Giám sát sử dụng thuốc hợp lý

Phát hiện thuốc kháng sinh giả

Ngày 29/3, Cục Quản lý dược (Bộ Y tế) đưa ra cảnh báo thuốc kháng sinh Cephalexin 500 giả xuất hiện trên thị trường. Đây là thuốc kê đơn, được chỉ định để điều trị nhiễm trùng tiết niệu, viêm amidan, nhiễm trùng da và mô mềm, nhiễm trùng đường sinh dục.

Cảnh báo trên được đưa ra sau khi Viện Kiểm nghiệm thuốc TP Hồ Chí Minh báo cáo về việc mẫu sản phẩm có các thông tin ghi nhãn như sau: Viên nang cứng Cephalexin 500, số lô 04310322, ngày sản xuất 31/3/2022, hạn dùng 31/2/2025, nơi sản xuất là Công ty cổ phần Dược phẩm Cửu Long ở phường 5, TP Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long. Mẫu do Trung tâm Kiểm nghiệm Vĩnh Long lấy tại nhà thuốc Ngọc Thanh Thanh ở huyện Bình Tân, tỉnh Vĩnh Long, không đạt yêu cầu chất lượng về chỉ tiêu định tính.

Căn cứ dữ liệu cấp phép lưu hành thuốc của Cục Quản lý dược, không có sản phẩm thuốc nào đã được cấp phép lưu hành có các thông tin nêu trên. Chính vì vậy, Cục Quản lý dược đề nghị Sở Y tế Vĩnh Long khẩn trương phối hợp với cơ quan công an, quản lý thị trường và các cơ quan chức năng liên quan thanh tra, kiểm tra nhà thuốc Ngọc Thanh Thanh, truy tìm nguồn gốc của lô hàng nêu trên, xử lý vi phạm theo quy định.

Ngoài ra, Cục Quản lý dược cũng đề nghị, các cơ quan chức năng tăng cường thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất các cơ sở sản xuất, kinh doanh, sử dụng thuốc trên địa bàn. Qua đó kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm đối với các trường hợp kinh doanh thuốc giả, thuốc không rõ nguồn gốc, thuốc nhập lậu, thuốc mua bán không có hóa đơn chứng từ hợp lệ.

Trước đó, ngày 15/2, Đội Quản lý thị trường số 1 và số 22 (Cục Quản lý thị trường Hà Nội) phối hợp với Công an quận Bắc Từ Liêm kiểm tra đột xuất cơ sở kinh doanh tại địa chỉ số 11, ngách 2, ngõ 123 phố Trần Cung (Cổ Nhuế 1, quận Bắc Từ Liêm), phát hiện một lượng lớn thuốc giả mạo nhãn hiệu.

Qua kiểm đếm, cơ sở này đang kinh doanh 2.020 tuýp trị bệnh trĩ trên nhãn có chữ “MR.DAFLON”, loại 15g/tuýp, giả mạo nhãn hiệu đang được bảo hộ. Cơ sở không có giấy chứng nhận kinh doanh theo quy định và không có giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược.

Tại thời điểm kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện cơ sở sử dụng sàn thương mại điện tử Shopee để bán sản phẩm trên. Chủ cơ sở khai nhận, toàn bộ số hàng hóa được mua trôi nổi trên thị trường qua mạng xã hội về để kinh doanh; sản phẩm không có giấy đăng ký lưu hành, không có hóa đơn chứng từ liên quan. Trên sàn thương mại điện tử Shopee, sản phẩm này được bán với giá 189.000 đồng/1 tuýp.

Đội trưởng Quản lý thị trường số 1 Hoàng Đại Nghĩa thông tin, đây là vụ việc điển hình trong lợi dụng hoạt động thương mại điện tử, mạng xã hội để kinh doanh thuốc giả mạo nhãn hiệu, thuốc không có số đăng ký lưu hành, không rõ nguồn gốc, người kinh doanh thuốc không có chứng chỉ hành nghề, không có giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược theo quy định... Đặc biệt, hàng hóa vi phạm tại thời điểm kiểm tra có số lượng, giá trị lớn (2.020 hộp tương đương 381.780.000 đồng).

Lợi dụng thương mại điện tử

Việc gia tăng tân dược giả, thuốc kém chất lượng, không đạt tiêu chuẩn… ngoài lý do về dịch bệnh tăng, sự thiếu hiểu biết của một bộ phận người tiêu dùng, còn có sự “giúp sức” từ hoạt động thương mại điện tử đang phát triển rầm rộ, bởi đây là kênh tiêu thụ hàng hóa khiến các cơ quan chức năng khó kiểm tra, giám sát.

Phó Cục trưởng Quản lý thị trường Hà Nội Nguyễn Minh Hùng thông tin, lợi dụng hoạt động thương mại điện tử, các đối tượng làm hàng giả, hàng kém chất lượng rao bán, khuyến mãi nhiều mặt hàng giả mạo, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, không rõ nguồn gốc, xuất xứ, kém chất lượng… Việc giao nhận hàng qua công ty chuyển phát nhanh, dịch vụ bưu chính cũng như việc các đối tượng còn sử dụng căn hộ chung cư làm địa điểm kinh doanh, tập kết hàng giả khiến lực lượng chức năng khó khăn hơn trong việc tiếp cận kiểm tra, xử lý.

Để ứng phó với thực trạng trên, Thiếu tướng Nguyễn Thanh Tùng, Phó Giám đốc Công an thành phố Hà Nội cho biết, hoạt động lợi dụng mạng xã hội như Facebook, Zalo, TikTok… để buôn bán hàng lậu, hàng giả có xu hướng tăng. Từ đầu năm 2022 đến nay, Công an thành phố Hà Nội đã phát hiện 60 nhóm Facebook kinh doanh kit test nhanh Covid-19 với 47 nhóm công khai và 13 nhóm kín; gỡ bỏ hàng chục nhóm Zalo, Facebook kinh doanh thuốc điều trị Covid-19 trên không gian mạng.

“Ban chỉ đạo chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả thành phố (Ban Chỉ đạo 389/TP) tiếp tục chỉ đạo các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra từ cửa khẩu biên giới, các ga đường sắt liên vận, các cảng hàng không quốc tế…, nhằm ngăn chặn tội phạm ngay từ các cửa khẩu biên giới, hạn chế tối đa lượng hàng hóa được thẩm lậu từ biên giới về Hà Nội. Đồng thời sửa đổi, bổ sung quy định về chế độ hóa đơn chứng từ đối với hàng hóa có nguồn gốc từ nước ngoài chặt chẽ hơn, phải kèm theo hóa đơn chứng từ nhập khẩu ngay trong quá trình lưu thông hàng hóa, không chấp nhận đơn hàng nội địa thông thường, không chấp nhận việc ghi giá trị hàng hóa thấp để đối phó với lực lượng chức năng…”, Thiếu tướng Nguyễn Thanh Tùng nhấn mạnh.

Về phía người tiêu dùng, Phó Cục trưởng Quản lý dược (Bộ Y tế) Tạ Mạnh Hùng khuyến cáo, chỉ mua thuốc tại các cơ sở hợp pháp, mua thuốc rõ nguồn gốc; thông báo dấu hiệu nghi ngờ về thuốc giả, thuốc không rõ nguồn gốc tới cấp thẩm quyền, nhằm giúp cơ quan chức năng phát hiện, xử lý kịp thời thuốc giả, thuốc kém chất lượng trôi nổi trên thị trường.

Hợp tác sử dụng thuốc hợp lý

Thông qua quá trình hợp tác giữa Sở Y tế Hà Nội và Trường đại học Dược Hà Nội mà hoạt động dược lâm sàng tại nhiều bệnh viện đã thay đổi căn bản, mang lại nhiều lợi ích thiết thực.

Mới đây, ngày 29/3, tại Hà Nội, Bệnh viện đa khoa Hà Đông tổ chức hội thảo dược lâm sàng, đánh giá một năm chương trình hợp tác với Trường đại học Dược Hà Nội. Theo đó, bệnh viện đã nâng cao chất lượng sử dụng thuốc an toàn, hợp lý cho bệnh nhân. Việc sử dụng thuốc cho bệnh nhân được chỉ định cho tất cả bệnh nhân nội trú và ngoại trú tại bệnh viện, được giám sát, hỗ trợ trực tiếp từ các phần mềm realtime do các thầy cô của Trường đại học Dược Hà Nội hỗ trợ.

“Nếu như trước đây, việc giám sát sử dụng thuốc được làm thủ công, ngẫu nhiên, hồi cứu trên một số đơn thuốc, bệnh án thì nay được giám sát trực tiếp, can thiệp ngay khi chỉ định dùng thuốc cho tất cả bệnh nhân. Nhờ đó, đem lại lợi ích kinh tế, giảm tối đa việc giải trình với cơ quan bảo hiểm y tế do chỉ định sử dụng thuốc chưa hợp lý; đặc biệt là nâng cao nhận thức, thái độ và hành động của cán bộ, nhân viên y tế về hoạt động dược lâm sàng, sử dụng thuốc an toàn, hợp lý”, ông Đào Thiện Tiến nói.

TS Nguyễn Đình Hưng, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội đánh giá sự hợp tác về dược lâm sàng đã hỗ trợ các đơn vị về các lĩnh vực giám sát sử dụng kháng sinh, ứng dụng công nghệ thông tin trong cảnh báo an toàn thuốc, hướng dẫn trực tiếp việc triển khai công tác đầu ngành dược lâm sàng tại một số bệnh viện: Đa khoa Hòe Nhai, Đa khoa Hà Đông, Đa khoa Thường Tín, Đa khoa Mê Linh… Đồng thời, hỗ trợ các bệnh viện trong nghiên cứu và báo cáo khoa học.

“Nhờ sự phối hợp này, các bác sĩ đã được trang bị công cụ hỗ trợ, cảnh báo và cập nhật kiến thức về dược một cách nhanh chóng, chính xác. Các đơn vị đã thành thạo trong việc phân tích tình hình sử dụng kháng sinh. Không chỉ vậy, việc ứng dụng công nghệ thông tin đã giúp cảnh báo các bác sĩ trực tiếp tại thời điểm kê đơn ngoại trú; nâng cao vai trò và vị thế của dược sĩ trong các đơn vị y tế, giảm thời gian rà soát đơn thuốc và giảm sai sót y khoa”, TS Nguyễn Đình Hưng nhấn mạnh.

Trong năm 2023, Sở Y tế Hà Nội và Trường đại học Dược Hà Nội sẽ tiếp tục hợp tác trong công tác dược lâm sàng với năm mục tiêu chính, đó là ứng dụng công nghệ thông tin; công tác đào tạo; hỗ trợ chuyên sâu trong bệnh viện; giám sát tiêu thụ kháng sinh và nâng cao chất lượng quản lý bệnh đái tháo đường.