Bảo đảm nguồn lực và điều kiện thực hiện

Bộ Y tế đang chủ trì xây dựng đề án miễn viện phí nhằm từng bước giảm gánh nặng tài chính cho người dân, đặc biệt với các nhóm yếu thế, đồng thời nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe.

Đề án đặt mục tiêu từng bước mở rộng quyền lợi và nâng cao chất lượng, hiệu quả chăm sóc sức khỏe nhân dân. (Ảnh: ĐẠT THÀNH)
Đề án đặt mục tiêu từng bước mở rộng quyền lợi và nâng cao chất lượng, hiệu quả chăm sóc sức khỏe nhân dân. (Ảnh: ĐẠT THÀNH)

Bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Bảo hiểm Y tế, Bộ Y tế (ảnh bên), chia sẻ cùng Nhân Dân cuối tuần chi tiết về tiến độ triển khai, giải pháp tài chính và phạm vi quyền lợi của chính sách này.

Đa dạng hóa nguồn tài chính, nâng cao năng lực hệ thống y tế

- Bộ Y tế được Chính phủ giao chủ trì xây dựng đề án từng bước thực hiện chính sách miễn viện phí. Xin bà cho biết, tiến độ xây dựng đề án đến thời điểm này?

- Đây là nhiệm vụ hết sức nặng nề mà Chính phủ giao cho Bộ Y tế chủ trì thực hiện. Đến nay, Bộ Y tế đã xây dựng khung chính sách miễn viện phí, cũng như đã tổ chức hội thảo xin ý kiến các bên liên quan và chuyên gia lần 1 về định hướng xây dựng đề án.

Đề án có năm nhóm mục tiêu: Từng bước mở rộng quyền lợi và nâng cao chất lượng, hiệu quả chăm sóc sức khỏe nhân dân; giảm gánh nặng tài chính của người dân trong chi tiêu y tế, đặc biệt là một số đối tượng nhạy cảm như người nghèo, cận nghèo, đối tượng chính sách xã hội; tăng cơ hội và bảo đảm công bằng trong tiếp cận dịch vụ y tế; chuyển hướng sang phòng bệnh, sàng lọc bệnh từ xa, từ sớm, góp phần giảm bớt chi phí điều trị giai đoạn muộn; và bảo đảm nguồn lực lâu dài, bền vững.

Phạm vi của chính sách miễn viện phí là một nội dung rất khó. Chúng tôi đã mất 5 tháng tham mưu, xây dựng để bảo đảm khi đưa ra phải khả thi. Trong đó, chính sách phải dựa trên trụ cột là bảo hiểm y tế toàn dân; đồng thời giảm dần và tiến tới miễn tỷ lệ cùng chi trả.

Gói dịch vụ y tế cơ bản thuộc phạm vi miễn viện phí sẽ ban hành danh mục dịch vụ, bệnh, thuốc và thiết bị y tế, bao phủ các bệnh thông thường, ưu tiên những bệnh cần thiết trước, mở rộng dần theo yêu cầu chuyên môn và khả năng ngân sách Nhà nước, Quỹ Bảo hiểm y tế, kết hợp huy động xã hội hóa.

Chính sách sẽ xây dựng mức chi tối đa cho mỗi lượt khám, chữa bệnh dựa trên chi phí nội trú - ngoại trú bình quân toàn quốc, điều chỉnh theo năm hoặc giai đoạn, trừ các bệnh và kỹ thuật có chi phí lớn. Trước mắt, mô hình áp dụng tại cơ sở khám, chữa bệnh ban đầu, tuyến cơ bản, bao gồm bệnh viện công và tư. Việc triển khai theo lộ trình, có thứ tự ưu tiên, phù hợp mức đóng, khả năng cân đối của Quỹ Bảo hiểm y tế và điều kiện kinh tế-xã hội từng thời kỳ.

- Theo các tính toán, việc thực hiện chính sách miễn viện phí sẽ cần nguồn lực tài chính rất lớn và có thể làm gia tăng đáng kể chi tiêu của Quỹ Bảo hiểm y tế. Vậy, Bộ Y tế có những giải pháp gì để bảo đảm khả năng cân đối tài chính?

- Theo đánh giá tác động, chi phí gia tăng tối đa giai đoạn đến 2027 (tăng mức hưởng lên tới 100% cho hộ cận nghèo và người cao tuổi từ 75 tuổi) ước tính từ 455 tỷ đến 2.793 tỷ đồng/năm và khoảng 21.500 tỷ đồng/năm vào năm 2030 khi miễn viện phí cơ bản cho toàn dân. Bộ Y tế đề xuất năm giải pháp, trong đó ưu tiên số 1 là giải pháp tài chính.

Để có nguồn tài chính bền vững, Bộ Y tế đề xuất tăng chi ngân sách và sử dụng một phần kinh phí chương trình Mục tiêu quốc gia về Y tế - Dân số giai đoạn 2026-2035, thể hiện trong tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW; đa dạng hóa các nguồn tài chính khác như bảo hiểm y tế bổ sung, bảo hiểm sức khỏe thương mại, hỗ trợ bệnh nhân, thí điểm thu từ các nguồn thuế đối với sản phẩm ảnh hưởng đến sức khỏe; đổi mới phương thức chi trả dịch vụ, nâng cao hiệu quả quản lý Quỹ Bảo hiểm y tế và sử dụng hiệu quả, tiết kiệm nguồn lực.

Bên cạnh giải pháp tài chính còn có giải pháp nâng cao năng lực hệ thống y tế, như cải thiện chất lượng dịch vụ, đầu tư nâng cao năng lực tuyến dưới để bảo đảm khám miễn phí phải chất lượng, thậm chí cao hơn khám thông thường; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số vào khám, chữa bệnh; liên thông dữ liệu y tế để giảm chi phí xét nghiệm.

Cùng đó là giải pháp giám sát và đánh giá. Chúng ta bỏ ra khối lượng tài chính rất lớn nên phải chi tiêu hiệu quả, cần cơ chế giám sát chặt chẽ, minh bạch. Dữ liệu phải được thu thập đầy đủ để đánh giá chất lượng điều trị của dịch vụ khám miễn phí, hướng tới nâng cao chất lượng điều trị, phòng ngừa bất bình đẳng mới giữa các nhóm dân cư và phòng chống lạm dụng, lãng phí.

Chọn lọc mô hình, cách thức triển khai

- Hướng tới mục tiêu thực hiện bảo hiểm y tế toàn dân vào năm 2030, Bộ Y tế đánh giá như thế nào về khả năng cân đối của Quỹ Bảo hiểm y tế theo lộ trình miễn viện phí?

- Quỹ Bảo hiểm y tế cơ bản đã bao phủ công tác khám, chữa bệnh. Tuy nhiên, chính sách miễn viện phí không chỉ chi trả cho khám và điều trị mà còn cho dịch vụ phòng bệnh như sàng lọc bệnh và một số gói dịch vụ y tế cơ bản. Trong giai đoạn tới, cùng với Quỹ Bảo hiểm y tế, nguồn tài chính có thể lấy một phần từ chương trình mục tiêu, một phần từ ngân sách Nhà nước, là nguồn chủ đạo để thực hiện chính sách miễn viện phí.

Các quốc gia thực hiện chính sách miễn viện phí thường yêu cầu người dân đồng chi trả mức nhất định, để bảo đảm sử dụng tiết kiệm và có ý thức trách nhiệm. Bộ Y tế và cơ quan chức năng đang rà soát kinh nghiệm quốc tế, chọn lọc mô hình, cách thức triển khai miễn phí y tế trong phạm vi quyền lợi cơ bản, từ đó áp dụng phù hợp với bối cảnh kinh tế, xã hội, cơ cấu chi phí y tế, đặc điểm sử dụng dịch vụ y tế và hệ thống y tế hiện có của Việt Nam.

- Bà có thể chia sẻ dự kiến thời điểm cụ thể mà người dân sẽ được khám, chữa bệnh miễn phí?

- Bộ Y tế đang hoàn thiện về mặt kỹ thuật và xây dựng văn bản hướng dẫn tổ chức thực hiện việc khám miễn phí cho người dân từ năm 2026. Chúng ta không kỳ vọng có thể triển khai ngay từ ngày 1/1/2026, mà sẽ có thời gian một năm để thực hiện chính sách.

Đây là chính sách lớn thực hiện trên quy mô toàn quốc, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng, bảo đảm đủ nguồn lực và điều kiện tổ chức. Bộ Y tế phấn đấu bảo đảm trong năm 2026 sẽ thực hiện khám sức khỏe định kỳ theo lộ trình cho người dân, như đã nêu trong Nghị quyết 72-NQ/TW. Trên cơ sở này, sẽ hoàn thành việc tạo lập hồ sơ sức khỏe điện tử ban đầu cho người dân.

Hiện nay, Bộ Y tế đang xây dựng gói chỉ tiêu, các chỉ số khám sức khỏe định kỳ, đồng thời xây dựng kế hoạch tổng thể, bao gồm xác định đối tượng khám, các chỉ tiêu khám và phân công trách nhiệm chủ đạo cho chính quyền địa phương trong việc tổ chức thực hiện.

Phạm vi quyền lợi của chính sách được thiết kế tập trung vào cấp khám, chữa bệnh ban đầu, y tế cơ sở, sau đó mở rộng lên cấp cơ bản, thực hiện theo lộ trình và gắn với các nhóm đối tượng ưu tiên. Lộ trình này sẽ phụ thuộc vào khả năng cân đối của Quỹ Bảo hiểm y tế, ngân sách Nhà nước và các nguồn xã hội hóa khác.

Trước mắt, chính sách ưu tiên một số nhóm đối tượng chính sách xã hội, bao gồm: người nghèo, cận nghèo, người có thu nhập trung bình, các đối tượng yếu thế khác và người cao tuổi. Về lâu dài, phạm vi quyền lợi sẽ được mở rộng dần theo thời gian và khả năng cân đối của ngân sách cũng như Quỹ Bảo hiểm y tế.

Chi phí khám miễn phí bước đầu ước tính khoảng 300.000 đồng/người, tùy theo đối tượng khám. Ngân sách Nhà nước sẽ chi trả bước đầu, người sử dụng lao động sẽ chi trả phần cho người lao động thuộc diện chính sách này. Quỹ Bảo hiểm y tế sẽ hỗ trợ theo lộ trình, trước mắt dành cho học sinh và sinh viên.

Về quá trình tổ chức triển khai, từng tỉnh sẽ ban hành kế hoạch cụ thể tại địa phương để thực hiện từng bước. Khám bệnh miễn phí tại trạm y tế xã sẽ được phân luồng vào một số ngày nhất định, có sự hỗ trợ của y tế tuyến trên. Lịch khám sẽ được tuyên truyền rộng rãi để người dân nắm rõ, tránh lãng phí nguồn lực.

Để chi trả kinh phí cho các cơ sở y tế tổ chức khám bệnh miễn phí, dự kiến có hai hình thức, một là ngân sách Nhà nước chi trả trực tiếp cho các cơ sở, các cơ sở này sẽ dự toán theo phân cấp ngân sách; hai là Nhà nước chuyển kinh phí vào Quỹ Bảo hiểm y tế, khi người dân đến khám sức khỏe định kỳ, Quỹ Bảo hiểm y tế sẽ thanh toán trực tiếp cùng với kinh phí khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế hiện hành. Cách làm này sẽ tiết kiệm được khâu tổ chức thực hiện.

- Trân trọng cảm ơn bà!

Bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Bảo hiểm Y tế.

Bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Bảo hiểm Y tế.

Bộ Y tế sẽ trình Thủ tướng sớm ban hành kế hoạch triển khai thực hiện chính sách miễn viện phí chung cho toàn quốc. Khi có kế hoạch, Bộ sẽ công khai để người dân biết, nắm được quyền lợi, nơi khám, chữa bệnh và cách thức thực hiện, bảo đảm người dân được khám, chữa bệnh theo đúng phạm vi quyền lợi như đã nêu trong Nghị quyết 72-NQ/TW.

Trần Thị Trang, Vụ trưởng Bảo hiểm Y tế

Có thể bạn quan tâm

Thời gian qua, không ít hội thảo được tổ chức, tìm giải pháp ứng dụng chế phẩm sinh học trong sản xuất nông nghiệp. Nguồn: Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Phú Thọ

Chìa khóa cho phát triển xanh

Thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) sinh học, còn gọi là chế phẩm sinh học, được xem là chìa khóa để phát triển nông nghiệp xanh, an toàn, bảo vệ môi trường.

Ông Nghiêm Quang Tuấn.

Chặn mối nguy từ hàng hóa có độ rủi ro cao

Thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) là hàng hóa có mức độ rủi ro cao. Nhìn nhận về nguy cơ từ những vi phạm chung quanh sản phẩm này, ông Nghiêm Quang Tuấn, Phó Cục trưởng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật - Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị: Cần xây dựng các quy định hướng dẫn và lộ trình áp dụng truy xuất nguồn gốc một cách minh bạch.

Tại Tỉnh Thái Nguyên, các cây máy điện tử tự phục vụ (Kiosk) tích hợp AI được bố trí ở hầu khắp các Trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã. Ảnh: Hải Thắng

Xu hướng tất yếu trong mô hình quản trị mới

Trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh chuyển đổi số, chính quyền cơ sở cần có thêm những công cụ đủ mạnh để xử lý khối lượng dữ liệu ngày càng lớn, phức tạp. Sử dụng hiệu quả ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong xử lý công việc hành chính công đã là một xu hướng tất yếu.

Chị Ngô Thị Minh Trinh (thứ ba từ trái sang), Bí thư Đảng ủy xã Ea Knuếc (tỉnh Đắk Lắk) thường xuyên trực tiếp tham gia các phiên livestream quảng bá, bán nông sản cho bà con địa phương.

Củng cố niềm tin nhờ “Dân vận khéo”

Triển khai vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cấp xã là nơi đảm trách nhiệm vụ trực tiếp giải quyết phần lớn công việc của người dân, doanh nghiệp và xã hội. Điều đó đòi hỏi một sự thay đổi thực chất trong phương thức lãnh đạo, điều hành của đội ngũ cán bộ cơ sở.

Trong điều kiện đẩy mạnh xây dựng chính quyền số, yêu cầu nâng cao năng lực số, tư duy số và kỹ năng làm việc trong môi trường số của cán bộ cơ sở là bắt buộc.

Thiết lập nền hành chính hiện đại

Xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở “ngang tầm nhiệm vụ” không chỉ là câu chuyện về số lượng cán bộ hay bằng cấp có được, mà quan trọng hơn là cách tổ chức, sử dụng và phát huy năng lực, ý thức, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã.

GS, TS Phùng Hữu Phú, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương.

Giải quyết tận gốc bài toán thể chế, cơ chế bảo vệ cán bộ cơ sở

Kỳ vọng lớn từ chủ trương chọn năm 2026 là “Năm cán bộ cơ sở” chỉ có thể trở thành hiện thực nếu chúng ta giải quyết tận gốc bài toán thể chế, cơ chế bảo vệ cán bộ và quan trọng nhất là trả công tác cán bộ về đúng bản chất: Tìm đúng người yêu dân, vì dân theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Phóng viên Nhân Dân cuối tuần đã có cuộc trao đổi với GS, TS Phùng Hữu Phú, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương chung quanh vấn đề này.

Công an xã Sín Thầu (tỉnh Điện Biên) hỗ trợ đồng bào dân tộc người Hà Nhì làm các thủ tục hành chính. Ảnh: Thành Đạt

Gia tăng năng lực tuyến đầu của quản trị công

Chưa bao giờ yêu cầu đặt ra đối với cán bộ cơ sở lớn như hiện nay. Khi chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành, cấp xã trở thành tuyến đầu của quản trị công, gánh trên vai nhiều trọng trách với phương thức hoạt động hoàn toàn mới. Việc lấy năm 2026 là “Năm cán bộ cơ sở” vì thế không chỉ là khâu đột phá mà còn là kế hoạch lâu dài. Không như trước, công chức xã bây giờ phải là người kiến tạo phát triển ở cơ sở.

Nâng bước thanh niên kiến tạo kỷ nguyên Xanh

Nâng bước thanh niên kiến tạo kỷ nguyên Xanh

Phát biểu tại Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh lần thứ XIII và nhiều diễn đàn về thanh niên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm luôn nhấn mạnh yêu cầu khơi dậy mạnh mẽ khát vọng cống hiến, tinh thần tiên phong và trách nhiệm của tuổi trẻ đối với những nhiệm vụ chiến lược của đất nước. Vì thế, trên hành trình hiện thực hóa mục tiêu Net Zero, thanh niên không chỉ là lực lượng tham gia, mà còn phải trở thành chủ thể của quá trình chuyển đổi. 

Trên hành trình hướng đến mục tiêu xanh, thanh niên đang từng bước trở thành chủ thể trực tiếp của phát triển.Ảnh: AGriS

THẾ HỆ NET ZERO - lực lượng quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia

Chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững không còn là những lựa chọn mang tính khuyến khích, mà đã trở thành điều kiện để mỗi quốc gia duy trì sức cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu nhiều biến động. Trong cuộc đua ấy, quốc gia nào chuẩn bị tốt hơn nguồn nhân lực cho nền kinh tế xanh sẽ có lợi thế cạnh tranh trong nhiều thập niên tới.

Với lợi thế công nghệ, thanh niên ngày nay hoàn toàn có thể tham gia hiện đại hóa nông nghiệp. Ảnh: TTXVN

Hiện thực hóa khát vọng bằng hành động

LTS - Từ những chiến dịch tình nguyện vì môi trường, các dự án khởi nghiệp xanh đến những sáng kiến công nghệ phục vụ cộng đồng, thanh niên Việt Nam đang ngày càng hiện diện rõ nét trong hành trình hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng “0”. Đằng sau những chuyển động ấy là vai trò kết nối, dẫn dắt của tổ chức Đoàn cùng tinh thần dấn thân của một thế hệ trẻ sẵn sàng biến khát vọng cống hiến thành những hành động cụ thể. Góc nhìn từ cán bộ Đoàn và các bạn trẻ tiêu biểu cho thấy: Net Zero không còn là một mục tiêu vĩ mô, mà đang được hiện thực hóa từ chính những việc làm gần gũi mỗi ngày.

Dự án Hải Lưu Ngược đã kết hợp truyền thông văn hóa với công nghệ thực tế tăng cường để tuyên truyền bảo vệ môi trường.

Bền vững bắt đầu từ ý tưởng, thực thi

Hành trình chuyển dịch xanh của một quốc gia không thể đơm hoa kết trái, nếu chỉ dừng lại ở những tiếng hô hào hay các bản đề xuất nằm trên giấy. Phát triển bền vững đòi hỏi tư duy hành động thực chất, được bảo chứng bằng năng lực thực thi bài bản.

Những cánh đồng mía bất tận khiến Trần Nguyễn Huy Ninh ngỡ ngàng, thay đổi hoàn toàn cái nhìn về nông nghiệp hiện đại. Ảnh: AgriS

Hãy hình dung về một nền nông nghiệp rất khác!

Tôi sinh ra trong một gia đình làm nông nghiệp truyền thống tại Đà Lạt, vì vậy hình ảnh đầu tiên trong ký ức tôi về nghề nông là những buổi sáng bắt đầu từ rất sớm, những mùa vụ phụ thuộc nhiều vào thời tiết và nỗi lo thường trực về giá cả, sâu bệnh, năng suất…

Hiện nay, không ít cơ hội đang mở ra để các bạn trẻ tiếp cận những nguồn vốn cho các ý tưởng xanh. Trong ảnh: Hội thảo “Kết nối những nhà đổi mới nổi bật cho các hành động bền vững” (P4G) do Mạng lưới Thanh niên Hành động vì Khí hậu YNet Việt Nam, Đại học Công nghệ Đan Mạch (DTU) tổ chức.

Đứng chân trên bản đồ nghề nghiệp mới

Khi các doanh nghiệp phải thay đổi để đáp ứng những tiêu chuẩn xanh ngày càng khắt khe của thị trường toàn cầu, một “bản đồ nghề nghiệp” mới cũng dần hình thành. Với thanh niên, đó là cơ hội để khởi nghiệp, để đổi mới sáng tạo và trực tiếp góp phần hiện thực hóa mục tiêu Net Zero của đất nước.

Người dân quét giấy tờ gốc, xác thực bản sao điện tử tại Kiosk thông minh, chi nhánh số 1, Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội. Ảnh: Thành Đạt

Tháo bỏ những rào cản vô hình

Mối quan hệ giữa Nhà nước và người dân là một yếu tố mang tính nền tảng đối với hành trình phát triển của mọi quốc gia. Cải cách thủ tục hành chính dựa trên các thành tựu khoa học-công nghệ, vì thế, được xem như minh chứng cho nỗ lực thay đổi từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, đặt người dân vào vị trí trung tâm của các chính sách.

Anh Lê Minh Thiện (phải) hỗ trợ ông Nguyễn Xuân Bình làm thủ tục ủy quyền lương hưu. Ảnh: Thành Đạt

Đưa hệ thống chạm tới nhóm người yếu thế

Mới đây, Hà Nội đã hoàn thành 100% mục tiêu của chiến dịch liên ngành bảo đảm chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội không bị gián đoạn. Kết quả này có được là nhờ hoạt động của Tổ hành chính công xung kích, với những công chức không quản nắng mưa, gõ cửa từng nhà.

Người dân Ấn Độ liên kết số Aadhaar của mình với tài khoản ngân hàng để phục vụ thanh toán trực tuyến.

Hai mặt của tấm huy chương

Ở Estonia, hầu hết thủ tục từ khai sinh cho con đến kê đơn thuốc, được thực hiện trong vài cú chạm. Còn tại Ấn Độ, một cụ bà có thể bị máy định danh từ chối phát gạo trợ cấp vì dấu vân tay đã mòn. Hai hình ảnh trái ngược ấy cùng gợi mở một số vấn đề mà Việt Nam cần nắm vững khi bước vào nền hành chính số.

Dù triển khai dịch vụ công trực tuyến, người dân vẫn phải mất nhiều lượt đi lại trực tiếp mới hoàn tất khâu nộp hồ sơ.

Gỡ khó cho tuyến cơ sở

Việc đẩy mạnh chuyển đổi số và triển khai dịch vụ công trực tuyến thời gian qua đã đạt được những thành tựu bước đầu rất đáng ghi nhận. Tuy nhiên, thực tiễn vận hành tại một số địa phương sau khi sáp nhập đơn vị hành chính vẫn thể hiện sự thiếu đồng bộ về dữ liệu chuyên ngành và hạ tầng kỹ thuật.

Ông Bùi Dương, Giám đốc Chi nhánh Trung tâm Phục vụ hành chính công số 1 Thành phố Hà Nội.

Mỗi dữ liệu chỉ khai một lần, mỗi kết quả sử dụng nhiều lần

Xoay quanh nỗ lực thu hẹp khoảng cách giữa một thủ tục được đưa lên môi trường số và một thủ tục thật sự giảm được thời gian cũng như chi phí cho người dân, doanh nghiệp, Nhân Dân cuối tuần đã có cuộc trao đổi với ông Bùi Dương, Giám đốc Chi nhánh Trung tâm Phục vụ hành chính công số 1 Thành phố Hà Nội.

Chuyển đổi số chỉ thành công khi người dân cảm nhận được nền hành chính đơn giản hơn, minh bạch hơn và phục vụ tốt hơn. Ảnh: Thành Đạt

Thiết lập nền hành chính với tư duy số

Năm 2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng của nền hành chính Việt Nam khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành đầy đủ, đồng thời dịch vụ công trực tuyến cấp tỉnh, cấp xã được tập trung trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Đây không chỉ là sự thay đổi về hạ tầng công nghệ, mà còn là phép thử đối với năng lực cải cách bộ máy và tư duy quản trị.

Hạn hán kỷ lục cấp 4 tại Ninh Thuận (cũ) do chịu ảnh hưởng của đợt El Nino hồi năm 2020. Ảnh: Thành Đạt

Bước chuyển tư duy ứng phó siêu El Nino

El Nino đã hình thành và được dự báo tiếp tục mạnh lên trong nửa cuối năm 2026, tiếp nối sang đầu năm 2027, làm gia tăng nguy cơ nắng nóng kéo dài, thiếu hụt lượng mưa theo mùa, suy giảm nguồn nước, dẫn đến hạn hán và xâm nhập mặn nghiêm trọng. 

Ông Hoàng Đức Cường, Phó Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường).

Chuyển từ “dự báo hiện tượng” sang “cảnh báo tác động”

Chỉ trong vài tháng đầu năm 2026, trạng thái đại dương và khí quyển vùng xích đạo Thái Bình Dương đã đảo chiều đột ngột sang pha El Nino. Với xác suất kéo dài xuyên qua năm 2027 lên tới trên 95%, đợt thiên tai này đang đặt ra những thách thức phi truyền thống đối với an ninh năng lượng, sản xuất nông nghiệp và an ninh nguồn nước quốc gia. Nhân Dân cuối tuần có cuộc trao đổi sâu với ông Hoàng Đức Cường, Phó Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) về bước chuyển tư duy chiến lược: Dùng kịch bản rủi ro và dự báo tác động để bảo vệ các động lực tăng trưởng kinh tế.

Lực lượng chức năng và đoàn thể xã Đất Mới (tỉnh Cà Mau) hỗ trợ giúp dân khắc phục hậu quả sau sạt lở đất.

Thiên tai đi qua, tình người ở lại

Dải đất cực nam Tổ quốc có ba bề sóng vỗ. Bên cạnh sự trù phú của tài nguyên biển và rừng ngập mặn, nơi đây cũng là một trong những vùng đất chịu nhiều tổn thương do biến đổi khí hậu. Vào mùa mưa bão, những thiên tai dị thường liên tiếp ập đến, đe dọa trực tiếp đến cuộc sống của người dân.

Các chiến sĩ thuộc Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Ninh Thuận (cũ), nay là tỉnh Khánh Hòa, mang nước sạch đến cho người dân thôn Tà Nôi. Ảnh: Thành Đạt.

Ưu tiên bảo đảm an ninh nguồn nước

Dưới tác động của El Nino, các chuyên gia khuyến nghị: Các cấp ngành, địa phương cần ưu tiên giải pháp bảo đảm an ninh nguồn nước cho các vùng có nguy cơ thiếu nước.

Những thách thức rất lớn đang chờ đợi các vòng đàm phán khí hậu sắp diễn ra.

Thế giới sau hồi chuông báo động

Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) vừa xác nhận: El Nino đã hình thành và có khả năng gia tăng cường độ trong những tháng tới. Trong bối cảnh nhiều mô hình khí hậu dự báo hiện tượng này có thể phát triển tới mức Siêu El Nino, Liên hợp quốc đã kêu gọi các quốc gia khẩn trương triển khai các biện pháp ứng phó nhằm hạn chế thiệt hại.

Các bạn trẻ tương tác với màn hình ở kios tìm hiểu thông tin về Văn Miếu-Quốc Tử Giám. Ảnh: Đại Dương

Cần một “nhạc trưởng”

Mọi lĩnh vực của đời sống văn hóa đang chuyển động theo chiều hướng tích cực nhờ ứng dụng các công nghệ hiện đại. Trong hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa Việt Nam, việc triển khai Chương trình số hóa Di sản văn hóa Việt Nam giai đoạn 2021-2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và có hiệu lực kể từ ngày ký, ngày 2/12/2021, đã cho thấy rất rõ một thực tiễn: Công nghệ đã giúp mở rộng tầm nhìn về di sản.