Đẩy nhanh quy trình công nhận bằng cấp ngoài EU
Gói biện pháp EC mới thông qua gồm một thông cáo chính sách và năm đề xuất lập pháp, trong đó có quy định thiết lập Thẻ thông hành An sinh xã hội châu Âu (ESSPASS); quy định về khả năng chuyển đổi và sử dụng chứng chỉ, bằng cấp kỹ thuật số; quy định tăng cường thẩm quyền của Cơ quan Lao động châu Âu (ELA); sửa đổi chỉ thị về công nhận bằng cấp chuyên môn; chỉ thị mới về công nhận bằng cấp của công dân ngoài EU.
Điểm đáng chú ý của gói biện pháp là việc đẩy nhanh quy trình công nhận bằng cấp và số hóa thủ tục. Hiện nay, việc công nhận bằng cấp chuyên môn giữa các nước thành viên mất trung bình ba tháng. Theo đề xuất mới, thời gian này sẽ được rút xuống còn năm tuần nhờ quy trình kỹ thuật số bắt buộc. Đối với bằng/chứng chỉ được cấp ngoài EU, thời gian xử lý sẽ giảm xuống còn bốn tháng so mức trung bình 14 tháng hiện nay. Ngoài ra, chi phí liên quan thủ tục hành chính đối với doanh nghiệp tuyển dụng cũng sẽ giảm 50%.
Đối với bảy ngành nghề đã có tiêu chuẩn đào tạo chung ở EU, bằng cấp sẽ được tự động công nhận nếu do các cơ sở đào tạo được kiểm định ngoài EU cấp và được một tổ chức bảo đảm chất lượng của châu Âu thẩm định. ESSPASS sẽ cho phép người lao động yêu cầu và nhận các giấy tờ an sinh xã hội theo hình thức trực tuyến, trong đó có Thẻ bảo hiểm y tế châu Âu và chứng từ A1 dành cho lao động biệt phái. Các giấy tờ này sẽ được lưu trữ và xuất trình thông qua Ví định danh kỹ thuật số EU, dự kiến được triển khai cho toàn bộ công dân và doanh nghiệp trong khối vào cuối năm 2026.
EC cho rằng, trong vòng 12 năm, việc số hóa các thủ tục, giấy tờ dự kiến giúp doanh nghiệp tiết kiệm 64 triệu euro (74 triệu USD), 69 triệu euro đối với các cơ sở y tế và 72 triệu euro đối với cơ quan thanh tra lao động. Đồng thời, chữ ký số có thể giúp ngăn chặn tới 277 triệu euro gian lận. Về phạm vi công nhận tự động, EC đề xuất mở rộng cơ chế này sang các ngành nghề đang thiếu nhân lực, với danh sách sơ bộ gồm 10 ngành nghề bổ sung. Điển hình là ngày 15/9, khung đào tạo chung đầu tiên trong số các ngành này đã được thông qua đối với nghề vật lý trị liệu, lĩnh vực có tỷ lệ dịch chuyển lao động cao nhất trong EU.
Tăng quyền chủ động cho cơ quan quản lý
Gói biện pháp về dịch chuyển lao động công bằng sẽ trao thêm quyền và các công cụ thực thi cho ELA nhằm cắt giảm thời gian xử lý. Các công cụ bao gồm hệ thống đánh giá rủi ro nhằm hỗ trợ cơ quan thanh tra quốc gia xác định đúng đối tượng cần kiểm tra; mạng lưới liên lạc chuyên trách về thanh tra xuyên biên giới; thẩm quyền mở rộng sang xử lý các vi phạm liên quan lao động ngoài EU, cũng như lao động bất hợp pháp. Quy trình hòa giải của ELA cũng sẽ được đơn giản hóa, qua đó giúp các nước thành viên EU giải quyết nhanh hơn các tranh chấp xuyên biên giới, đồng thời giảm chi phí pháp lý và những bất ổn đối với các bên liên quan.
Theo đánh giá của EC, toàn bộ gói biện pháp dự kiến mang lại lợi ích kinh tế khoảng sáu tỷ euro đến năm 2040. Năm 2024, có khoảng 14 triệu người châu Âu không sinh sống tại quê hương mà ở một nước thành viên khác, trong đó hơn 10 triệu người trong độ tuổi lao động, tương đương 3,9% lực lượng lao động toàn EU. Trong khi đó, 18% số người được hỏi trong một cuộc khảo sát gần đây cho biết mong muốn làm việc ở nước ngoài.
Ngay sau khi EC thông qua gói biện pháp, Chủ tịch EC Ursula von der Leyen tuyên bố rằng thị trường đơn nhất cũng phải trở thành một thị trường kỹ năng thật sự, mang lại nhiều cơ hội hơn cho người lao động và doanh nghiệp. Đơn giản hóa thủ tục và tăng cường thực thi, giám sát phải đi đôi với nhau. Bà Leyen nhấn mạnh kỹ năng, sự công nhận và bảo hộ sẽ không bị phân biệt đối xử trên toàn lãnh thổ EU.
Tuy vậy, theo quy định, gói biện pháp nêu trên vẫn cần được Nghị viện châu Âu (EP) và Hội đồng châu Âu (EUC) thông qua mới chính thức có hiệu lực. Theo lộ trình đề xuất, việc số hóa các giấy tờ an sinh xã hội sẽ được triển khai theo từng giai đoạn, bắt đầu với chứng từ A1 một năm sau khi ESSPASS có hiệu lực, tiếp đó là Thẻ bảo hiểm y tế và các giấy tờ khác trong vòng ba năm. Các quy định mới đối với ELA dự kiến phát huy hiệu quả rõ rệt trong giai đoạn 2028-2030.
