Góp phần bảo tồn và tái đầu tư cho điểm đến
Traditional African Homestays South Africa (TAHS-SA) là một cơ sở cung cấp dịch vụ lưu trú cùng các gia đình địa phương tại nhiều cộng đồng khác nhau ở Nam Phi. Nhưng vượt xa hơn nhu cầu lưu trú, nghỉ dưỡng thông thường, các hoạt động trải nghiệm do cơ sở này kết hợp với cộng đồng tổ chức rất đa dạng, bao gồm nấu ăn truyền thống, học làm đồ thủ công, tham gia các buổi kể chuyện dân gian quanh bếp lửa, sinh hoạt nhảy múa cộng đồng và cùng người dân thực hiện các công việc hằng ngày, như chăm sóc vật nuôi.
Đáng chú ý, nhiều cộng đồng tham gia mô hình này còn xem đây như một cách để vừa phát triển du lịch, vừa bảo tồn bản sắc văn hóa địa phương. Một phần doanh thu sẽ được TAHS-SA tái đầu tư vào cơ sở hạ tầng cộng đồng, đào tạo kỹ năng cho phụ nữ và thanh niên địa phương, cũng như hỗ trợ các hoạt động thủ công truyền thống. TAHS-SA đã và đang hỗ trợ làm cầu nối giữa những du khách bốn phương có nhu cầu trải nghiệm văn hóa đích thực và các cộng đồng nông thôn Nam Phi đang tìm kiếm cơ hội phát triển bền vững.
Một đại diện đáng chú ý khác là cơ sở cung cấp dịch vụ lưu trú và trải nghiệm Lebo’s Soweto Backpackers tại thị trấn Soweto, thuộc vùng thủ đô Johannesburg. Cơ sở này chú trọng vào các hành trình tham quan truyền thống, hướng du khách tới việc trực tiếp hòa mình vào đời sống địa phương thông qua những hoạt động như đạp xe qua các khu dân cư, tham quan chợ truyền thống, học nấu ăn cùng người dân bản địa hay dùng bữa trong không gian gia đình địa phương.
Một trong số các hoạt động rất được ưa chuộng mà Lebo’s Soweto Backpackers mang tới du khách là nghe kể chuyện bên đống lửa, dưới bầu trời đầy sao khi đêm xuống, dành cho nhóm tối thiểu 5 người. Thị trấn Soweto tựa như một bảo tàng sống. Buổi tối kể chuyện mang đến cơ hội độc đáo cho du khách để lắng nghe câu chuyện chân thật từ những người dân Soweto về những thăng trầm lịch sử mà chính bản thân họ hoặc cha ông họ từng trải qua, bên cạnh đó còn có sự tham gia của các nghệ sĩ và nhạc sĩ địa phương cùng những chủ đề nghệ thuật đặc biệt được thiết kế theo tháng.
Kết hợp với một tổ chức địa phương, Lebo’s Soweto Backpackers còn cung cấp các chương trình tình nguyện dành cho du khách có nhiều thời gian và chung mong muốn chia sẻ kỹ năng tới các nhóm cộng đồng khác. Du khách có thể cùng các đơn vị này tổ chức hoạt động ngoại khóa dành cho thanh thiếu niên và trẻ em sau giờ học ở trường, biến thời gian rảnh rỗi trở nên có ý nghĩa hơn, thu nhận được thêm nhiều kỹ năng sống. Qua đó, tinh thần đoàn kết giữa con người với con người được nhân lên.
Trải nghiệm với tự nhiên để bảo vệ tự nhiên
Tại Thụy Sĩ, du lịch trải nghiệm được phát triển theo hướng gắn chặt với yếu tố bền vững và bảo vệ môi trường tự nhiên. Với lợi thế là quốc gia sở hữu cảnh quan núi cao, nhiều hồ nước cùng hệ sinh thái đa dạng, Thụy Sĩ không chỉ tập trung vào việc khai thác du lịch theo hướng tham quan, mà còn hướng tới việc xây dựng các trải nghiệm giúp du khách tương tác trực tiếp với thiên nhiên và cộng đồng địa phương.
Theo Tổ chức Du lịch quốc gia của Thụy Sĩ (Switzerland Tourism), hoạt động du lịch hiện nay tại nước này được thiết kế theo hướng “Swisstainable” (từ ghép từ tiếng Anh, “Switzerland” và “sustainable”/Thụy Sĩ và bền vững), nhấn mạnh việc kết hợp giữa trải nghiệm của du khách và trách nhiệm bảo vệ tự nhiên, hướng tới sự phát triển bền vững. Lời giới thiệu trên website chính thức của tổ chức này nêu rõ: “Thiên nhiên là tài sản quý giá nhất của chúng ta. Đó là lý do tại sao chúng ta bảo vệ nó... Cho chúng ta, và cho tất cả các thế hệ mai sau”.
Các hoạt động như trekking, đạp xe đường núi, tham quan các khu vực sinh quyển hay trải nghiệm tuyến tàu xuyên núi được xây dựng nhằm hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường nhưng vẫn mang lại cảm giác hòa mình với thiên nhiên. Bên cạnh đó, Thụy Sĩ còn mở rộng hoạt động sang những hình thức mang đậm tính văn hóa địa phương. Tại nhiều khu vực, du khách có thể tham gia hành trình đi bộ kết hợp trải nghiệm ẩm thực truyền thống, như các tuyến “cheese trails”, nơi họ vừa di chuyển bằng tàu qua các cung đường núi, vừa trực tiếp tìm hiểu quy trình làm phô-mai thủ công và đời sống của người nông dân vùng Alps.
Nhiều điểm đến tại Thụy Sĩ cũng chú trọng phát triển mô hình lưu trú và trải nghiệm thân thiện với thiên nhiên theo mùa, từ khách sạn, nhà nghỉ đến các khu vực nghỉ dưỡng vùng núi. Các chương trình này thường khuyến khích sử dụng phương tiện công cộng, hạn chế khí thải và ưu tiên tiêu dùng sản phẩm địa phương, qua đó tạo ra một hệ sinh thái du lịch gắn với phát triển bền vững.
Sự phát triển của du lịch trải nghiệm đang phản ánh bước chuyển dịch rõ rệt trong cách con người tiếp cận các điểm đến. Từ những mô hình du lịch cộng đồng tại Nam Phi cho đến cách Thụy Sĩ xây dựng các trải nghiệm gắn với thiên nhiên và phát triển bền vững, có thể thấy điểm chung của những mô hình này nằm ở việc đề cao sự tham gia thay vì quan sát đơn thuần của du khách.
Giá trị của một chuyến đi không chỉ được đo lường bằng số lượng địa danh ghé thăm, mà còn là mức độ tương tác với không gian văn hóa, xã hội và môi trường tại điểm đến. Qua đó, du lịch không chỉ còn là hoạt động nghỉ ngơi hay giải trí, mà dần trở thành một quá trình khám phá chiều sâu văn hóa và đời sống xã hội của mỗi quốc gia.
