Cần đồng bộ, quyết liệt
Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch chuyển đổi phương tiện taxi sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang dùng điện, năng lượng xanh trên địa bàn.
Thành phố đưa ra lộ trình chậm nhất đến năm 2030, hoàn thành việc chuyển đổi 100% taxi sử dụng nhiên liệu xăng, dầu sang điện, năng lượng xanh. Cụ thể: Năm 2027 đạt 68-70%; năm 2029 đạt 88-96%; năm 2030 đạt 100%. Thành phố cũng yêu cầu, việc chuyển đổi cần có lộ trình khả thi, nhất quán, phù hợp điều kiện thực tiễn, khả năng tài chính của doanh nghiệp và điều kiện hạ tầng của thành phố; bảo đảm tính đồng bộ giữa phương tiện và hạ tầng cung cấp năng lượng, hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh vận tải hành khách bằng xe taxi…
Thành phố giao Sở Xây dựng Hà Nội là cơ quan đầu mối, chủ trì tổng hợp, theo dõi, đôn đốc và đánh giá việc thực hiện. Trong đó, cần đẩy nhanh tiến độ rà soát, lắp đặt trạm sạc và bố trí điểm dừng, đỗ để đón, trả khách cho xe taxi. Về công tác quản lý, Công an thành phố được giao rà soát quy trình thủ tục liên quan đăng ký, cấp đổi biển số định danh phục vụ chuyển đổi xe taxi; hướng dẫn thống nhất rút ngắn thời gian giải quyết, bảo đảm nhanh chóng, không ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp.
Trước đó, thành phố đã ban hành kế hoạch: Chậm nhất vào năm 2030 chuyển đổi 100% xe buýt sử dụng xăng, dầu sang xe buýt điện; hạn chế xe máy sử dụng xăng, dầu trong phạm vi Vành đai 1 theo khung giờ từ ngày 1/7/2026. Theo nhiều chuyên gia, xe điện được xem là một trong những giải pháp then chốt giúp các doanh nghiệp vận tải giảm phát thải CO2, nâng cao trách nhiệm xã hội của người dân và doanh nghiệp, góp phần đưa Thủ đô Hà Nội phát triển bền vững. Chuyên gia đô thị Nguyễn Quang, Giám đốc Chương trình Định cư Con người Liên hợp quốc tại Việt Nam, chia sẻ: “Những chính sách có tầm ảnh hưởng lớn đến đời sống người dân, không thể chỉ dựa vào mệnh lệnh hành chính, mà cần một chiến lược đa chiều, chuyển đổi toàn diện, dựa trên bằng chứng khoa học, nhất là phải lấy người dân làm trung tâm”.
Ô nhiễm không khí tại Hà Nội là vấn đề nhức nhối, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người dân. Theo PGS,TS Bùi Thị An, Viện trưởng Tài nguyên môi trường và Phát triển cộng đồng, phát triển giao thông xanh và giảm ô nhiễm không khí là xu hướng tất yếu đối với các đô thị hiện đại. Đối với Hà Nội, việc chuyển xe taxi, cùng đó là xe buýt, xe máy đang dùng xăng, dầu sang dùng điện và năng lượng sạch không chỉ cấp bách mà cần được tổ chức thực hiện bài bản, đồng bộ và quyết liệt từ cấp thành phố đến phường, xã.
Cùng đó, cần có chính sách hỗ trợ đổi phương tiện một cách công bằng, minh bạch, bảo đảm quyền tiếp cận giao thông của người dân không bị ảnh hưởng.
Còn đó những băn khoăn
Theo cơ quan chức năng, số phương tiện dự kiến phải chuyển đổi đến năm 2030 là gần 28.000 xe. Chạy xe nhiều năm, tài xế taxi Lê Văn Thuận (khu vực phía nam Hà Nội) giãi bày: Việc chuyển đổi sang xe điện là tất yếu. Tuy nhiên, người vay mua xe trả góp sẽ chịu áp lực lớn nếu chuyển đổi đồng loạt, nên cần có lộ trình hợp lý để người dân kịp thu hồi vốn.
Trước vấn đề này, ông Đỗ Văn Bằng, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Hà Nội chia sẻ: “Chủ trương của Hà Nội là đúng đắn. Tuy nhiên, thành phố cần xây dựng cơ chế hỗ trợ vay vốn, hỗ trợ lãi suất, ưu đãi lệ phí đăng ký… Doanh nghiệp chuyển đổi xe cần khoản đầu tư rất lớn, nên rất cần những tính toán hỗ trợ thấu đáo. Cùng đó là phát triển đồng bộ hạ tầng trạm sạc tại khu vực trung tâm, vành đai, sân bay, nhà ga, bến xe…”.
Cũng theo ông Bằng, hiện nay, doanh nghiệp đang lo nhất là giá trị tài sản bền vững. Giá của xe điện đang không bền vững và rất bấp bênh, một số doanh nghiệp vừa đầu tư xe sử dụng điện, chưa chạy thử thì giá đã hạ xuống. “Vậy nên, cần những chính sách bền vững về thuế, phí trong nhập khẩu để bảo đảm việc cạnh tranh công bằng, tránh tình trạng doanh nghiệp bị sốc vì những biến động giá”, ông Bằng nhấn mạnh.
Một điều khác, theo không ít chuyên gia, xe của hãng VinFast có trạm sạc riêng, trong quá trình cạnh tranh, cần bố trí trạm sạc dành cho các hãng xe khác để có sự liên thông, phát triển đồng bộ. TS Khương Kim Tạo, nguyên Phó Chánh Văn phòng Ủy ban An toàn giao thông quốc gia cho rằng: “Để quá trình chuyển đổi diễn ra thuận lợi, cần có những chính sách đồng bộ nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp đầu tư và phát triển. Trước hết, cần xây dựng hệ thống cung cấp điện riêng phục vụ hoạt động vận tải, tách biệt với điện dân dụng, bảo đảm nguồn điện ổn định”.
Là lãnh đạo đơn vị vận tải, ông Nguyễn Công Hùng, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Mai Linh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô- tô Việt Nam kiến nghị: “Các doanh nghiệp đã cam kết chuyển đổi theo lộ trình, song khó khăn vẫn nằm ở hệ thống trạm sạc chưa đồng bộ cho các loại xe điện của các hãng khác nhau; chi phí thay pin lớn, chưa rõ giá trị thanh lý sau vòng đời; lệ phí chuyển đổi còn cao… Do đó, cơ quan chức năng cần hoàn thiện hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn đối với xe điện theo thông lệ quốc tế” ■
Chuyển đổi xe taxi và các phương tiện khác, hướng tới 100% phương tiện sử dụng năng lượng sạch là điều thành phố Hà Nội phải làm. Song, việc đầu tư hạ tầng cung cấp điện, trạm sạc một cách bài bản, tiện lợi là cách khuyến khích tốt nhất để người dân và doanh nghiệp hào hứng tham gia”.
KTS Trần Huy Ánh (Hội Kiến trúc sư Hà Nội)
