đơn...

Muốn khai mở lại những "mã gen văn hóa" để chúng đối thoại với con người hiện đại. Đối mặt với những vấn đề của thời đại như sự cô đơn, mất kết nối, khủng hoảng niềm tin, có lẽ chúng ta cần quay về lắng nghe những tiếng nói từ cội nguồn.

Nguyễn Gia Linh nhận giải thưởng từ ban tổ chức.

“Em mong dòng nhạc dân gian cũng sẽ chọn mình”

Vượt lên gần 1.000 thí sinh tại cuộc thi Tiếng hát Hà Nội 2025, Nguyễn Gia Linh - cô gái 16 tuổi đến từ Ninh Bình, hiện là sinh viên Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam - đã xuất sắc giành Giải nhì phong cách dân gian (không có Giải nhất).

“Đố ai định nghĩa được thơ hay”

“Đố ai định nghĩa được thơ hay”

Những năm gần đây nhà thơ Hồng Thanh Quang viết nhiều. Anh liên tục xuất bản sách. Những trang viết của anh trĩu nặng suy tư về cuộc đời, về tình người, về thế sự.

Ngẫm những vấn đề thời đại để soi chiếu đến hôm nay

Ngẫm những vấn đề thời đại để soi chiếu đến hôm nay

Tiểu thuyết “Cuộc phân tranh” của nhà văn Thiên Sơn do công ty Tao Đàn và NXB Văn học ấn hành gây được chú ý với việc tái dựng bức tranh toàn cảnh về lịch sử hiện đại và những màn đối thoại, đấu trí cam go giữa các nhân vật lịch sử trong hoàn cảnh nước ta những năm mới giành được độc lập và bước vào cuộc trường kỳ kháng chiến.

Cần sớm xây dựng hành lang pháp lý về sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực công nghệ mới. Ảnh: VOV

Nuôi dưỡng văn hóa sáng tạo bằng pháp luật

Sự phát triển mạnh mẽ công nghệ số cùng sự lan tỏa các nền tảng mạng xã hội đặt ra thách thức lớn trong việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, kiểm soát thông tin và duy trì môi trường văn hóa lành mạnh.

Phòng vẽ của thầy Đỗ Kỳ Huy. Ảnh: NVCC

Vào trường nghệ thuật phải học tư duy và sáng tạo

Nhắc đến Đỗ Kỳ Huy, công chúng yêu nghệ thuật thường hình dung về một nghệ sĩ tài năng. Nhưng bên cạnh đó, anh còn là một giảng viên, một nhà giáo dục nghệ thuật, người dành nhiều tâm huyết cho việc phát triển giáo dục nghệ thuật đương đại của Huế.

Một cuốn sách đã được nhóm ra mắt công chúng.

Kiến trúc dân dụng, ký ức người dân vẫn là khoảng trống lớn

“Tản mạn kiến trúc” là nhóm các bạn trẻ hoạt động trong lĩnh vực di sản, kiến trúc ra đời năm 2019. Ngoài việc xuất bản, tổ chức dịch thuật một số công trình quan trọng, nhóm đang ngày càng chứng tỏ sự dấn thân và tình yêu của người trẻ đối với di sản văn hóa của đất nước thông qua nhiều dự án thu hút cộng đồng, giới nghiên cứu.

Nhà thơ Vũ Quần Phương trong một buổi trò chuyện văn chương. Ảnh: KHIẾU MINH

Tự học nhiều nhất khi gắn bó với sóng nhà đài

Thành lập ngay sau ngày Độc lập 2/9/1945, làn sóng Đài Tiếng nói Việt Nam đã đồng hành cùng đất nước. Với nhà thơ Vũ Quần Phương, 12 năm công tác tại Ban Văn nghệ của Đài đã cho ông nhiều bài học về cuộc sống, về nghệ thuật, càng cho ông nhận chân và theo đuổi đến cùng con đường thơ ca.

Ninh Đức Hoàng Long biểu diễn cùng các nghệ sĩ quốc tế.

“Muốn về gần hơn với khán giả quê hương”

Ở tuổi 34, anh được khán giả và truyền thông châu Âu ưu ái gọi là “sứ giả văn hóa Việt” bởi ngoài kỹ thuật chuẩn mực anh còn luôn tự hào mang theo tinh thần, bản sắc quê hương trong từng vai diễn.

NSƯT Bạch Vân trong một chương trình biểu diễn.

Một đời giữ nhịp ca trù

Ở ngưỡng tuổi 70, NSƯT Bạch Vân vẫn ngày ngày ngồi chỉnh dây đàn đáy, tay gõ phách, luyện thanh trong căn gác nhỏ ở Hà Nội.

Tác phẩm trong sách ảnh của kỹ sư Trần Thành.

"Mỗi bức ảnh đều là dấu mốc của yêu thương"

Hơn một thập kỷ rong ruổi Trường Sa và Nhà giàn DK1, kỹ sư - nhiếp ảnh gia Trần Thành mang theo trái tim lay động trước biển và người. Cuốn sách ảnh “Biển của lòng người” vừa được NXB Thông tin và Truyền thông chính thức ra mắt bạn đọc là kết tinh của những hành trình đầy xúc cảm ấy.

“Xiếc không chỉ dành cho trẻ em”

“Xiếc không chỉ dành cho trẻ em”

“Tôi rất may mắn là người được đi nước ngoài nhiều và có cơ hội học không mất tiền. Mình học và chuyển hóa những cái hay để thành Việt hóa. Rồi mình từ truyền thống lại quốc tế hóa và mang sang giới thiệu với các nước bạn”.

Hoàng Nhật Quang bên tác phẩm của mình.

Vẽ tranh, nghe những điều vô hình

Vẫn là cậu bé người Tày sinh năm 2012 đến từ Lạng Sơn từng gây ấn tượng với giải thưởng Khát vọng Dế Mèn năm 2023. Hoàng Nhật Quang tiếp tục khẳng định cá tính sáng tạo trong triển lãm cá nhân thứ hai tại TP Hồ Chí Minh mang tên “Những linh hồn ẩn giấu 2”.

Cửa mở cho di sản tư liệu Việt Nam

Cửa mở cho di sản tư liệu Việt Nam

Việc bảo tồn và phát huy di sản tư liệu của Việt Nam, đặc biệt là những tài liệu cá nhân và gia đình của các nghệ sĩ, nhà khoa học, nhà văn, nhà báo… ngày càng nhận được sự quan tâm.

Nhà báo Lương Ái Vân.

“Thích những cái tên sách đọc lên mềm mại”

Nhà báo Lương Ái Vân đã hơn 20 năm công tác tại báo Phụ nữ Thủ đô, nhưng khi chị chuyển sang văn chương với bút danh Hồ Điệp Thanh Thanh thì độc giả vẫn có phần ngạc nhiên. Hai cuốn tiểu thuyết “Tìm em giữa ngàn sao lấp lánh” và “Mùa hè năm ấy bên em là mãi mãi” được chị cho ra mắt liên tiếp trong hai năm liền (2023, 2024).

Nghệ nhân Bùi Minh Tự bên tác phẩm “Trang sử vàng”.

“Điêu khắc ánh sáng là nghệ thuật của niềm tin”

Nhân kỷ niệm 135 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2025), tác phẩm “Trang sử vàng” của Bùi Văn Tự được trưng bày trang trọng tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên. Thời Nay đã có cuộc trò chuyện cùng nghệ nhân.
“Trong nghệ thuật, sợ nhất dễ dãi”

“Trong nghệ thuật, sợ nhất dễ dãi”

Ca sĩ, NSƯT Hoàng Tùng là cái tên đã quen thuộc với khán giả. So các đồng nghiệp, Hoàng Tùng là nghệ sĩ kín tiếng. Tuy nhiên gần đây Hoàng Tùng liên tục xuất hiện với những sản phẩm mới giàu tính nghệ thuật và chiêm nghiệm. Anh chia sẻ với Thời Nay.
Báo chí kết hợp công nghệ có thể “chinh phục” bạn đọc

Báo chí kết hợp công nghệ có thể “chinh phục” bạn đọc

Phụ san đặc biệt của Báo Nhân Dân, kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước đang thu hút sự quan tâm của đông đảo bạn đọc trên cả nước. Họa sĩ Kim Duẩn (ảnh), người tham gia thiết kế, vẽ phụ san chia sẻ với Thời Nay về sức hút đặc biệt này.