Ghé lại Phan Rang

Thuở trước, đi Ninh Thuận mất gần ngày đường, bụi phủ kín chiếc xe chạy đường dài. Nắng miền trung chói chang, đến mức chỉ cần hạ cửa kính là thấy rát da. Vậy mà mỗi lần ngang qua Cà Ná, lòng tôi lại da diết xen với háo hức. Biển xanh ngăn ngắt, như thể gom hết cả trời cả nước vào chung một khoảng mênh mông. Đứng bên đường, hít một hơi sâu, cảm giác như nghe được cả mùi mặn mòi của mắm biển, thứ mùi hương hơi gắt và nồng, nhưng lại đầy thương nhớ.

Khu trung tâm Tháp Chàm không quá náo nhiệt, cũng chẳng hào nhoáng như các phố thị ven biển khác. Đèn không sáng trưng, hàng quán chẳng chen chúc, tôi thư thả dạo bước đêm quảng trường, nhìn mọi người đủng đỉnh qua lại. Chính cái sự bình dị ấy lại khiến người ta cảm mến cái xứ biển hiền hòa, gần gũi, mộc mạc, chẳng cần rộn ràng vẫn đủ níu chân.

Tôi có cô bạn thân sống nơi đây. Em làm nghề tự do, ngày ngày đắp đổi qua vài công việc nhỏ. Trong xóm có mấy đứa trẻ con hay tìm đến để nhờ dạy thêm, mỗi đứa một chút. Cách ngày em lại đi chợ Động một lần, mua cá tươi về chia phần cho gia đình. Tôi từng đứng nhìn những mâm cá óng ánh dưới nắng, như thấy biển cả ùa vào căn bếp nhỏ của người dân nơi đây.

Ninh Thuận đẹp theo một cách rất riêng. Dường như nơi đây có đủ cả: Biển xanh, núi đồi trập trùng, những đồi cát vàng rực rỡ dưới nắng và cả thảm cỏ xanh rì nơi đàn cừu, đàn dê nhởn nhơ gặm. Tôi từng đi qua những vườn nho bạt ngàn, nắng chiếu xuống trái chín lấp lánh như những chùm ngọc ngọt lành. Ở Vĩnh Hy, nước biển trong đến mức nhìn thấy cả từng vạt san hô phía dưới, lòng người như tĩnh lại, chỉ muốn ngồi yên trên bãi đá, ngắm chiều hoàng hôn bảng lảng, nghe sóng vỗ bờ kể chuyện khơi xa.

Gần như mùa hè nào, tôi cũng dẫn cả gia đình đến vùng đất này chơi đôi ba bữa. Mỗi chuyến đi là một lần thấy lòng thênh thang hơn. Giờ đây đã có cao tốc nối dài, đường từ thành phố phía nam về miền duyên hải ấy chẳng còn xa như trước, hành trình bớt nhọc nhằn hơn. Nhưng yêu thương thì vẫn chậm rãi, chắt chiu, như từng củ tỏi, từng gói rong sụn, từng rổ táo, chùm nho, trái thanh long mà người dân nâng niu đem ra chợ mỗi sớm. Cuộc sống ở đây dẫu không quá dư dả, nhưng cũng không hối hả. Có lẽ vì thế mà dù đường đi đã ngắn lại, những xuyến xao dành cho xứ này vẫn cứ dài thêm.

Có lần, tôi cùng bạn đi lên đồi cát. Gió lồng lộng, phía xa là mặt biển lấp lánh trong ánh chiều muộn. Bạn kể rằng, trước kia nhiều hàu, nhiều nhum lắm: “Cơm Nai Rịa, cá Rị Rang đó chị. Mùa nào thức nấy, ra khơi một buổi là đủ ăn cả nhà”.

Rồi bạn thoáng thở dài, vì sản vật chẳng còn phong phú như xưa. Biển vẫn đó, cát vẫn đó, nhưng những gì hào phóng nhất đã vơi đi theo năm tháng. Người ta tiếc một thời biển rộng tay với con người. Còn tôi, đứng giữa nắng vàng, lại nghĩ đến những điều vẹn nguyên: Cái khoan thai trong nhịp sống, sự bền bỉ của con người miền trung và thứ tình cảm mộc mạc được chắt chiu qua từng bữa cơm, từng ngày lam lũ.

Phan Rang không náo nhiệt như Nha Trang, cũng chẳng đông nghẹt du khách như Mũi Né. Nó ở giữa, khiêm nhường, thiệt thòi, giống như dải đất miền trung vốn chịu nhiều khắc nghiệt. Nhưng chính cái lưng chừng ấy mới giữ cho nơi này một vẻ riêng. Vừa đủ để có biển xanh, cát trắng, nho ngọt, vừa đủ để con người nơi đây không bị cuốn quá nhanh vào vòng xoáy vội vã, bon chen.

Mỗi lần rời Phan Rang, tôi thường ngoái nhìn con đường ven biển lần nữa. Gió vẫn hun hút, muối mặn vẫn đọng trên môi và trong lòng lại dấy lên nỗi nhớ khó gọi thành tên. Có lẽ, đó là nỗi nhớ dành cho một chốn quen, chẳng phô trương, nhưng luôn khiến người ta muốn quay về; nhất là vào những ngày cuối năm, khi ai cũng cần một nơi bình yên để nhìn lại chính mình.