Ống kính và ngòi bút cùng kể chuyện Việt Nam

Cuốn sách ảnh song ngữ “Việt Nam - Hành trình ký ức” (NXB Dân trí) là cuộc gặp gỡ đặc biệt giữa nghệ thuật và nghiên cứu.

Hai tác giả của cuốn sách.
Hai tác giả của cuốn sách.

Đây cũng là câu chuyện từ những khuôn hình lưu giữ hơn 30 năm trải nghiệm ở Việt Nam của nghệ sĩ nhiếp ảnh người Pháp Dominique de Miscault đến những dòng chữ giàu chiều sâu văn hóa của TS Hoàng Thị Hồng Hà (cán bộ Viện văn hóa thế giới Paris). Hai tác giả chia sẻ với Thời Nay.

Phóng viên (PV): Điều gì đã đưa hai tác giả đến với ý tưởng thực hiện cuốn sách ảnh song ngữ này?

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Dominique de Miscault: Tôi đặt chân đến Việt Nam lần đầu năm 1992 - khi đất nước đang chuyển mình mạnh mẽ. Hà Nội khi ấy hiện ra chân thực và gần gũi đến mức tôi cảm thấy như tìm thấy một quê hương thứ hai. Tôi gặp những con người từng trải qua nhiều gian khó và chính mối liên kết con người ấy đã chạm sâu vào tâm hồn tôi.

TS Hoàng Thị Hồng Hà: Là nhà nghiên cứu văn hóa Việt Nam, tôi nhìn thấy trong kho ảnh của bà Dominique không chỉ là hình ảnh, mà còn là ký ức tập thể của một giai đoạn. Chúng tôi kết hợp ống kính của bà Dominique và lời bình của tôi để kể một câu chuyện vừa chân thực, vừa giàu cảm xúc - một nhịp cầu nối giữa quá khứ và hiện tại.

PV: Thưa bà Dominique, đâu là hình ảnh khiến bà ấn tượng nhất trong suốt chặng đường ấy?

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Dominique: Ấn tượng nhất của tôi là cầu Long Biên - không chỉ bởi kiến trúc cổ kính, mà vì những cảnh đời thường trên đó: Những người gánh hàng rong, các em nhỏ nô đùa, những đôi tình nhân đứng ngắm sông Hồng. Nơi đó, tôi cảm nhận rõ sự giao thoa giữa lịch sử và nhịp sống hiện đại. Tôi cũng luôn dành sự kính trọng đặc biệt cho Chủ tịch Hồ Chí Minh - một biểu tượng của lòng yêu nước, sự giản dị và tinh thần nhân ái.

PV: Thưa TS Hoàng Thị Hồng Hà, điều gì khiến chị quyết định nhận lời đồng hành trong dự án này?

TS Hoàng Thị Hồng Hà: Khi lần đầu xem những bức ảnh của bà Dominique, tôi cảm nhận rõ tình yêu và sự thấu hiểu của bà dành cho Việt Nam. Tôi muốn bổ sung phần chữ - bối cảnh, câu chuyện và ý nghĩa văn hóa để công chúng không chỉ “thấy” mà còn “hiểu” Việt Nam. Thực hiện cuốn sách này vừa là công việc nghiên cứu, vừa là một hành trình tình cảm.

PV: Quá trình chọn lọc và làm sách có gì đặc biệt, thưa hai tác giả?

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Dominique: Chúng tôi đã phải xem lại hàng trăm bức ảnh chụp từ năm 1992, chọn ra những tấm vừa đẹp, vừa mang giá trị lịch sử - văn hóa. Ảnh được sắp xếp theo chủ đề và vùng miền, rồi chú thích song ngữ Pháp - Việt. Một số ảnh đã cũ, cần phục chế và việc làm việc từ xa cũng là thử thách. Nhưng sự tin tưởng và tình yêu chung dành cho Việt Nam đã giúp chúng tôi vượt qua.

PV: Hai tác giả đánh giá mong muốn gì từ cuốn sách?

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Dominique: Tôi mong cuốn sách giúp độc giả quốc tế hiểu rằng, Việt Nam không chỉ có chiến tranh trong ký ức, mà còn có một nền văn hóa giàu bản sắc, một dân tộc kiên cường, hiền hòa và mến khách.

TS Hoàng Thị Hồng Hà: Đây không chỉ là một tuyển tập ảnh đẹp, mà là một tư liệu sống. Nó lưu giữ những khoảnh khắc của một Việt Nam vừa mở cửa, vừa giữ gìn bản sắc. Tôi hy vọng nó sẽ giúp thế hệ trẻ, đặc biệt là người Việt xa quê, cảm nhận sâu hơn về cội nguồn.

PV: Và cuối cùng, hai bà kỳ vọng gì ở tương lai của Việt Nam?

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Dominique: Với tôi, Việt Nam mãi là hình ảnh của một dân tộc biết gìn giữ hòa bình và niềm hy vọng. Tôi mong cuốn sách sẽ truyền đi thông điệp ấy để mọi người, ở bất cứ đâu, cũng cảm thấy Việt Nam ở rất gần trái tim mình.

TS Hoàng Thị Hồng Hà: Năm nay, khi kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, tôi càng tự hào về chặng đường đất nước đã đi qua. Việt Nam đang hội nhập sâu rộng, nhưng vẫn giữ được bản sắc. Tôi tin thế hệ trẻ sẽ là động lực để đất nước bước vào một giai đoạn mới của tri thức, sáng tạo và hợp tác quốc tế.

PV: Xin trân trọng cảm ơn hai tác giả!

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Dominique: “Tôi thấy ngày càng nhiều người Pháp học tiếng Việt, yêu thích ẩm thực, âm nhạc và quan tâm đến lịch sử Việt Nam. Khi họ kể về chuyến đi, ánh mắt họ sáng lên - họ trở thành “những cây cầu” nối hai nền văn hóa”. Cuốn sách vừa ra mắt ở Paris (Pháp) ngày 13 và sẽ ra mắt tại Hà Nội ngày 18/8.

Có thể bạn quan tâm

Đạo diễn Trần Việt Văn và mẹ - PGS, TS Lê Thị Đức Hạnh.

“Trân trọng khoảnh khắc đời thường với mẹ”

Thử sức lần đầu với vai trò đạo diễn, nhà báo, nhiếp ảnh gia Trần Việt Văn đã ghi dấu ấn bằng hàng loạt giải thưởng uy tín dành cho bộ phim “Mẹ tôi” (My Mother). Bộ phim là lời nhắc nhở nhẹ nhàng về sự trân trọng những khoảnh khắc rất nhỏ, rất đời thường với mẹ, khi mẹ vẫn còn hiện diện trong cuộc đời.

Dịch giả Bùi Văn Nam Sơn tại sự kiện với chủ đề "Hiện sinh trong đời sống hiện đại".

Học triết để sống đẹp

Vừa qua, dịch giả Bùi Văn Nam Sơn đã cùng các cộng sự mở Trường Đông Triết học với chủ đề: “Hiện sinh trong đời sống hiện đại” - một khóa học ngắn dành cho tất cả những ai yêu mến muốn tìm hiểu về triết học.

Nhà thơ, nhà báo Trương Xuân Thiên đọc thơ tại lễ trao giải "Thơ ca và nguồn cội".

Dựa vào cội nguồn để đối mặt cô đơn...

Muốn khai mở lại những "mã gen văn hóa" để chúng đối thoại với con người hiện đại. Đối mặt với những vấn đề của thời đại như sự cô đơn, mất kết nối, khủng hoảng niềm tin, có lẽ chúng ta cần quay về lắng nghe những tiếng nói từ cội nguồn.

Nguyễn Gia Linh nhận giải thưởng từ ban tổ chức.

“Em mong dòng nhạc dân gian cũng sẽ chọn mình”

Vượt lên gần 1.000 thí sinh tại cuộc thi Tiếng hát Hà Nội 2025, Nguyễn Gia Linh - cô gái 16 tuổi đến từ Ninh Bình, hiện là sinh viên Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam - đã xuất sắc giành Giải nhì phong cách dân gian (không có Giải nhất).

“Đố ai định nghĩa được thơ hay”

“Đố ai định nghĩa được thơ hay”

Những năm gần đây nhà thơ Hồng Thanh Quang viết nhiều. Anh liên tục xuất bản sách. Những trang viết của anh trĩu nặng suy tư về cuộc đời, về tình người, về thế sự.

Ngẫm những vấn đề thời đại để soi chiếu đến hôm nay

Ngẫm những vấn đề thời đại để soi chiếu đến hôm nay

Tiểu thuyết “Cuộc phân tranh” của nhà văn Thiên Sơn do công ty Tao Đàn và NXB Văn học ấn hành gây được chú ý với việc tái dựng bức tranh toàn cảnh về lịch sử hiện đại và những màn đối thoại, đấu trí cam go giữa các nhân vật lịch sử trong hoàn cảnh nước ta những năm mới giành được độc lập và bước vào cuộc trường kỳ kháng chiến.

Cần sớm xây dựng hành lang pháp lý về sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực công nghệ mới. Ảnh: VOV

Nuôi dưỡng văn hóa sáng tạo bằng pháp luật

Sự phát triển mạnh mẽ công nghệ số cùng sự lan tỏa các nền tảng mạng xã hội đặt ra thách thức lớn trong việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, kiểm soát thông tin và duy trì môi trường văn hóa lành mạnh.

Phòng vẽ của thầy Đỗ Kỳ Huy. Ảnh: NVCC

Vào trường nghệ thuật phải học tư duy và sáng tạo

Nhắc đến Đỗ Kỳ Huy, công chúng yêu nghệ thuật thường hình dung về một nghệ sĩ tài năng. Nhưng bên cạnh đó, anh còn là một giảng viên, một nhà giáo dục nghệ thuật, người dành nhiều tâm huyết cho việc phát triển giáo dục nghệ thuật đương đại của Huế.

Một cuốn sách đã được nhóm ra mắt công chúng.

Kiến trúc dân dụng, ký ức người dân vẫn là khoảng trống lớn

“Tản mạn kiến trúc” là nhóm các bạn trẻ hoạt động trong lĩnh vực di sản, kiến trúc ra đời năm 2019. Ngoài việc xuất bản, tổ chức dịch thuật một số công trình quan trọng, nhóm đang ngày càng chứng tỏ sự dấn thân và tình yêu của người trẻ đối với di sản văn hóa của đất nước thông qua nhiều dự án thu hút cộng đồng, giới nghiên cứu.

Nhà thơ Vũ Quần Phương trong một buổi trò chuyện văn chương. Ảnh: KHIẾU MINH

Tự học nhiều nhất khi gắn bó với sóng nhà đài

Thành lập ngay sau ngày Độc lập 2/9/1945, làn sóng Đài Tiếng nói Việt Nam đã đồng hành cùng đất nước. Với nhà thơ Vũ Quần Phương, 12 năm công tác tại Ban Văn nghệ của Đài đã cho ông nhiều bài học về cuộc sống, về nghệ thuật, càng cho ông nhận chân và theo đuổi đến cùng con đường thơ ca.

Ninh Đức Hoàng Long biểu diễn cùng các nghệ sĩ quốc tế.

“Muốn về gần hơn với khán giả quê hương”

Ở tuổi 34, anh được khán giả và truyền thông châu Âu ưu ái gọi là “sứ giả văn hóa Việt” bởi ngoài kỹ thuật chuẩn mực anh còn luôn tự hào mang theo tinh thần, bản sắc quê hương trong từng vai diễn.

NSƯT Bạch Vân trong một chương trình biểu diễn.

Một đời giữ nhịp ca trù

Ở ngưỡng tuổi 70, NSƯT Bạch Vân vẫn ngày ngày ngồi chỉnh dây đàn đáy, tay gõ phách, luyện thanh trong căn gác nhỏ ở Hà Nội.

Tác phẩm trong sách ảnh của kỹ sư Trần Thành.

"Mỗi bức ảnh đều là dấu mốc của yêu thương"

Hơn một thập kỷ rong ruổi Trường Sa và Nhà giàn DK1, kỹ sư - nhiếp ảnh gia Trần Thành mang theo trái tim lay động trước biển và người. Cuốn sách ảnh “Biển của lòng người” vừa được NXB Thông tin và Truyền thông chính thức ra mắt bạn đọc là kết tinh của những hành trình đầy xúc cảm ấy.

“Xiếc không chỉ dành cho trẻ em”

“Xiếc không chỉ dành cho trẻ em”

“Tôi rất may mắn là người được đi nước ngoài nhiều và có cơ hội học không mất tiền. Mình học và chuyển hóa những cái hay để thành Việt hóa. Rồi mình từ truyền thống lại quốc tế hóa và mang sang giới thiệu với các nước bạn”.

Hoàng Nhật Quang bên tác phẩm của mình.

Vẽ tranh, nghe những điều vô hình

Vẫn là cậu bé người Tày sinh năm 2012 đến từ Lạng Sơn từng gây ấn tượng với giải thưởng Khát vọng Dế Mèn năm 2023. Hoàng Nhật Quang tiếp tục khẳng định cá tính sáng tạo trong triển lãm cá nhân thứ hai tại TP Hồ Chí Minh mang tên “Những linh hồn ẩn giấu 2”.

Cửa mở cho di sản tư liệu Việt Nam

Cửa mở cho di sản tư liệu Việt Nam

Việc bảo tồn và phát huy di sản tư liệu của Việt Nam, đặc biệt là những tài liệu cá nhân và gia đình của các nghệ sĩ, nhà khoa học, nhà văn, nhà báo… ngày càng nhận được sự quan tâm.

Nhà báo Lương Ái Vân.

“Thích những cái tên sách đọc lên mềm mại”

Nhà báo Lương Ái Vân đã hơn 20 năm công tác tại báo Phụ nữ Thủ đô, nhưng khi chị chuyển sang văn chương với bút danh Hồ Điệp Thanh Thanh thì độc giả vẫn có phần ngạc nhiên. Hai cuốn tiểu thuyết “Tìm em giữa ngàn sao lấp lánh” và “Mùa hè năm ấy bên em là mãi mãi” được chị cho ra mắt liên tiếp trong hai năm liền (2023, 2024).

Nghệ nhân Bùi Minh Tự bên tác phẩm “Trang sử vàng”.

“Điêu khắc ánh sáng là nghệ thuật của niềm tin”

Nhân kỷ niệm 135 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2025), tác phẩm “Trang sử vàng” của Bùi Văn Tự được trưng bày trang trọng tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên. Thời Nay đã có cuộc trò chuyện cùng nghệ nhân.
“Trong nghệ thuật, sợ nhất dễ dãi”

“Trong nghệ thuật, sợ nhất dễ dãi”

Ca sĩ, NSƯT Hoàng Tùng là cái tên đã quen thuộc với khán giả. So các đồng nghiệp, Hoàng Tùng là nghệ sĩ kín tiếng. Tuy nhiên gần đây Hoàng Tùng liên tục xuất hiện với những sản phẩm mới giàu tính nghệ thuật và chiêm nghiệm. Anh chia sẻ với Thời Nay.
Báo chí kết hợp công nghệ có thể “chinh phục” bạn đọc

Báo chí kết hợp công nghệ có thể “chinh phục” bạn đọc

Phụ san đặc biệt của Báo Nhân Dân, kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước đang thu hút sự quan tâm của đông đảo bạn đọc trên cả nước. Họa sĩ Kim Duẩn (ảnh), người tham gia thiết kế, vẽ phụ san chia sẻ với Thời Nay về sức hút đặc biệt này.
Kiến trúc sư Trịnh Việt A bên công trình đồ sộ do anh và cộng sự thiết kế.

Thiết kế bảo tàng quân sự là vinh dự lớn

Trịnh Việt A là kiến trúc sư trưởng, nhóm thiết kế Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, vừa đoạt Giải thưởng lớn, Giải thưởng Kiến trúc Quốc gia 2024-2025. Anh chia sẻ, có lẽ bởi là người Việt Nam nên luôn có một khao khát tạo nên một công trình hiện đại, là dấu mốc của một thời đại, nhưng đồng thời phải có yếu tố truyền thống lồng ghép bên trong, để mỗi người khi bước chân vào cảm thấy sự thân thuộc, thoải mái, là kiến trúc của người Việt.