Trong chiến dịch phối hợp giữa quân đội Mexico và Cảnh sát Dân sự Quốc gia Guatemala (PNC), nhà chức trách hai nước đã bắt giữ Gregorio Gómez Paiz, 44 tuổi, công dân Guatemala bị cáo buộc điều hành một tổ chức tội phạm xuyên quốc gia chuyên vận chuyển vũ khí từ Mỹ qua Mexico vào Guatemala.
Theo thông cáo của Bộ Nội vụ Guatemala ngày 14/9, Gómez Paiz bị bắt giữ tại khu vực Las Espuelas, thuộc huyện La Democracia, tỉnh Huehuetenango, gần biên giới Mexico. Trước đó hai ngày, đối tượng bị phát hiện trong một cuộc tuần tra của quân đội Mexico tại vùng Sierra Mariscal, bang Chiapas. Khi nhận thấy sự hiện diện của lực lượng chức năng, Gómez Paiz bỏ lại phương tiện và tìm cách chạy trốn qua biên giới sang Guatemala nhưng đã bị lực lượng PNC khống chế.
Bộ Nội vụ Guatemala xác định Gómez Paiz là thủ lĩnh và kẻ chủ mưu của một tổ chức tội phạm xuyên quốc gia có quan hệ trực tiếp với băng đảng buôn bán ma túy Sinaloa, một trong những tổ chức tội phạm khét tiếng nhất Mexico. Theo cơ quan điều tra, đối tượng chịu trách nhiệm tiếp nhận các lô vũ khí có nguồn gốc từ Mỹ, sau đó tổ chức vận chuyển và phân phối cho các nhóm tội phạm hoạt động tại Guatemala cũng như khu vực đông nam Mexico, đặc biệt tại các bang Chiapas, Tabasco và Oaxaca. Giới chức Guatemala cho hay, Gómez Paiz từ lâu nằm trong diện theo dõi của cơ quan an ninh hai nước, bị truy nã với nhiều cáo buộc nghiêm trọng, bao gồm bắt giữ người trái phép, âm mưu giết người và giết người với tình tiết tăng nặng.
Thông tin điều tra cho thấy, mạng lưới do Gómez Paiz điều hành đã xây dựng được các tuyến vận chuyển vũ khí xuyên biên giới tương đối hoàn chỉnh. Các loại súng trường, đạn và phụ kiện quân sự được đưa từ Mỹ vào Mexico, sau đó vận chuyển qua các hành lang tội phạm tại bang Chiapas trước khi tiếp tục xâm nhập Guatemala. Từ đây, số vũ khí được phân phối theo đơn đặt hàng của các tổ chức tội phạm hoạt động trong khu vực. Nhà chức trách Guatemala nhận định, Gómez Paiz không chỉ là đầu mối tiếp nhận và cung cấp vũ khí mà còn đóng vai trò điều phối hoạt động giữa các nhóm tội phạm ở hai bên biên giới. Theo nguồn tin này, đối tượng từng bị nghi cung cấp vũ khí cho một nhánh của băng đảng Sinaloa hoạt động tại đô thị La Trinitaria, bang Chiapas.
Theo tờ El Pais, các cuộc điều tra cũng hé lộ phương thức hoạt động tinh vi của đường dây tội phạm này. Cụ thể, nhiều lô hàng vũ khí được vận chuyển dưới dạng bưu kiện có nguồn gốc từ Mỹ nhằm tránh sự kiểm tra của lực lượng chức năng. Một trong những vụ việc đáng chú ý nhất được phát hiện vào tháng 7/2024 tại cảng Santo Tomás de Castilla, tỉnh Izabal. Khi đó, cơ quan chức năng thu giữ một kiện hàng chứa 13 khẩu súng trường cùng 27 băng đạn. Theo Bộ Nội vụ Guatemala, Gómez Paiz được xác định là người nhận lô hàng này và bị cáo buộc là nhà cung cấp vũ khí cho nhiều tổ chức tội phạm xuyên quốc gia. Vụ việc trên đã khiến nhà chức trách Guatemala đưa Gómez Paiz vào danh sách các mục tiêu truy tìm ưu tiên. Sau đó, các cơ quan an ninh hai nước tăng cường phối hợp thu thập thông tin, theo dõi hoạt động của đối tượng cũng như mạng lưới liên quan.
Việc bắt giữ Gómez Paiz diễn ra trong bối cảnh an ninh tại khu vực biên giới Mexico-Guatemala đang đối mặt nhiều thách thức về an ninh. Hoạt động buôn bán vũ khí, ma túy và vận chuyển hàng hóa bất hợp pháp qua biên giới có xu hướng gia tăng, trong khi các tổ chức tội phạm ngày càng mở rộng phạm vi hoạt động.
Ngày 28/8 vừa qua, Tổng Chưởng lý bang Chiapas Jorge Luis Llaven Abarca cho biết, cơ quan chức năng Mexico đã xác nhận sự tồn tại của một mạng lưới tội phạm hoạt động trên các tuyến đường biển giữa Guatemala và Mexico. Trong một chiến dịch quy mô lớn tại khu vực Puerto Madero, gần thành phố Tapachula (Mexico), lực lượng chức năng đã bắt giữ bốn đối tượng liên quan buôn bán vũ khí và ma túy, đồng thời thu giữ ít nhất 14 chiếc thuyền được sử dụng cho các hoạt động phạm pháp. Không chỉ tại Chiapas, các cơ quan điều tra Mexico cũng phát hiện thêm những tuyến đường vận chuyển vũ khí mới nối Trung Mỹ với khu vực eo đất Tehuantepec.
Trong bối cảnh đó, chiến dịch bắt giữ Gómez Paiz được đánh giá là đòn mạnh giáng vào các mạng lưới buôn bán vũ khí xuyên quốc gia đang lợi dụng khu vực biên giới để mở rộng hoạt động, đồng thời cho thấy hiệu quả của cơ chế phối hợp giữa Mexico và Guatemala trong chia sẻ thông tin tình báo, truy bắt đối tượng và kiểm soát các tuyến vận chuyển bất hợp pháp.
