Sáng 26/8, khi học sinh đang đến trường, Hiệu trưởng Rajendra Dawadi liên tiếp nhận được các tin báo về lũ lớn ở khu vực thượng nguồn. Dù chưa có xác nhận chính thức về mức độ nguy hiểm, ông Dawadi quyết định không chờ đợi thêm. Ông rung chuông, yêu cầu học sinh và nhân viên di chuyển lên các khu vực cao hơn. Trường có 1.643 học sinh, khoảng 900 em đã có mặt tại thời điểm đó. Hiệu trưởng đồng thời gọi điện cho các tài xế xe bus, yêu cầu chỉ dừng tại những nơi an toàn. “Tôi quyết định không nên trì hoãn thêm nữa. Ngay cả nếu lũ lụt không xảy ra, học sinh cũng chỉ gián đoạn một buổi học”, ông Dawadi chia sẻ.
Ngay sau khi việc sơ tán hoàn tất, dòng lũ tràn xuống khu vực. Tòa nhà ba tầng của nhà trường bị cuốn trôi. Hai nhân viên nhà trường không kịp sơ tán và vẫn mất tích. “Nếu chúng tôi đưa ra quyết định muộn hơn 10 phút, tất cả chúng tôi, bao gồm cả các học sinh và tôi, sẽ không thể nói chuyện với các bạn ngày hôm nay”, ông Dawadi chia sẻ với truyền thông.
Không chỉ Trường Tribhuvan Trishuli, tại huyện Dhading, một trong những địa bàn chịu thiệt hại nặng, nhiều học sinh cũng thoát nạn sau khi giáo viên yêu cầu các em lập tức rời khỏi phòng học. Dù vậy, đây chỉ là những trường hợp hiếm hoi có thể kịp thời phản ứng với loại hình thiên tai diễn biến nhanh như lũ quét. Đến ngày 31/8, Nepal ghi nhận 903 người thiệt mạng và 4.247 người mất tích. Trong khi, tại Trung Quốc, 16 người thiệt mạng và 546 người mất tích.
Theo The Guardian, gần 21.000 binh sĩ và nhân viên an ninh Nepal đã được huy động tham gia tìm kiếm cứu nạn. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm hiện tại là tiếp cận các công nhân được cho là mắc kẹt tại những dự án thủy điện ở hai huyện Rasuwa và Nuwakot. Các đội cứu hộ sử dụng máy xúc, thuốc nổ có kiểm soát và đèn pha để dọn nước, bùn đất và mở lối vào các đường hầm. Một số đoạn đã được tiếp cận, song nhiều khu vực khác vẫn bị đất đá vùi lấp. Người phát ngôn quân đội Nepal Raja Ram Basnet cho biết, lượng lớn bùn đất đang gây khó khăn cho việc mở lối vào các đường hầm.
Công tác cứu hộ cũng nhiều lần bị gián đoạn do thời tiết xấu và nguy cơ xảy ra sạt lở, lũ mới. Theo thông tin từ phía Trung Quốc, các khối băng gần khu vực xảy ra sụp đổ vẫn có nguy cơ tiếp tục mất ổn định; nhiều khối đất đá dọc hai bên bờ sông cũng có thể gây thêm sạt lở và hình thành hồ nước mới. Tại Khu tự trị Tây Tạng, Trung Quốc huy động hơn 2.000 nhân viên tìm kiếm cứu nạn cùng 269 phương tiện và 3.922 bộ thiết bị chuyên dụng. Các lực lượng chức năng cũng được triển khai tới khu vực biên giới với Nepal.
Trọng tâm trước mắt của Trung Quốc là khôi phục quốc lộ G216, tuyến đường huyết mạch dẫn tới cửa khẩu Cát Long với Nepal, bị phá hủy trong trận lũ. Hàng chục máy xúc, máy ủi và xe tải cỡ lớn được huy động để mở đường. Đến sáng 31/8, hơn 550m đường đã được khai thông, còn cách cửa khẩu khoảng 1,15 km. Trung Quốc đồng thời thiết lập trạm liên lạc khẩn cấp tại cửa khẩu nhằm bảo đảm thông tin cho hoạt động cứu nạn, vận chuyển vật liệu và hỗ trợ lực lượng tuyến đầu. Hệ thống mạng 5G cũng được triển khai để tăng khả năng bao phủ và độ ổn định của thông tin liên lạc tại khu vực bị ảnh hưởng. Ngoài ra, các nhóm chuyên gia tâm lý được cử tới hỗ trợ người dân và các lô hàng cứu trợ được chuyển tới Nepal.
Trong khi lực lượng cứu hộ tiếp tục tìm kiếm những người mất tích, Nepal còn phải xử lý số lượng lớn thi thể được đưa về từ vùng hạ lưu. Nhiều nhà xác đã quá tải, trong khi điều kiện bảo quản và năng lực pháp y còn hạn chế. Giới chức Nepal cho hay, nước này cần hơn 1.000 tủ đông để bảo quản thi thể, đồng thời kêu gọi hỗ trợ từ cộng đồng quốc tế. Bộ trưởng Ngoại giao Nepal Shisir Khanal cho biết, nhiệm vụ cấp bách nhất hiện nay là cứu người, song quy mô thảm họa đã vượt quá khả năng ứng phó của chính phủ. Ông kêu gọi cộng đồng quốc tế hỗ trợ Nepal trong công tác cứu hộ, xác định danh tính nạn nhân và khắc phục hậu quả.
Giới phân tích cho rằng, sau giai đoạn cứu hộ, Nepal sẽ phải đối mặt bài toán tái thiết với chi phí có thể lên tới hàng tỷ USD. Quy mô thiệt hại đang đặt ra nhu cầu cấp thiết về nguồn lực trong nước và sự hỗ trợ quốc tế để khôi phục hạ tầng, sản xuất và đời sống tại các khu vực bị tàn phá.
