Hỗ trợ tài chính quốc phòng
Quyết định trên mở đường cho việc hỗ trợ tài chính quy mô lớn nhằm tăng cường năng lực phòng thủ chung của Liên minh châu Âu (EU), trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực và quốc tế ngày càng diễn biến phức tạp. Tám nước được EC thông qua kế hoạch quốc phòng đợt này gồm Bỉ, Bulgaria, Đan Mạch, Tây Ban Nha, Croatia, CH Cyprus, Bồ Đào Nha và Romania. EC cũng đã đệ trình Hội đồng châu Âu (EUC) phê duyệt chính thức, qua đó cho phép tám nước trên tiếp cận các khoản vay dài hạn với lãi suất thấp để đẩy nhanh đầu tư cho quốc phòng.
Chủ tịch EC Ursula von der Leyen nhấn mạnh, EU đang trải qua giai đoạn tăng tốc chưa từng có về quốc phòng, chỉ trong vòng một năm đã đạt những bước tiến tương đương nhiều thập kỷ trước đó. Sách trắng Quốc phòng cùng Lộ trình “Sẵn sàng 2030” tạo điều kiện để các nước thành viên EU huy động tới 800 tỷ euro (gần 930 tỷ USD) cho lĩnh vực quốc phòng, trong đó 150 tỷ euro được dành riêng cho mua sắm chung thông qua cơ chế SAFE.
Quyết định trên của EC được đưa ra sau quá trình thẩm định chặt chẽ các “Kế hoạch đầu tư quốc phòng quốc gia” trong khuôn khổ SAFE. Sau khi được EUC thông qua, các quốc gia tham gia sẽ có điều kiện nâng cao mức độ sẵn sàng chiến đấu, hiện đại hóa trang thiết bị và củng cố các năng lực quân sự. Một điểm đáng chú ý là SAFE không chỉ phục vụ mục tiêu tăng cường phòng thủ nội khối, mà còn gắn chặt với cam kết hỗ trợ Ukraine.
Về phân bổ tài chính, mức hỗ trợ cho từng nước thành viên được xác định tạm thời từ tháng 9 năm ngoái, dựa trên các nguyên tắc đoàn kết và minh bạch. Theo đó, CH Cyprus dự kiến nhận được khoảng 1,18 tỷ euro, trong khi Romania có thể được phân bổ tới 16,68 tỷ euro. Tổng cộng, tám quốc gia đầu tiên sẽ tiếp cận khoảng 38 tỷ euro sau khi các thỏa thuận cho vay được ký kết. Những khoản giải ngân đầu tiên dự kiến bắt đầu từ tháng 3/2026.
Cơ chế SAFE được thông qua ngày 27/5/2025 và được xem là trụ cột tài chính quan trọng của gói quốc phòng “Sẵn sàng 2030”, cho phép các quốc gia nhanh chóng mở rộng đầu tư thông qua mua sắm chung từ ngành công nghiệp quốc phòng châu Âu, tập trung vào các năng lực được ưu tiên. Cách tiếp cận này giúp giảm chi phí, tăng khả năng phối hợp tác chiến và tạo nền tảng ổn định cho ngành công nghiệp quốc phòng EU. Từ góc độ chính trị, SAFE được xem là minh chứng cho quyết tâm của EU trong việc xây dựng một nền quốc phòng tập thể vững mạnh. Phó Chủ tịch EC Henna Virkkunen khẳng định an ninh châu Âu là ưu tiên hàng đầu. Cao ủy EU về quốc phòng và vũ trụ Andrius Kubilius nhấn mạnh mua sắm chung là chìa khóa để giảm chi phí, bảo đảm khả năng vận hành xuyên biên giới và thúc đẩy đổi mới của ngành công nghiệp quốc phòng châu Âu.
Pháp bổ sung ngân sách
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố cần bổ sung 36 tỷ euro (gần 42 tỷ USD) cho quân đội từ nay đến năm 2030 nhằm tăng tốc quá trình tái vũ trang. “Ông chủ” Điện Elysee nêu rõ nước Pháp phải thực hiện những nỗ lực tương xứng, trong bối cảnh thế giới ngày càng bất ổn với nhiều cuộc xung đột, khủng hoảng và căng thẳng địa - chính trị gia tăng. Khoản tiền này sẽ được tính thêm vào Luật Lập kế hoạch quân sự (LPM) giai đoạn 2024 - 2030, vốn đã dành 413,3 tỷ euro cho quốc phòng.
Khoản ngân sách quốc phòng bổ sung sẽ tập trung vào ba ưu tiên lớn, gồm tăng mạnh dự trữ đạn dược; nâng cao mức độ sẵn sàng chiến đấu của quân đội, cả về số lượng lẫn chất lượng huấn luyện; phát triển và củng cố các năng lực tác chiến chủ quyền, như hệ thống cảnh báo sớm, khả năng tấn công tầm rất xa, phòng không - phòng thủ tên lửa và các chương trình không gian. Tổng thống Macron đặc biệt nhấn mạnh việc tăng cường phòng không với hệ thống SAMP/T thế hệ mới do Pháp và Italy phát triển, mà ông cho là hiệu quả hơn hệ thống Patriot của Mỹ. Ngoài ra, ngân sách cũng sẽ được dùng cho các lĩnh vực then chốt như chống thiết bị bay không người lái (UAV), tác chiến điện tử và phát triển UAV, một mảng mà Pháp thừa nhận còn chậm chạp so nhiều quốc gia khác.
Kể từ nhiệm kỳ đầu năm 2017, Tổng thống Macron luôn đều đặn tăng ngân sách quân sự, với mục tiêu đưa chi tiêu quốc phòng lên mức 2% GDP, nhằm khắc phục tình trạng suy giảm năng lực quân đội sau nhiều thập kỷ thắt chặt ngân sách. Theo ông Macron, ngân sách quốc phòng Pháp sẽ gần như tăng gấp đôi trong vòng 10 năm, từ 32,3 tỷ euro năm 2017 lên khoảng 64 tỷ euro năm 2027.
