Đặt điện thoại xuống, được không?

Điện thoại thông minh (smartphone) ngày càng phổ biến, giúp con người dễ dàng ghi lại và chia sẻ mọi khoảnh khắc trong cuộc sống. Chụp ảnh tự sướng (selfie), chụp ảnh check-in, quay video, livestream… dường như đã thành thói quen. Đi đâu cũng có thể thấy người giơ điện thoại lên ghi hình, từ đường phố, điểm du lịch đến những không gian vốn cần sự trang nghiêm, tĩnh lặng như nhà thờ.

Trong các buổi hòa nhạc, tình trạng này cũng không hiếm. Chương trình vừa bắt đầu, hàng chục chiếc điện thoại đã đồng loạt sáng lên. Người chụp ảnh, người quay video, người livestream trực tiếp lên mạng xã hội. Những cánh tay giơ cao, màn hình lập lòe trước mặt khiến khán giả phía sau khó chịu, có khi không thể theo dõi trọn vẹn sân khấu.

Gần đây, trên trang cá nhân, một nhạc sĩ nổi tiếng đã thẳng thắn bày tỏ sự bức xúc trước thói quen quay video trong các buổi hòa nhạc. Theo nhạc sĩ, khoe khoang có thể là quyền tự do của mỗi người, nhưng việc khoe sự sang trọng bằng cách quay video trong khán phòng hòa nhạc là phản cảm, làm phiền người khác. Nghe nhạc, nhất là nhạc cổ điển, cần sự tĩnh lặng và tập trung. Vậy mà trước mắt người nghe là những chiếc điện thoại giơ cao, ánh sáng màn hình, thậm chí cả đèn flash. Có người quay xong còn bật loa kiểm tra chất lượng video, khiến cả khán phòng bị ảnh hưởng.

Ý kiến này nhận được nhiều đồng tình. Tại Nhà hát Lớn, Nhà hát Hồ Gươm, hay khi đến xem biểu diễn tại một số nhà hát, không ít khán giả từng phiền lòng vì người ngồi cạnh liên tục sử dụng điện thoại để quay phim, chụp ảnh, livestream. Ánh sáng từ những thiết bị này đôi khi còn ảnh hưởng đến nghệ sĩ trên sân khấu. Người mua vé đến nghe nhạc, xem biểu diễn, đâu phải để nhìn sân khấu qua màn hình điện thoại của người ngồi trước!

Điện thoại không có lỗi. Chụp một bức ảnh, lưu giữ khoảnh khắc hay chia sẻ niềm vui với bạn bè, người thân đều là nhu cầu bình thường. Nhưng không gian nào cũng có quy tắc riêng. Một người muốn quay lại tiết mục mình yêu thích, trong khi hàng chục người chung quanh cũng muốn được thưởng thức trọn vẹn tiết mục ấy. Sở thích của một người không thể trở thành sự phiền toái cho những người khác.

Tuy nhiên, sẽ không thỏa đáng nếu chỉ quy trách nhiệm cho ý thức khán giả, càng không nên đơn giản đổ lỗi cho dân trí. Trách nhiệm của đơn vị tổ chức cần được đặt ra. Thực tế, một số chương trình đã ghi chú trên vé mời, nhắc khán giả không sử dụng điện thoại trong suốt thời gian diễn ra chương trình. Nhưng lời nhắc dường như chưa đủ. Quy định có mà không giám sát, không nhắc nhở, xử lý khi có vi phạm thì cũng khó tạo ra chuyển biến.

Ở một số nơi trên thế giới, việc ghi hình tùy tiện trong các buổi biểu diễn được kiểm soát bằng những quy định nghiêm túc, thậm chí có nơi sử dụng biện pháp kỹ thuật như chiếu tia sáng để nhắc nhở người sử dụng điện thoại quay phim. Các đơn vị tổ chức ở nước ta cũng cần quyết liệt hơn, có biện pháp nhắc nhở và xử lý, kể cả áp dụng các giải pháp kỹ thuật đối với những khán giả cố tình vi phạm. Quy định phải được thông báo ngay từ khi bán vé, nhắc lại trước giờ diễn và có nhân viên giám sát trong khán phòng. Nghệ sĩ cũng có thể đưa yêu cầu bảo đảm không gian biểu diễn không bị làm phiền bởi việc quay phim, livestream tùy tiện vào thỏa thuận với đơn vị tổ chức.

Chiếc điện thoại có thể giúp chúng ta lưu giữ rất nhiều hình ảnh, nhưng đâu phải khoảnh khắc nào cũng cần ghi lại, nơi nào cũng thích hợp để livestream. Có những trải nghiệm chỉ trọn vẹn khi ta thật sự hiện diện, biết lắng nghe và cảm nhận. Đôi khi, đặt điện thoại xuống cũng là cách tôn trọng người khác.