Giới chức Mexico đã đưa ra hàng loạt đề xuất cải cách giáo dục, trong đó đáng chú ý nhất là việc tăng cường ngôn ngữ mẹ đẻ của các cộng đồng người bản địa, người dân tộc thiểu số. Theo đó, các môn học trong trường tiểu học ở những vùng có phần lớn dân số là người bản địa sẽ được giảng dạy song ngữ bằng tiếng mẹ đẻ của cộng đồng đó kết hợp tiếng Tây Ban Nha.
Ông Juan José García Ortiz là một giáo viên bản địa đã gắn bó lâu năm với nghề giáo ở thị trấn Guelatao. Ông thường sử dụng cùng lúc cả tiếng Zapotec, là tiếng mẹ đẻ của dân tộc mình và tiếng Tây Ban Nha. Là người luôn trăn trở về các vấn đề giáo dục ở Mexico, García Ortiz luôn cố gắng vận động các học trò nói tiếng Zapotec trong giờ học. Đối với ông, gìn giữ tiếng mẹ đẻ cũng chính là bảo tồn văn hóa người bản địa Mexico.
Sự tham gia của các cộng đồng người bản địa cùng nỗ lực cải cách của giới chức địa phương đã giúp trẻ em ở Guelatao giờ đây đều có thể nói hai thứ tiếng, là tiếng Zapotec và tiếng Tây Ban Nha. Đóng góp một phần trong đó phải kể đến sự chung tay của những người bản địa trẻ tuổi đang nỗ lực phục hồi ngôn ngữ, bản sắc, văn hóa từ các thế hệ đi trước.
Ông Javier López Sánchez, Giám đốc Viện Thống kê & Địa lý quốc gia Mexico (INEGI) cho rằng, nhiều ngôn ngữ ở Mexico đã biến mất do các thế hệ người bản địa không còn sử dụng nữa, hoặc do ít xuất hiện trên các phương tiện truyền thông, internet… Bởi vậy, sự trở lại của ngôn ngữ Zapotec ở Guelatao cũng minh chứng cho quá trình phục hồi tiếng mẹ đẻ trong các cộng đồng bản địa ở Mexico.
Số liệu của INEGI cho thấy, số người nói ngôn ngữ bản địa ở Mexico tăng 20% trong khoảng 10 năm qua. Đây là số liệu tích cực trong bối cảnh trước đó, số người nói các ngôn ngữ bản địa có xu hướng giảm suốt hàng chục năm liền.
