Ngày 18/9 vừa qua, lực lượng chức năng Bỉ, Đức, Luxembourg, Hà Lan, Thụy Sĩ với sự hỗ trợ của Europol đã phối hợp triển khai chiến dịch kiểm tra đồng loạt 20 nhà hàng, gồm tám cơ sở tại Hà Lan, bảy tại Đức, hai tại Luxembourg, hai tại Thụy Sĩ và một tại Bỉ. Theo Europol, các cuộc kiểm tra đã dẫn đến việc bắt giữ hai chủ sở hữu của tám nhà hàng thuộc ba chuỗi nhà hàng Ấn Độ quốc tế vì tình nghi phạm tội buôn người, bóc lột lao động. Hơn 70 giấy phép lao động và cư trú kết hợp được cấp dựa trên hồ sơ của các chuỗi nhà hàng này.
Cơ quan chức năng cho biết, các nghi phạm bị cáo buộc lợi dụng một quy định của Hà Lan cho phép doanh nghiệp đưa đầu bếp chuyên về ẩm thực châu Á từ nước ngoài vào làm việc theo thủ tục tương đối đơn giản. Tuy nhiên, trong hàng chục trường hợp, những người được cấp phép sang Hà Lan không làm công việc đầu bếp như đăng ký, mà bị bố trí làm nhân viên rửa bát, dọn dẹp, phục vụ bàn hoặc quản lý nhà hàng. Phần lớn nạn nhân là công dân Ấn Độ. Họ được cho là phải làm việc từ 60 đến 80 giờ mỗi tuần, trong sáu hoặc bảy ngày, thậm chí có trường hợp lên tới 16 giờ mỗi ngày. Người lao động không được trả thêm tiền cho số giờ làm việc vượt quy định và nhận mức lương thấp hơn mức được hưởng theo quy định chính thức.
Các nhà điều tra cũng phát hiện những dấu hiệu cưỡng ép lao động với các hợp đồng ràng buộc hoặc điều khoản phạt nếu nghỉ việc sớm. Các nghi phạm cũng bị cáo buộc gây sức ép lên gia đình nạn nhân tại Ấn Độ, thao túng tâm lý để buộc họ tiếp tục làm việc và không liên hệ với cơ quan chức năng. Trong một số trường hợp, nạn nhân còn đối mặt với nguy cơ bạo lực. Bằng việc trả lương thấp và buộc người lao động làm việc quá thời gian, mạng lưới này được cho là đã thu lợi bất chính nhiều triệu euro.
Theo Reuters, vụ việc cho thấy các đường dây buôn người và bóc lột lao động ngày càng tinh vi khi lợi dụng chính những kênh tuyển dụng hợp pháp để đưa lao động nước ngoài vào châu Âu, sau đó đưa họ vào làm những công việc khác và buộc làm việc trong điều kiện khắc nghiệt. Việc mạng lưới hoạt động tại nhiều quốc gia cũng khiến quá trình phát hiện, điều tra và truy vết dòng tiền trở nên phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan thực thi pháp luật.
Việc triệt phá đường dây buôn người nói trên diễn ra trong bối cảnh châu Âu đối mặt nạn buôn người vô cùng phức tạp thời gian qua. Hồi tháng 7, với sự hỗ trợ của Europol và Cơ quan Hợp tác Tư pháp Hình sự Liên minh châu Âu (Eurojust), lực lượng chức năng Tây Ban Nha, Bỉ
và Pháp đã triệt phá một đường dây đưa người nhập cư trái phép từ Algeria vào châu Âu, đồng thời vận chuyển ma túy. Đường dây này được cho là đã hoạt động tại năm quốc gia, đưa ít nhất 400 người vào Tây Ban Nha, thu khoảng bốn triệu euro và kiếm thêm lợi nhuận từ vận chuyển ma túy, nâng tổng số tiền bất chính lên khoảng tám triệu euro. Trong chiến dịch ngày 10/7, 20 nghi phạm bị bắt tại Tây Ban Nha và Bỉ.
Trước thực tế các mạng lưới tội phạm buôn người ngày càng mở rộng địa bàn và liên kết nhiều hoạt động, Hội đồng châu Âu (EUC) và Nghị viện châu Âu (EP) đã thống nhất mở rộng vai trò của Europol, trong đó chú trọng chia sẻ thông tin và phối hợp điều tra giữa các nước thành viên. Thỏa thuận cũng đề xuất thành lập Trung tâm châu Âu chống đưa người nhập cư trái phép trực thuộc Europol, với sự phối hợp của Cơ quan Biên phòng và Bảo vệ bờ biển châu Âu (Frontex) và Eurojust. Europol dự kiến được bổ sung 50 nhân sự và 50 triệu euro ngân sách để thực hiện các nhiệm vụ mới.
Giới phân tích nhận định, việc tăng cường chia sẻ thông tin, phối hợp điều tra và truy tìm dòng tiền cho thấy châu Âu đang từng bước củng cố cách tiếp cận chung trước các mạng lưới tội phạm xuyên quốc gia. Những biện pháp này được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả phát hiện, triệt phá các đường dây buôn người, bóc lột lao động và đưa người nhập cư trái phép, vốn ngày càng hoạt động tinh vi và mở rộng địa bàn.
