Việt Nam cụ thể hóa con đường tới Net Zero

Tham dự diễn đàn có hơn 500 đại biểu là lãnh đạo các ban, bộ, ngành, địa phương, các tổ chức quốc tế, cơ quan ngoại giao, các hiệp hội, doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Tại phiên toàn thể, đại diện các ban, bộ, ngành đã chia sẻ những định hướng lớn về thể chế và chính sách nhằm hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng "0", lộ trình Net Zero của Việt Nam.

Các tham luận đều thống nhất rằng bảo đảm an ninh năng lượng và chuyển dịch xanh không phải là hai mục tiêu đối lập mà cần được triển khai đồng thời, trên cơ sở xây dựng hệ thống năng lượng hiện đại, đa dạng nguồn cung, sử dụng hiệu quả tài nguyên và phát huy mạnh mẽ vai trò của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và khu vực kinh tế tư nhân.

Đại diện Cơ quan Năng lượng tái tạo quốc tế (IRENA) đã chia sẻ những xu hướng mới của chuyển dịch năng lượng toàn cầu; đồng thời khẳng định cam kết tiếp tục đồng hành, thúc đẩy hợp tác và đầu tư vào lĩnh vực năng lượng tái tạo tại Việt Nam.

Đại diện các doanh nghiệp tiêu biểu và tổ chức tài chính cũng chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong xây dựng chiến lược phát triển xanh, huy động tài chính bền vững, phát triển chuỗi giá trị phát thải thấp và ứng dụng các mô hình quản trị ESG, góp phần mở rộng cơ hội hợp tác giữa doanh nghiệp Việt Nam với các nhà đầu tư quốc tế.

Phát biểu ý kiến chỉ đạo tại diễn đàn, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng đánh giá cao chủ đề của diễn đàn. Sự kiện diễn ra vào thời điểm Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới với yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng, chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Theo Phó Thủ tướng, diễn đàn này là dịp để chúng ta chuyển những cam kết thành hành động thiết thực, chuyển chiến lược thành các dự án cụ thể, huy động sức mạnh của toàn xã hội, đặc biệt là vai trò tiên phong của cộng đồng doanh nghiệp.

"Chủ đề của diễn đàn hôm nay không chỉ giới hạn trong ngành năng lượng hay môi trường mà chính là vấn đề lựa chọn chiến lược phát triển của quốc gia. Đó là mục tiêu tăng trưởng nhanh hơn nhưng phải xanh hơn, hội nhập sâu hơn nhưng phải bền vững hơn, thu hút đầu tư mạnh mẽ hơn gắn liền với chất lượng cao hơn và khẳng định vị thế quốc gia; đồng thời thực hiện đầy đủ trách nhiệm với cộng đồng quốc tế", Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nói.

Biến đổi khí hậu đang là thách thức toàn cầu lớn nhất của nhân loại, gây tác động sâu rộng đến mọi mặt của đời sống kinh tế xã hội. Việt Nam, một nền kinh tế đang phát triển nhanh với độ mở lớn và nhu cầu năng lượng cao, là một trong những quốc gia chịu tác động rõ rệt nhất.

Phó Thủ tướng khẳng định, trong bối cảnh đó, Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn kiên định mục tiêu phát triển nhanh phải đi đôi với phát triển bền vững, tăng trưởng kinh tế phải gắn liền với công bằng, tiến bộ xã hội, bảo vệ môi trường và đổi mới sáng tạo.

Tại Hội nghị COP26, Việt Nam đã cam kết mạnh mẽ đạt phát thải ròng bằng không vào năm 2050. Các mục tiêu này đã được cụ thể hóa tại Nghị quyết 70 về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết 253 về cơ chế chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026-2030 với yêu cầu phát triển năng lượng phải đi đôi, đi trước một bước bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia; đồng thời gắn liền với yêu cầu phát triển bền vững và giảm phát thải.

Hiện nay, Chính phủ đang tập trung xây dựng và hoàn thiện nghị quyết mới, theo đó tiếp tục lấy bảo vệ môi trường, chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng làm nền tảng cốt lõi cho phát triển.

Để thực hiện mục tiêu chuyển dịch năng lượng là trọng tâm của lộ trình Net Zero, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh thêm một số định hướng trọng tâm.

Một là, thực hiện chuyển dịch năng lượng theo lộ trình phù hợp, bảo đảm hiệu quả và bền vững.

Chính phủ sẽ tập trung hoàn thiện cơ chế chính sách để phát triển hệ thống năng lượng đồng bộ, đa dạng hóa nguồn cung, thúc đẩy năng lượng tái tạo và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả. Chúng ta sẽ tập trung đầu tư hạ tầng truyền tải, lưu trữ, điều độ điện và phát triển thị trường điện cạnh tranh, khuyến khích khu vực tư nhân tham gia mạnh mẽ.

Trong quá trình này, chúng ta không loại bỏ đột ngột các nguồn năng lượng truyền thống mà phải sử dụng hiệu quả hơn, áp dụng công nghệ mới để kiểm soát chặt chẽ phát thải và từng bước giảm dần tỷ trọng theo lộ trình.

Quá trình chuyển dịch phải bảo đảm đồng thời ba yêu cầu: đủ năng lượng cho tăng trưởng, giảm phát thải theo cam kết và bảo đảm chuyển đổi công bằng cho người lao động, doanh nghiệp và địa phương.

Hai là, kiên định nguyên tắc không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng. Việt Nam sẽ thực hiện đồng bộ, quyết liệt công tác bảo vệ môi trường, xử lý hiệu quả các nguồn ô nhiễm và phục hồi hệ sinh thái tự nhiên.

Thúc đẩy mạnh mẽ mô hình kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi xanh trong sản xuất và tiêu dùng nhằm hình thành nền kinh tế phát thải thấp. Giảm phát thải nhà kính phải được thực hiện hài hòa gắn liền với mục tiêu đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao vị thế, tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị theo tiêu chuẩn ESG của hàng hóa Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ba là, xây dựng tài chính xanh và thị trường carbon trở thành trụ cột cốt lõi. Chính phủ xác định tài chính xanh là động lực quan trọng để huy động nguồn lực quốc tế và quốc gia.

Việt Nam sẽ tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, lồng ghép tiêu chí môi trường vào quản lý ngân sách, phát triển thị trường vốn xanh bao gồm trái phiếu xanh, tín dụng xanh và áp dụng các chính sách thuế ưu đãi cho dự án xanh; đồng thời sẽ tăng cường hợp tác huy động nguồn vốn ưu đãi và công nghệ tiên tiến từ các định chế tài chính quốc tế.

Bên cạnh đó, Chính phủ sẽ tiếp tục vận hành và hoàn thiện sàn giao dịch carbon trong nước nhằm tạo cơ chế định giá carbon minh bạch, hiệu quả.

Bốn là, phát huy vai trò then chốt của cộng đồng doanh nghiệp và các địa phương. Doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế chính là động lực quyết định sự thành bại của hành trình Net Zero.

Các doanh nghiệp cần tiên phong xây dựng lộ trình giảm phát thải, tích hợp tiêu chí ESG vào chiến lược dài hạn và đầu tư vào công nghệ sạch. Với các địa phương, đặc biệt là những nơi có tiềm năng lớn về năng lượng tái tạo, cần chủ động quy hoạch, cải thiện môi trường đầu tư, cắt giảm thủ tục hành chính để tạo điều kiện tối đa cho các dự án xanh.

Phó Thủ tướng khẳng định, Chính phủ sẽ luôn hỗ trợ đồng hành, lắng nghe và tháo gỡ mọi khó khăn cho các địa phương và các doanh nghiệp. Với tinh thần chuyển từ cam kết sang hành động, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, cơ quan tập trung triển khai ngay một số nhiệm vụ trọng tâm.

Bộ Công thương tập trung tham mưu các giải pháp tối ưu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, đẩy mạnh phát triển nguồn năng lượng sạch, khẩn trương hiện đại hóa hệ thống truyền tải, phân phối, lưu trữ và điều độ điện năng, đáp ứng nhu cầu phát triển.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường tập trung hoàn thiện hệ thống kiểm kê khí nhà kính quốc gia, nâng cao hiệu quả quản lý phát thải, thúc đẩy phát triển thị trường carbon, bảo vệ hệ sinh thái và nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu.

Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thúc đẩy triển khai nhanh các công cụ tài chính xanh, tín dụng xanh, trái phiếu xanh, xây dựng cơ chế chia sẻ rủi ro và tài chính hỗn hợp nhằm khơi thông, huy động mạnh mẽ nguồn lực xã hội cho chuyển đổi xanh.

Các địa phương chủ động rà soát, cập nhật quy hoạch, chuẩn bị sẵn sàng danh mục các dự án xanh, quyết liệt cải thiện môi trường đầu tư, tháo gỡ triệt để các vướng mắc về thủ tục để hỗ trợ cho các doanh nghiệp triển khai các dự án năng lượng sạch, kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải.

Cộng đồng doanh nghiệp cần xác định chuyển đổi xanh, quản trị ESG là chiến lược sống còn và là cơ hội nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời cần chủ động rà soát công nghệ, thực hiện kiểm kê phát thải, minh bạch hóa dữ liệu môi trường và chủ động tham gia thị trường carbon.

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phát huy mạnh mẽ vai trò cầu nối giữa Chính phủ và doanh nghiệp, thường xuyên tổng hợp, phản ánh kịp thời các khó khăn vướng mắc của doanh nghiệp để kiến nghị các bộ, ngành, Chính phủ xem xét giải quyết; chủ động phối hợp các bộ, ngành, địa phương xây dựng các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh theo ngành và chuỗi cung ứng, trong đó đặc biệt lưu ý hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Nhân hội nghị quan trọng này, Phó Thủ tướng đề nghị Cơ quan Năng lượng tái tạo quốc tế, các tổ chức bảo vệ môi trường và phát triển bền vững quốc tế, các quốc gia phát triển cần có nhiều chương trình thiết thực hơn hỗ trợ Việt Nam, các doanh nghiệp để thực hiện được mục tiêu giảm khí phát thải theo lộ trình đặt ra.

Với quyết tâm chính trị cao nhất của Đảng, Nhà nước, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự đồng lòng của cộng đồng doanh nghiệp, nhân dân và sự hỗ trợ hợp tác chặt chẽ của các đối tác quốc tế, Phó Thủ tướng bày tỏ tin tưởng rằng Việt Nam sẽ thực hiện thắng lợi mục tiêu Net Zero theo lộ trình đã đề ra, hướng tới một tương lai phát triển bền vững và thịnh vượng.

Cùng với chương trình Diễn đàn chính là hoạt động bên lề "Triển lãm con đường xanh - NetZero Việt Nam" với hơn 50 gian hàng từ các địa phương, doanh nghiệp nhằm giới thiệu trực quan các mô hình, dự án, công nghệ sản phẩm, dịch vụ và sáng kiến xanh tiêu biểu; đồng thời mở ra một không gian kết nối giữa địa phương-doanh nghiệp-tổ chức quốc tế-nhà đầu tư-cộng đồng, nhằm thúc đẩy hợp tác, chuyển giao công nghệ, tài trợ, đầu tư cho chuyển đổi xanh.

Bên cạnh các phiên tham luận và đối thoại, Ban tổ chức đã biểu dương các doanh nghiệp tiêu biểu trong thực hiện kinh tế xanh nhằm ghi nhận những nỗ lực đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, giảm phát thải và phát triển mô hình sản xuất kinh doanh bền vững.