Gỡ “nút thắt”, gia tăng lợi ích từ lúa phát thải thấp

Dây chuyền chế biến gạo của Công ty TNHH Lúa gạo Việt Nam (Vinarice). (Ảnh: ĐỨC AN)
Dây chuyền chế biến gạo của Công ty TNHH Lúa gạo Việt Nam (Vinarice). (Ảnh: ĐỨC AN)

Giai đoạn 2026-2030, Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long sẽ tiếp tục mở rộng quy mô. Tuy nhiên, để Đề án mang lại hiệu quả kinh tế thực chất cho nông dân, cần sớm tháo gỡ vướng mắc trong quá trình thực hiện đo đạc, báo cáo và thẩm định phát thải (MRV) - yếu tố then chốt để ghi nhận và chi trả kết quả giảm phát thải.

“Nút thắt” MRV

Ông Huỳnh Văn Dũng, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp và dịch vụ Kiến Thành (xã Vị Thanh 1, thành phố Cần Thơ) cho biết: Vụ đông xuân 2025-2026, hợp tác xã triển khai 50ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp, năng suất đạt gần 8 tấn/ha. Lợi nhuận 20 triệu đồng/ha được hình thành chủ yếu từ việc giảm lượng giống gieo sạ, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật trong khi giá trị từ giảm phát thải vẫn chưa được lượng hóa thành nguồn thu nhập cụ thể do chưa xác định và ghi nhận được lượng phát thải cắt giảm thực tế.

Cùng chung tình trạng trên, nhiều mô hình lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long hiện mới dừng ở việc áp dụng quy trình canh tác giảm phát thải; còn khâu đo đạc, báo cáo, thẩm định phát thải (MRV) để hướng tới hình thành tín chỉ carbon, tạo giá trị tăng thêm trên một đơn vị diện tích canh tác vẫn còn hạn chế. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến nhiều địa phương tiến hành rà soát, điều chỉnh giảm diện tích đăng ký tham gia Đề án. Số liệu từ Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho thấy, hiện tổng diện tích kế hoạch triển khai Đề án đến năm 2030 của các tỉnh, thành phố là 869.013ha, đạt 86,90% so với mục tiêu 1 triệu ha của Đề án đến năm 2030.

Theo ông Mai Văn Trịnh, Viện trưởng Môi trường nông nghiệp, quy trình MRV đòi hỏi phải thực hiện đầy đủ các bước, như: xác định vùng đăng ký của hợp tác xã; đi thực địa khoanh vẽ sơ đồ diện tích các khoanh lúa (SPOT); chấm điểm theo dõi MRV trên mỗi sơ đồ SPOT; tập huấn sử dụng phần mềm Kobotool để ghi nhận thông tin sản xuất trên đồng ruộng; thu thập dữ liệu cơ sở về hiện trạng sản xuất và phát thải ban đầu để làm cơ sở so sánh; thu thập số liệu hoạt động trong từng vụ (chế độ nước, phân bón, rơm rạ); đo đếm, nhập và lưu trữ số liệu…, từ đó mới tính phát thải và kết quả giảm phát thải.

Trước những yêu cầu đó, nhằm chuẩn hóa phương pháp tính toán lượng phát thải giảm trên đồng ruộng, cuối năm 2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Quy trình thí điểm MRV trong canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Tuy nhiên, đối với phần lớn hợp tác xã, đây vẫn là công việc mới đòi hỏi nhân lực, thiết bị, kỹ năng số và nguồn kinh phí đáng kể. Do vậy, năm 2026 mới chỉ có 58.071ha đăng ký thực hiện đo đạc MRV, trong đó có 56.845ha thuộc Dự án Chuyển đổi chuỗi giá trị lúa gạo ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (TRVC). Điều này kéo theo tổng diện tích đăng ký tham gia cơ chế chi trả giảm phát thải từ Quỹ Tài chính carbon chuyển đổi (TCAF) cũng ở mức thấp, đạt 15.534,6ha với tổng số 9.956 hộ, chiếm 1,8% tổng diện tích đăng ký tham gia Đề án đến năm 2030.

Doanh nghiệp làm "cầu nối"

Để giải quyết điểm nghẽn MRV trong quá trình triển khai Đề án, các chuyên gia kinh tế cho rằng, sự dẫn dắt của doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng hàng đầu. Bên cạnh liên kết tiêu thụ, doanh nghiệp sẽ là cầu nối giữa nông dân với công nghệ, kỹ thuật và các cơ chế tài chính mới.

Điển hình như Dự án TRVC, những vùng thực hiện MRV hiệu quả đều gắn với các doanh nghiệp lớn. Cụ thể, sau ba vụ tham gia Dự án, Công ty cổ phần Lương thực A An đã mở rộng vùng nguyên liệu phát thải thấp từ 610ha lên hơn 3.682ha. Ở mỗi vụ canh tác, các kết quả giảm phát thải đều được thẩm định nghiêm ngặt. Hiện A An đang cùng hơn 1.200 hộ nông dân hướng đến mục tiêu giảm khoảng 164.000 tấn carbon, từng bước hiện thực hóa tầm nhìn quản lý 5 triệu tấn lúa bền vững vào năm 2030.

Tương tự, vụ hè thu năm 2025, Công ty TNHH Lúa gạo Việt Nam (Vinarice), thành viên Công ty cổ phần Tập đoàn Giống cây trồng Việt Nam (VINASEED) tham gia hơn 27.000ha, đạt mức giảm phát thải bình quân 3,76 tấn CO2e/ha, lợi nhuận nông hộ đạt hơn 49%, nhận mức thưởng 339.784 AUD, tương đương hơn 6 tỷ đồng.

Theo bà Nguyễn Thị Trà My, Chủ tịch Hội đồng quản trị VINASEED, để có thành quả này, Vinarice đã cùng nông dân triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật với 100% diện tích được số hóa nhật ký canh tác trên hệ thống MRV. Đây là cơ sở để tổ chức kiểm định độc lập xác nhận lượng phát thải cắt giảm, chuyển hóa thành giải thưởng tiền mặt; trong đó 40% số tiền thưởng được công ty hỗ trợ trực tiếp cho nông dân, hợp tác xã; 60% tái đầu tư đào tạo, tập huấn cải thiện kỹ thuật.

Thực tế trên cho thấy, khi doanh nghiệp tham gia sâu vào hỗ trợ kỹ thuật, công nghệ, quản trị dữ liệu và chia sẻ lợi ích thì hành trình giảm phát thải trong sản xuất lúa gạo trở nên khả thi hơn rất nhiều đối với nông dân và hợp tác xã, từ đó mở rộng năng lực tham gia cơ chế chi trả giảm phát thải, gia tăng lợi ích bền vững cho toàn bộ chuỗi ngành hàng.

Có thể bạn quan tâm

Tại xã Nậm Nèn, tỉnh Điện Biên mưa lớn trong những ngày qua đã cuốn trôi nhiều đường giao thông liên bản.

Điện Biên: Thêm bốn xã ghi nhận thiệt hại do mưa lớn

Thông tin mới cập nhật từ Sở Nông nghiệp và Môi trường Điện Biên, ảnh hưởng của mưa kéo dài từ đêm 11 đến cuối ngày 12/7 tiếp tục gây sạt lở đất thiệt hại về tài sản của nhà nước và nhân dân trên địa bàn bốn xã: Si Pa Phìn, Mường Mùn, Mường Ảng và Tuần Giáo.

Thời tiết nắng nóng bao trùm thủ đô Paris, Pháp. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Nắng nóng cực đoan tiếp tục bao trùm Tây Âu

Đợt nắng nóng thứ ba kể từ đầu mùa Hè tiếp tục bao trùm nhiều nước Tây Âu, buộc chính quyền Pháp đóng cửa sớm nhiều điểm du lịch nổi tiếng, trong khi Italia, Tây Ban Nha và một số quốc gia Địa Trung Hải cũng đối mặt với nhiệt độ cao kéo dài, nguy cơ cháy rừng và hạn hán.

[Video] Bắc Bộ có khả năng xuất hiện xoáy thuận nhiệt đới, gây mưa lớn diện rộng từ ngày 19-23/7

[Video] Bắc Bộ có khả năng xuất hiện xoáy thuận nhiệt đới, gây mưa lớn diện rộng từ ngày 19-23/7

Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia nhận định, từ khoảng ngày 19-23/7, khu vực Bắc Bộ có khả năng chịu ảnh hưởng của một dải hội tụ nhiệt đới. Trên dải hội tụ này có nguy cơ hình thành xoáy thuận nhiệt đới (bão hoặc áp thấp nhiệt đới), gây ra một đợt mưa lớn trên diện rộng.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 12/7/2026: Bắc Bộ tiếp diễn mưa dông, cảnh giác nguy cơ lũ quét và sạt lở

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 12/7/2026: Bắc Bộ tiếp diễn mưa dông, cảnh giác nguy cơ lũ quét và sạt lở

Trong đêm nay và ngày mai, Bắc Bộ tiếp tục có mưa dông, nguy cơ lũ quét và sạt lở đất vẫn ở mức cao tại khu vực miền núi. Trong khi đó, Bắc Trung Bộ còn mưa, Trung và Nam Trung Bộ ít mưa hơn, ban ngày có nắng. Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục chịu tác động của gió mùa Tây Nam với mưa dông gia tăng vào chiều tối.

Mưa lớn chiều ngày 10/7 làm ngập nhiều ngõ phố ở khu vực Hà Nội.

Bắc Bộ tiếp tục có khả năng mưa lớn, lũ quét và sạt lở đất

Ngày 11/7, Cục Khí tượng Thủy văn cho biết, trong 5 ngày qua (từ 6-11/7), các tỉnh miền bắc liên tục chịu tác động của mưa vừa, mưa to trên diện rộng. Tổng lượng mưa phổ biến từ 70-150mm; riêng các tỉnh Lai Châu, Điện Biên, Sơn La và Lào Cai ghi nhận lượng mưa từ 100-200mm.

Liên hợp quốc kêu gọi các nước chung tay hợp tác bảo vệ các đại dương, vì tương lai phát triển bền vững của nhân loại.

Chung tay bảo vệ “sức khỏe” đại dương

Bao phủ hơn 70% bề mặt Trái đất, giữ vai trò không thể thay thế trong điều hòa khí hậu, duy trì đa dạng sinh học và cung cấp nguồn thực phẩm, khoáng sản dồi dào cho nhân loại, song các đại dương trên thế giới đang đối mặt những áp lực nghiêm trọng.

Người dân trên địa bàn Hà Nội mua xăng E10.

Xăng E10 tỏ rõ ưu việt về môi trường

Sau hơn một tháng chuyển đổi sang xăng sinh học E10, thị trường tiếp tục vận hành ổn định. Đáng chú ý, kết quả quan trắc cho thấy chất lượng không khí tại nhiều đô thị đã được cải thiện rõ rệt từ khi xăng E10 được đưa vào sử dụng.

Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia.

Ít bão hơn, không có nghĩa là ít thiên tai

Theo nhận định của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, tác động của El Niño có thể khiến số lượng bão năm 2026 giảm, nhưng nguy cơ xuất hiện bão mạnh, mưa cực đoan, lũ quét và sạt lở đất vẫn rất đáng lưu ý.

Dự báo đường đi bão BAVI của cơ quan khí tượng Nhật Bản.

Siêu bão BAVI hướng về phía bắc của Đài Loan (Trung Quốc)

Theo thông tin của Cục Khí tượng thủy văn, lúc 7 giờ ngày 10/7, vị trí tâm bão BAVI ở vào khoảng 20.6N-127.3E, cách đảo Đài Loan (Trung Quốc) khoảng 650km về phía đông nam; cách tỉnh Phúc Kiến (Trung Quốc) khoảng 1000km về phía đông nam, cường độ của bão đã giảm đi đáng kể xuống còn cấp 14 (giảm 2 cấp so với ngày hôm qua).