Chuyển dịch năng lượng: Khi công nghệ trở thành chìa khóa của Net Zero

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh phát triển kinh tế gắn với yêu cầu bảo vệ môi trường và thực hiện các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu, năng lượng không còn chỉ là yếu tố bảo đảm cho sản xuất và đời sống, mà đã trở thành trụ cột quan trọng của mô hình tăng trưởng xanh, phát triển bền vững.

Với mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, chuyển dịch năng lượng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, đòi hỏi sự đồng bộ từ hoàn thiện thể chế, chính sách đến thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ và phát triển thị trường năng lượng hiện đại, qua đó từng bước hiện thực hóa các cam kết khí hậu của Việt Nam.

Từ cam kết đến hành động: Nhìn từ thực tiễn quốc tế

Thực tế cho thấy, năng lượng xanh không thể phát triển chỉ bằng tiềm năng tự nhiên hay kỳ vọng thị trường. Từ điện gió, điện mặt trời đến hydrogen xanh hay sinh khối, tất cả đều cần một hệ thống chính sách đủ rõ ràng, đủ ổn định và đủ dài hạn để nhà đầu tư có thể “đặt cược” vào tương lai.

Việt Nam đã bắt đầu đặt những viên gạch đầu tiên. Quy định triển khai xăng sinh học E10 trên toàn quốc từ tháng 6 năm 2026 không chỉ là một bước tiến kỹ thuật, mà còn là tín hiệu chính sách rõ ràng về định hướng giảm phát thải. Song song đó, Nghị định về thị trường carbon nội địa đã mở ra một “luật chơi” mới, nơi phát thải không còn là chi phí vô hình mà được định giá cụ thể.

nguon-nang-luong-xanh-luong-kha.jpg
Từ điện gió, điện mặt trời đến hydrogen xanh hay sinh khối, tất cả đều cần một hệ thống chính sách đủ rõ ràng, đủ ổn định và đủ dài hạn để nhà đầu tư có thể “đặt cược” vào tương lai.

Ở góc độ kinh tế, đây là một bước tiến quan trọng. Khi carbon có giá, công nghệ sạch sẽ có lợi thế cạnh tranh. Tuy nhiên, bức tranh chuyển đổi xanh tại Việt Nam vẫn còn nhiều “điểm nghẽn”: Các tiêu chuẩn kỹ thuật chưa đồng bộ, quy trình phê duyệt dự án còn phức tạp, cơ chế ưu đãi chưa đủ mạnh để thu hút dòng vốn công nghệ cao. Những “điểm nghẽn” này, nếu không được tháo gỡ, có thể làm chậm nhịp chuyển dịch của cả hệ thống.

Nhìn từ kinh nghiệm quốc tế, chuyển dịch năng lượng chưa bao giờ là con đường dễ dàng. Ngay cả những quốc gia phát triển cũng phải mất hàng thập kỷ để tái cấu trúc hệ thống năng lượng của mình. Chia sẻ về hành trình này, Đại sứ Vương quốc Anh tại Việt Nam, Iain Frew nhấn mạnh rằng mục tiêu Net Zero đòi hỏi những thay đổi mang tính hệ thống, không chỉ trong sản xuất điện mà còn trong nông nghiệp, giao thông, hạ tầng và toàn bộ nền kinh tế.

Kinh nghiệm của Vương quốc Anh cho thấy, chỉ trong vòng 10 đến 15 năm, nước này đã đưa tỷ trọng điện than từ 40% về gần như bằng 0, đồng thời mở rộng mạnh mẽ năng lượng gió, đặc biệt là điện gió ngoài khơi. Với Việt Nam, tiềm năng để chuyển đổi sang năng lượng sạch là rất rõ ràng. Đường bờ biển dài mở ra cơ hội lớn cho điện gió ngoài khơi. Cường độ bức xạ cao tạo lợi thế cho điện mặt trời. Nhưng để biến tiềm năng thành sản lượng điện thực tế, cần nhiều hơn thế.

ian-frew.jpg
Ông Iain Frew - Đại sứ Vương quốc Anh tại Việt Nam. Ảnh: Cà phê Nhân Dân

Theo Đại sứ Iain Frew, việc Việt Nam thông qua Tuyên bố chính trị thiết lập Quan hệ đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP) vào tháng 12/2022 cùng Nhóm các đối tác quốc tế (IPG) sẽ không chỉ mang lại nguồn vốn, mà còn là chuyển giao công nghệ, kinh nghiệm vận hành hệ thống điện và cách thức xây dựng thị trường năng lượng hiện đại. Đặc biệt, các dự án lưu trữ năng lượng và nâng cấp lưới điện được xem là “nút thắt” cần tháo gỡ để đảm bảo năng lượng tái tạo có thể phát triển ở quy mô lớn. Ở một góc nhìn rộng hơn, chuyển dịch năng lượng còn gắn liền với tham vọng xây dựng một nền kinh tế carbon thấp, nơi tăng trưởng không còn đánh đổi bằng môi trường.

Công nghệ: "Chìa khóa" mở cánh cửa Net Zero

Theo TS. Mai Duy Thiện, Chủ tịch Hiệp hội năng lượng sach Việt Nam, quốc gia đang sở hữu những lợi thế tự nhiên hiếm có để phát triển năng lượng sạch, từ mặt trời, gió đến các dạng năng lượng mới. Nhưng lợi thế đó chỉ thực sự được khai thác hiệu quả khi đi kèm với chuyển đổi công nghệ và chuyển đổi số.

Trong một hệ thống năng lượng truyền thống, điện được sản xuất tập trung và phân phối một chiều. Nhưng với năng lượng tái tạo, bài toán trở nên phức tạp hơn rất nhiều. Nguồn điện phân tán. Sản lượng phụ thuộc vào thời tiết. Nhu cầu tiêu thụ biến động liên tục. Trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và Internet vạn vật đang dần trở thành “bộ não” của hệ thống năng lượng mới. Chúng giúp dự báo sản lượng điện gió, điện mặt trời, tối ưu hóa vận hành lưới điện và cân bằng cung cầu theo thời gian thực.

ongmaiduythien.jpg
TS. Mai Duy Thiện, Chủ tịch Hiệp hội năng lượng sạch Việt Nam. Ảnh: PV/Báo Nhân Dân

Không chỉ dừng lại ở đó, công nghệ lưu trữ năng lượng, từ pin quy mô lớn đến các giải pháp hydrogen, đang mở ra khả năng “tích trữ” điện sạch để sử dụng khi cần thiết. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh năng lượng tái tạo có tính biến động cao.Ở một tầng sâu hơn, công nghệ còn là yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Trong tương lai gần, các thị trường xuất khẩu lớn như châu Âu, Mỹ, Nhật Bản hay Hàn Quốc đều sẽ yêu cầu chứng chỉ năng lượng sạch. Điều đó đồng nghĩa, doanh nghiệp không chỉ cần sản phẩm tốt, mà còn cần “dòng điện sạch” đứng sau sản phẩm đó.

Bài toán năng lượng trước áp lực tăng trưởng

Theo tính toán của các chuyên gia, để đạt 1% tăng trưởng GDP sẽ cần khoảng 2% tăng trưởng điện năng. Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng cao, nhu cầu điện sẽ tiếp tục gia tăng mạnh mẽ trong những năm tới. Điều này đặt ra một áp lực kép. Một mặt, phải đảm bảo đủ điện cho sản xuất và sinh hoạt. Mặt khác, phải giảm dần phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch để đáp ứng cam kết khí hậu. Giải bài toán này không thể bằng những giải pháp ngắn hạn. Theo đại diện Hiệp hội năng lượng sach Việt Nam, điều này đòi hỏi một chiến lược dài hạn, nơi năng lượng tái tạo, công nghệ lưu trữ, hạ tầng lưới điện và thị trường năng lượng phải được phát triển đồng bộ.

3.jpg
Năng lượng mặt trời đã phủ các nhà máy, trang trại của Vinamilk, cùng với các năng lượng xanh như Biomass, CNG, Biogas với tỷ lệ sử dụng ngày càng tăng. Ảnh do DN cung cấp.

Những biến động địa chính trị toàn cầu, từ xung đột đến biến động giá dầu khí, càng làm nổi bật tính cấp thiết của việc tự chủ năng lượng. Trong bối cảnh đó, năng lượng sạch không chỉ là lựa chọn “xanh”, mà còn là lựa chọn “cấp thiết”: Từ chính sách E10, thị trường carbon, đến các chương trình hợp tác quốc tế và làn sóng đầu tư vào năng lượng tái tạo. Như chia sẻ của Đại sứ Iain Frew, câu chuyện không chỉ dừng lại ở năng lượng. Đó là một tầm nhìn rộng hơn, nơi mọi hạ tầng mới được xây dựng đều phải phục vụ cho một nền kinh tế carbon thấp, nơi tăng trưởng đi cùng bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học. Nếu làm được điều đó, Việt Nam của năm 2045 không chỉ là một quốc gia thu nhập cao. Đó sẽ là một quốc gia xanh, bền vững và có khả năng cạnh tranh toàn cầu.

Có thể bạn quan tâm

Tọa đàm “Tài nguyên thiên nhiên và chuyển đổi xanh ở Việt Nam”. (Ảnh: TL)

Thúc đẩy chuyển đổi xanh, hướng tới phát triển bền vững

Trong bối cảnh hiện nay, thúc đẩy năng lượng tái tạo, nông nghiệp tuần hoàn, bảo vệ rừng, quản lý bền vững tài nguyên nước và khai thác khoáng sản gắn với công nghệ sạch không chỉ là xu thế tất yếu, mà còn là giải pháp then chốt để hài hòa giữa khai thác và bảo tồn, hướng tới phát triển nhanh và bền vững.

Mô hình nhà máy xanh.

Hiệu quả từ mô hình sử dụng tài nguyên hướng đến phát triển xanh bền vững

Mô hình sản xuất không chất thải của Gốm Đất Việt là minh chứng tiêu biểu cho hướng đi công nghiệp xanh, bền vững tại Việt Nam. Đơn vị đã tận dụng triệt để nguồn tài nguyên đất sét từ mỏ riêng, áp dụng công nghệ hiện đại để tái sử dụng toàn bộ chất thải phát sinh trong quá trình sản xuất, không phát sinh rác thải ra môi trường.

Để đạt được các cam kết khí hậu, chuyển dịch năng lượng xanh trên toàn diện các lĩnh vực, đặc biệt là khối doanh nghiệp sản xuất, không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc.

Thúc đẩy chuyển đổi số cùng chuyển đổi xanh nhằm bảo đảm phát triển bền vững

Trong dòng chảy chuyển dịch năng lượng toàn cầu, Việt Nam đang bước vào một giai đoạn bản lề, nơi bài toán tăng trưởng không còn tách rời khỏi yêu cầu phát triển bền vững. Cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 đã và đang trở thành áp lực chuyển đổi thật sự đối với nền kinh tế, đặc biệt là khu vực sản xuất công nghiệp.

Quang cảnh hội thảo.

Chuỗi cung ứng tín chỉ carbon, giá trị gia tăng và chiến lược đồng quản trị lưu vực đầu nguồn

Các tham luận được trình bày tại hội thảo chuyên đề “Chuỗi cung ứng tín chỉ carbon, giá trị gia tăng và chiến lược đồng quản trị lưu vực đầu nguồn” đã góp phần nâng cao hiểu biết cả về lý luận và thực tiễn đối với hệ thống carbon rừng tại Việt Nam, với trọng tâm là các hệ sinh thái rừng nhiệt đới và rừng ngập mặn.

Sản phẩm viên nén sinh khối của Nhà máy nhiên liệu sinh khối Erex Sakura Tuyên Quang được thị trường Nhật Bản đón nhận.

Đánh thức tiềm năng năng lượng sinh khối: Hướng đi chiến lược cho mục tiêu Net Zero của Việt Nam

Trong bối cảnh toàn cầu đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng nhằm hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng 0 tại COP26, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để khai thác hiệu quả các nguồn năng lượng tái tạo, trong đó năng lượng sinh khối được xem là một trụ cột giàu tiềm năng nhưng chưa được phát huy tương xứng.

Việt Nam trong bức tranh nhiên liệu hàng không bền vững khu vực

Việt Nam trong bức tranh nhiên liệu hàng không bền vững khu vực

Báo cáo ASEAN 2050 SAF Outlook công bố vừa qua - do tổ chức tư vấn GHD thực hiện, với sự tài trợ của Quỹ Thương mại và Đầu tư Canada vì phát triển (CTIF), đối tác tri thức Boeing và Ban Thư ký ASEAN - cho thấy Đông Nam Á sở hữu tiềm năng lớn trong sản xuất nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) từ phế thải nông lâm nghiệp. 

Cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang tỉnh Điện Biên cùng cán bộ, nhân dân xã Mường Nhà ra quân đào hố trồng cây cà-phê, mắc-ca trong ngày 2/4.

Lực lượng vũ trang tỉnh Điện Biên chung sức cùng nhân dân trồng mới cây cà-phê, mắc-ca

Chủ động triển khai kế hoạch trồng mới cây cà-phê, mắc-ca đã được Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành, ngày 2/4, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên tổ chức Hội nghị Ban Chỉ đạo thực hiện chiến dịch "Điện Biên Phủ trong thời bình cơ cấu lại ngành nông nghiệp..." (gọi tắt là BCĐ 1850) của Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên.

Hà Nội từng bước đẩy mạnh chuyển đổi phương tiện theo hướng hiện đại, thân thiện môi trường.

Từ ngày 1/4, Hà Nội vận hành 10 tuyến buýt điện

Từ ngày 1/4/2026, Hà Nội đưa vào vận hành 10 tuyến xe buýt điện với tổng số 288 phương tiện. Đây là bước tiến quan trọng trong lộ trình phát triển hệ thống vận tải công cộng xanh, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ và giảm thiểu ô nhiễm không khí đô thị. 

Rừng ngập mặn Cần Giờ, Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: HỒNG ĐẠT)

Tạo nguồn lực tham gia thị trường tín chỉ carbon

Rừng ngập mặn phân bố tại các vùng chuyển tiếp giữa đất liền và đại dương là hệ sinh thái đặc biệt có năng suất sinh học cao, có khả năng tích lũy một lượng lớn carbon xanh trong sinh khối và trong đất.

Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh hướng đến mô hình thân thiện với môi trường. (Ảnh: KHÁNH TRÌNH)

Giúp doanh nghiệp bứt phá trong chuyển đổi xanh

Với những biến động khó lường về kinh tế, địa chính trị trên toàn cầu, yêu cầu chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh và bền vững không còn là lựa chọn dài hạn mà đã trở thành đòi hỏi cấp bách đối với nền kinh tế Việt Nam.

Người dân thành phố Huế đang quen dần với việc phân loại rác tại nguồn.

Huế tìm giải pháp giảm bao bì nhựa, kết nối chính sách với thực tiễn

Ngày 20/3, tại thành phố Huế, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Viện Nghiên cứu phát triển thành phố Huế (HueIDS) và Dự án “Huế - Đô thị giảm nhựa ở miền trung Việt Nam” (WWF-Việt Nam) tổ chức Diễn đàn quốc gia về thúc đẩy giảm bao bì nhựa thông qua chính sách và thí điểm tại địa phương.

Bốn em trong nhóm Dự án Green Era trao tiền, phối hợp Đoàn Thanh niên Khu bảo tồn Thiên nhiên Đakrông chăm sóc vườn cây. (Ảnh: Quang Huy)

Gieo hạt giống xanh cho một kỷ nguyên xanh

Giữa những thách thức ngày càng gay gắt của biến đổi khí hậu toàn cầu, câu chuyện về Dự án Green Era do một nhóm học sinh trung học phổ thông sáng lập để lại nhiều suy ngẫm sâu sắc.

Chuyển dịch năng lượng tái tạo: Cần chính sách, vốn và trao quyền cho phụ nữ.

Chuyển dịch năng lượng tái tạo: Cần chính sách, vốn và trao quyền cho phụ nữ

Năm 2024, năng lượng tái tạo mới chiếm 12,8% sản lượng điện quốc gia, trong khi mục tiêu đến năm 2050 là 71,5%. Để rút ngắn khoảng cách ấy, Việt Nam cần đồng thời giải ba bài toán: hoàn thiện khung pháp lý, huy động 136,3 tỷ USD vốn đầu tư, và đưa phụ nữ từ vị trí "bên lề" vào trung tâm cuộc chuyển dịch.

Hành khách hoàn thành thủ tục hàng không, chuẩn bị ra tàu bay.

Nội Bài tăng 8 bậc trong Top 100 sân bay tốt nhất thế giới

Với vị trí thứ 71 trong bảng xếp hạng Skytrax 2026, Cảng Hàng không quốc tế Nội Bài không chỉ ghi nhận bước tiến mạnh mẽ về thứ hạng mà còn khẳng định sự ổn định bền vững khi đây là lần thứ 8 cửa ngõ hàng không Thủ đô vinh dự góp mặt trong danh sách 100 sân bay tốt nhất toàn cầu.