Có những mối tình đi qua đời người như cơn gió. Đến rất nhẹ, tưởng như chẳng để lại dấu vết, vậy mà khi ngoảnh lại sau nửa thế kỷ, người ta vẫn nghe đâu đó một tiếng đàn, một giọng hát, một tiếng xe đạp ken két trên con đường cũ… Tất cả bỗng trở về, nguyên vẹn như chưa từng xa cách.
Hoàng Trọng vẫn thường nghĩ về mối tình của mình như thế.
Bắt đầu từ một đêm văn nghệ ở Nhà hát Lớn, Hà Nội, trong những năm chiến tranh, cuộc sống nhiều thiếu thốn. Không hoa hồng, không những món quà đắt tiền, càng không có những cuộc hẹn sang trọng. Chỉ có những lá thư viết trên giấy mỏng, những vòng xe đạp chậm rãi qua phố phường và một trái tim biết rung động trước một giọng hát trong trẻo.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng mỗi lần nhớ lại, Hoàng Trọng vẫn còn cảm giác như đang xem một cuốn phim quay chậm.
Đêm ấy, Nhà hát Lớn, Hà Nội sáng đèn. Hội diễn văn nghệ không chuyên bước vào vòng chung khảo. Phía sau sân khấu, các đoàn tất bật chuẩn bị tiết mục. Người sửa trang phục, người tập lại lời ca, người lo đạo cụ. Không khí vừa hồi hộp vừa náo nức.
Đúng lúc trường sư phạm chuẩn bị biểu diễn thì một sự cố bất ngờ xảy ra. Người đệm đàn Accordion của đoàn phải nhập viện cấp cứu vì đau ruột thừa.
Cả nhóm như ngồi trên đống lửa. Anh phụ trách văn nghệ đi đi lại lại sau cánh gà, chưa biết xoay xở thế nào thì chợt nhìn thất một thanh niên vừa đệm đàn cho tiết mục của đoàn khác. Anh lập tức chạy đến.
- Cậu có thể giúp chúng tôi được không? Chỉ hai tiết mục thôi. Một tiết mục múa và một đơn ca nữ.
Người thanh niên nhìn anh, rồi nhìn về phía sân khấu.
- Được anh đưa tôi bản nhạc múa xem qua. Còn bài hát thì bài gì?
“Bóng cây Kơ-nia”.
Anh mỉm cười:
- Bài ấy tôi thuộc. Đã đệm nhiều lần rồi.
Thế là anh nhận lời.
Ít phút sau, sân khấu mở màn tiết mục của trường sư phạm.
Kim Thanh bước ra.
Trong bộ áo dài hoa, gương mặt được trang điểm nhẹ, cô trông khác hẳn vẻ giản dị thường ngày. Khi tiếng Accordion vang lên, Kim Thanh cất giọng.
Giọng hát cao, trong và sáng, lúc ngân nga như tiếng suối, tiếng chim hót, lúc lại trầm xuống đầy cảm xúc.
Phía dưới khán phòng im phăng phắc. Người thanh niên đệm đàn cũng như bị cuốn vào giọng hát ấy. Những ngón tay anh lướt trên phím đàn mềm mại, nâng đỡ từng câu hát.
Khi tiết mục kết thúc, tiếng vỗ tay vang lên không ngớt.
“Bóng cây Kơ-nia” giành Huy chương vàng.
Nhưng với Hoàng Trọng, phần thưởng đáng nhớ nhất của đêm hôm ấy không phải là tấm huy chương.
Mà là Kim Thanh.
*
Sau buổi diễn, hai người làm quen.
Hoàng Trọng cho cô địa chỉ hòm thư và xin địa chỉ của cô.
Những lá thư bắt đầu qua lại.
Thời ấy, một lá thư có khi phải chờ nhiều ngày mới đến tay người nhận. Nhưng chính sự chờ đợi ấy lại khiến người ta biết trân trọng từng dòng chữ.
Hoàng Trọng viết về công việc trong đơn vị bộ đội, về Hà Nội, về những điều sinh hoạt rất nhỏ trong cuộc sống tập thể. Kim Thanh cũng kể chuyện trường lớp, bạn bè, những buổi tập văn nghệ…
Không ai nói thẳng rằng mình yêu. Nhưng tình yêu cứ lớn dần lên giữa những lá thư.
Một ngày chủ nhật, Hoàng Trọng mượn được chiếc xe đạp Phượng Hoàng của người bạn cùng đơn vị. Anh cẩn thận lau chiếc xe, tra lại ít dầu vào xích rồi lên đường đến trường sư phạm.
Đó là lần đầu tiên anh hẹn Kim Thanh đi chơi phố.
Con đường hơn chục cây số hôm ấy dường như dài vô tận. Nhưng khi gần đến cổng trường, nhìn thấy bóng Kim Thanh đứng chờ bên hàng cây, anh bỗng thấy quãng đường vừa đi qua chẳng còn nghĩa lý gì.
Kim Thanh hôm ấy chỉ mặc bộ quần áo giản dị như nhiều sinh viên nhà trường, mái tóc tết đuôi sam buông thõng hai vai… Không son phấn, không ánh đèn sân khấu, cô nhỏ nhắn, xinh xắn và dịu dàng.
Hoàng Trọng cũng thay bộ quân phục bằng chiếc sơ-mi trắng, quần mầu tím than, đôi giầy đen và chiếc đồng hồ Ponzot trên cổ tay.
Kim Thanh nhìn anh, mỉm cười.
- Đi đâu thế anh?
- Chúng mình lên Hồ Tây hóng mát nhé.
Hai người đèo nhau bằng chiếc xe đạp cũ. Họ đi qua Hồ Hoàn Kiếm, nhìn tháp Rùa thấp thoáng giữa mặt nước xanh, ghé Bách hóa Tổng hợp ngắm những món hàng mà phần lớn chỉ có thể nhìn chứ chưa chắc đã mua được. Sau đó họ ăn kem Tràng Tiền.
Đó là buổi hẹn hò giản dị đến mức bây giờ nghĩ lại, Hoàng Trọng thấy nó đẹp lạ thường.
Chiều xuống họ lên Hồ Tây. Hai người ngồi trên chiếc ghế đá ven hồ... Xa xa những chiếc thuyền buồm lướt nhẹ trên mặt nước. Những chiếc Pê-rít-soa (thuyền chèo) đan nhau chở từng đôi nam nữ chầm chậm khuất vào phía xa. Gió từ mặt hồ thổi lên mát dịu. Kim Thanh khẽ tựa vào vai Hoàng Trọng. Anh vòng tay qua vai cô. Không ai nói gì trong khoảnh khắc ấy.
Chỉ cần được ngồi cạnh nhau, nghe tiếng gió trên mặt hồ và biết rằng, trong lòng mình đang có một người.
Hoàng hôn buông xuống.
Mặt trời đỏ rực soi bóng trên Hồ Tây.
Đến lúc phải về, chiếc xe đạp Phượng Hoàng cũ lâu ngày không tra dầu lại phát ra tiếng kêu ken két.
Hoàng Trọng ngượng ngùng.
Kim Thanh bật cười.
- Xe cũng biết chúng mình đi chơi đấy!
Câu nói ấy khiến anh nhớ mãi.
Gần đến cổng trường, Kim Thanh bảo anh dừng xe cách xa một đoạn.
- Anh để em đi bộ vào, các bạn nhìn thấy lại trêu, ngượng chết.
Hoàng Trọng hiểu ý, gật đầu.
Họ chia tay nhau bằng ánh mắt trìu mến.
Đúng lúc ấy, những hạt mưa đầu tiên rơi trên tán cây. Kim Thanh quay lại: Anh về đi kẻo mưa to.
Hoàng Trọng đạp xe trong màn mưa nhẹ. Lần đầu tiên trong đời, anh thấy con đường dài hơn chục cây số về đơn vị sao mà ngắn thế.
Đến sinh nhật Kim Thanh, Hoàng Trọng muốn tặng cô một món quà. Anh đi hết cửa hàng này, đến cửa hàng khác trên các phố Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Gai, Hàng Bông. Những món đồ trong tủ kính rất đẹp, nhưng giá tiền khiến anh chùn bước. Lương tháng chẳng được bao nhiêu, trong túi lại chỉ còn một khoản nhỏ. Cuối cùng, anh chỉ chọn một chiếc khăn voan nylon của Nga, có những bông hoa đủ mầu sắc, đặt trong chiếc hộp carton nhỏ, thêm đôi tất nylon nữ mỏng và một chiếc vòng tay mạ vàng Tây.
Chẳng có gì sang trọng.
Nhưng đó là tất cả những gì anh có thể mua.
Buổi tối, Hoàng Trọng đến đón Kim Thanh.
Khi mở món quà, cô lặng đi một lúc. Rồi cô nắm lấy tay anh.
Bàn tay nhỏ bé siết chặt bàn tay người yêu.
Đó là lần đầu tiên Kim Thanh nhận một món quà sinh nhật từ một người đàn ông.
Và cũng là lần đầu tiên cô chủ động nắm tay Hoàng Trọng.
Không cần một lời nào nữa.
Anh hiểu.
Cô cũng hiểu.
Rồi chiến tranh gọi Hoàng Trọng đi.
Ngày anh lên đường vào nam chiến đấu, Kim Thanh đứng tiễn, đôi mắt đỏ hoe, giữa tiếng còi tàu, cùng đoàn người ba-lô, mũ cối…
Cô cố giữ bình tĩnh, kìm nén:
- Anh nhớ giữ gìn sức khỏe. Và… viết thư cho em nhé.
Hoàng Trọng gật đầu.
Kim Thanh lấy từ trong túi chiếc khăn mùi soa, mở ra. Chiếc vòng tay anh tặng hôm sinh nhật vẫn được cô giữ gìn cẩn thận.
- Em giữ cái này làm kỷ niệm. Lúc nào nhìn thấy nó, em sẽ nhớ đến anh.
Hoàng Trọng không nói được gì.
Anh chỉ nắm lấy tay cô thật chặt.
Rồi anh quay đi cùng tiếng rít bánh xe, tiếng hú còi tàu…
*
Những tháng đầu, thư vẫn qua lại, nhưng chiến tranh mỗi ngày một khốc liệt. Đơn vi Hoàng Trọng liên tục cơ động qua nhiều chiến trường.
Những lá thư thưa dần rồi mất hẳn.
Có những đêm nằm giữa rừng, trong tiếng bom rơi, đạn nổ, dưới ánh trăng hạ tuần, nghe gió thổi, anh lại nhớ Hà Nội…
Nhớ tiếng chuông tàu điện.
Nhớ Hồ Hoàn Kiếm.
Nhớ cây kem Tràng Tiền.
Nhớ con đường Cổ Ngư, nhớ những ghế đá đêm mùa hạ…
Và nhớ nhất là buổi chiều bên Hồ Tây, khi Kim Thanh tựa đầu vào vai anh, gió từ mặt hồ thổi tới, những sợi tóc bay thoang thoảng mùi bồ kết. Im lặng như thể cả thế giới lúc ấy chỉ còn lại hai người.
Một lần trong trận phục kích của địch, Hoàng Trọng bị thương. Anh được đưa ra bắc điều trị rồi chuyển về khu điều dưỡng thương binh ở Thuận Thành, Bắc Ninh.
Những ngày nằm dưỡng thương, điều anh mong nhất không phải nhận được món quà hay một lời hỏi thăm.
Anh chỉ muốn tìm lại địa chỉ của Kim Thanh.
Anh nhờ người dò hỏi, viết thư đến những địa chỉ cũ, tìm mọi cách liên lạc.
Nhưng tất cả bặt vô âm tín.
*
Cho đến một ngày, anh nghe tin Kim Thanh đã có gia đình và hai con nhỏ.
Hoàng Trọng ngồi lặng rất lâu bên cửa sổ, nghe những giọt nước rơi từ mái hiên như bản nhạc buồn! Ngoài kia, trời Thuận Thành cuối chiều mưa xuân giăng mắc.
Anh buồn, không khóc.
Có lẽ những giọt nước mắt đã ở lại đâu đó trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt bên những người bạn nằm lại đất Mẹ…
Anh chỉ lặng lẽ đưa cổ tay mình. Chiếc vòng tay năm nào không còn ở đó. Nhưng trong trí nhớ anh, nó vẫn sáng lên như một đốm lửa nhỏ.
Anh chợt nhớ buổi chiều Hồ Tây năm ấy.
Nhớ cô gái nhỏ nhắn xinh tươi ngồi sau xe đạp, mái tóc bồng bềnh bay trong gió.
Nhớ câu nói:
“Anh về đi kẻo mưa to”.
Thời gian có thể làm con người già đi, làm những con đường đổi khác, làm những cửa hàng xưa biến mất, làm những chuyến tàu điện chỉ còn trong ký ức.
Nhưng có những món quà không bao giờ cũ.
Đó là món quà của một tình yêu trong trẻo.
Một chiếc khăn voan rẻ tiền.
Một đôi tất nylon.
Một chiếc vòng tay mạ vàng Tây.
Và hơn hết, là một phần tuổi trẻ mà Hoàng Trọng và Kim Thanh đã trao cho nhau trong những năm tháng không thể nào quên.
Hơn nửa thế kỷ trôi qua, Hoàng Trọng vẫn tin rằng, tình yêu ngày ấy không hề mất đi.
Nó chỉ lặng lẽ nằm trong ký ức. Như mặt Hồ Tây sau một buổi chiều gió lặng. Như tiếng xe đạp cũ khô dầu ken két trên con đường Cổ Ngư. Và như một giọng hát trong trẻo của người con gái năm nào vẫn ngân lên đâu đó giữa những miền xa xăm của thời gian…
