Tôi và anh Thức quen nhau rất tình cờ trong một chuyến tôi đi viết bài ở cửa Ba Lạt (sông Hồng). Ngày ấy, cuộc sống của anh chị tràn ngập hy vọng. Vợ anh mở một quán giải khát nhỏ bên con đê lộng gió, còn anh Thức thì “đa tài”, thạo đủ thứ nghề: Từ lái máy xúc, sửa chữa tàu thuyền gỗ cho đến đan lưới đánh cá. Thỉnh thoảng, miệng anh véo von “inh lả ơi, cơm chín chưa”. Anh, quanh năm suốt tháng “ăn cơm vợ nấu”, cuộc sống gia đình êm đềm. Lúc ấy, tôi nghĩ rằng, anh làm lụng thế này thì tiền để đâu cho hết?
Thế nhưng, một đêm muộn, điện thoại của tôi đổ chuông. Đầu dây bên kia là giọng anh Thức đầy thảng thốt và lo âu. Anh xin ngủ nhờ phòng trọ của tôi một đêm để chờ vợ thu xếp đồ đạc dưới quê. Sau đêm đó, hai vợ chồng anh gặp nhau bên vệ đường cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ, đón chuyến xe khách Bắc - Nam lao vút trong đêm tối. Họ phải bỏ lại quê hương, bỏ lại tất cả vì vỡ nợ do dính vào tín dụng đen, hệ lụy từ những trò đỏ đen, lô đề. Điểm dừng chân đầu tiên của họ là Bình Dương. Tại đây, anh chị gom góp chút vốn nhỏ mở lại quán giải khát để mưu sinh, đổi số điện thoại nhiều lần nhưng vẫn giữ số của tôi...
Nhưng, bóng đen của nợ nần không buông tha họ. Đám cho vay nặng lãi nhanh chóng đánh hơi được tung tích, kéo đến xiết nợ và đập phá tan hoang hàng quán. Một lần nữa, trong sợ hãi, anh chị lại dắt díu nhau chạy trốn. Lần này, họ xuôi về vùng đồng bằng sông nước miền Tây.
Khi được hỏi lý do vì sao lại chọn ngôi chợ thôn Ba Ngàn (phường Ngã Bảy, Cần Thơ) này, anh Thức bộc bạch: “Tôi không chọn chợ nổi Cái Răng sầm uất vì ở đó khách du lịch đông đúc, dễ bị chú ý. Tôi lánh về chợ thôn Ngã Bảy này buôn bán như một góc khuất”.
Những ngày đầu, dưa cải lời lãi chẳng được bao nhiêu, cuộc sống chật vật vô cùng. Từ chợ nổi, anh lần theo dòng sông, trôi dạt dần về phía cửa sông Đốc thuộc huyện Trần Văn Thời (nay là xã Sông Đốc, tỉnh Cà Mau). Năm tháng trôi qua, đời người cũng trôi theo dòng nước.
Nhờ sự kiên trì và không đầu hàng, từ sạp dưa cải nhỏ, anh chị chuyển sang buôn bán hải sản ngay tại cửa sông Đốc. Căn nhà cũ ở quê nhà ngoài bắc cũng đã được bán đi để cắt đứt hoàn toàn món nợ đen năm xưa. Sau bao năm thắt lưng buộc bụng, tích góp từng đồng tiền, vợ chồng anh cuối cùng cũng cất được một căn nhà khang trang, kiên cố ngay bên cửa sông Đốc.
Nhìn lại chặng đường đã qua, từ cửa sông Hồng ở miền bắc đến cửa sông Đốc nơi tận cùng đất nước, anh Thức gật gù chiêm nghiệm: “Khi vỡ nợ, đó là một cuộc chạy thoát thân đầy hoảng loạn. Khi buôn dưa cải bán ế, tôi cứ ngỡ đó là bước đường cùng của số phận. Còn bây giờ, ở nơi này, đây mới thật sự là đường sống”.
Ngước nhìn dòng sông lấp lánh ánh nắng, anh Thức tâm sự thêm: “Nhiều lúc, tôi nghĩ nếu ngày ấy không bị nợ đòi, nợ đuổi, tôi sống ở ngoài quê làm lụng qua ngày cũng được. Nhưng giờ đã bám rễ ở mảnh đất này rồi, tôi lại thấy hay. Đất mới, con người mới, mình cũng mở mang hơn nhiều”.
Câu chuyện của anh Thức - “Inh lả ơi?... Khắp đất trời nợ réo, nợ đòi” đã khác. Anh đã không bỏ cuộc, còn chị không bỏ chồng... ngay cả ở bước đường cùng. Họ, đã tự tìm, tự mở một con đường sống, mở ra tương lai.
