Trong bài phát biểu trước thềm Hội nghị Thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) tại Kyrgyzstan, Tổng thống Pezeshkian nhấn mạnh bất ổn và tình trạng hỗn loạn trong khu vực không có lợi cho bất kỳ quốc gia nào. Ông kêu gọi các nước trong khu vực chung tay bảo đảm an ninh và phát triển. Theo Văn phòng Tổng thống Iran, ông Pezeshkian tin rằng, giải pháp cho các vấn đề hiện tại là đối thoại và hợp tác, bên cạnh việc tận dụng mọi nguồn lực để ngăn chặn bất ổn và xung đột lan rộng.
Bên cạnh đó, Tổng thống Pezeshkian đánh giá Bản ghi nhớ hòa bình (MoU) giữa Tehran và Washington phục vụ lợi ích của đất nước, khu vực Tây Á và thế giới. Tuyên bố được đăng tải trên trang web của Văn phòng Tổng thống Iran dẫn lời ông Pezeshkian nhấn mạnh, với việc thực thi MoU, Mỹ và Israel sẽ không thể gây ra hỗn loạn và tình trạng mất an ninh trong khu vực, đồng thời các quốc gia trong khu vực sẽ có thể theo đuổi con đường ổn định và phát triển. Nhà lãnh đạo Iran khẳng định, Tehran chưa bao giờ là bên khơi mào chiến tranh, nhấn mạnh Iran “không hoan nghênh chiến tranh, nhưng sẽ đứng vững trước mọi kẻ xâm lược, và không thế lực nào có thể ép buộc một quốc gia đang đứng vững với toàn bộ sức mạnh và ý chí của mình phải đầu hàng”.
Những phát biểu trên được đưa ra sau khi lực lượng Mỹ tấn công đảo Larak của Iran, đánh dấu cuộc đụng độ vũ trang đầu tiên trong vòng một tháng qua giữa hai nước tại khu vực eo biển chiến lược Hormuz. Tehran đã đáp trả bằng các cuộc tấn công vào những căn cứ tại Jordan và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) mà Iran cho là đang được quân đội Mỹ sử dụng. Theo truyền thông nhà nước Iran, vụ tấn công của Mỹ đã khiến hai người chết và nhiều người khác bị thương.
Trong khi đó, UAE lên án vụ tấn công bằng thiết bị bay không người lái (UAV) của Iran và coi đây là "sự leo thang nguy hiểm" sau nhiều tuần tương đối yên ắng. Bộ Ngoại giao UAE tuyên bố, nước này bảo lưu "quyền đáp trả đầy đủ và chính đáng", trong khi Bộ Quốc phòng cho biết, đã đánh chặn một thiết bị bay không người lái bay từ phía Iran vào vùng biển nước này. Phía UAE bác bỏ thông tin cho rằng, một căn cứ có nhân sự Mỹ đồn trú đã bị tấn công bằng tên lửa.
Bất chấp lời kêu gọi đối thoại của Iran, Mỹ vẫn chưa cho thấy dấu hiệu chấm dứt cuộc xung đột hiện nay. Hiện, giao tranh tại Trung Đông đang bước sang tháng thứ bảy mà chưa hạ nhiệt, kể từ khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công nhằm vào Iran ngày 28/2, trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố không đặt thời hạn cho việc chấm dứt cuộc chiến với Iran và Washington tiếp tục gia tăng sức ép quân sự, kinh tế đối với Tehran. Trả lời truyền thông mới đây, ông Trump cho biết, Nhà Trắng không vội nối lại các cuộc đàm phán với Iran và không có thời hạn để kết thúc chiến sự.
Trái với những tuyên bố trước đây rằng, chiến dịch có thể kết thúc nhanh chóng, cuộc xung đột kéo dài đã trở thành một cuộc đối đầu dai dẳng. Các cuộc đàm phán nhằm tìm kiếm giải pháp ngoại giao hiện đình trệ, trong khi Eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng của thế giới - vẫn là một trong những điểm nóng nhất của cuộc khủng hoảng. Trong một động thái cho thấy, Washington chuẩn bị cho khả năng xung đột kéo dài, nhóm tác chiến tàu sân bay USS Theodore Roosevelt dự kiến rời San Diego (Mỹ) trong những tuần tới để triển khai tại Trung Đông trong thời gian hơn bảy tháng. Tàu này sẽ thay thế tàu sân bay USS George Washington đang hoạt động tại khu vực.
Song song với việc duy trì sức ép quân sự, chính quyền Tổng thống Trump đang đẩy mạnh chiến dịch cô lập kinh tế Iran. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent dự kiến tận dụng cuộc họp các bộ trưởng tài chính và thống đốc ngân hàng trung ương Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) tại Asheville, bang North Carolina, vào tuần tới để vận động các nước tham gia các biện pháp trừng phạt Tehran.
Washington đặc biệt muốn các nước cắt giảm những hoạt động thương mại và tài chính giúp Iran duy trì nguồn thu, trong đó có dầu mỏ. Đây là một thách thức lớn bởi Trung Quốc hiện là đối tác thương mại quan trọng của Iran và là khách hàng lớn đối với dầu mỏ nước này. Đáng chú ý, Tổng thống Trump còn để ngỏ khả năng Mỹ áp đặt trừng phạt đối với các ngân hàng Trung Quốc liên quan giao dịch với Iran.
Theo hãng thông tấn chính thức IRNA của Iran, Bộ trưởng Ngoại giao nước này Abbas Araghchi cho rằng, việc đưa tiến trình ngoại giao trở lại đúng hướng không phải là điều bất khả thi. Tuy nhiên, các chính sách gây sức ép của Mỹ hiện nay sẽ chỉ đẩy hai bên vào vòng đối đầu mới.
