1 Những người trẻ đang giúp nền TTVN vươn lên mạnh mẽ và bắt đầu được chú ý trên đấu trường quốc tế. Ở bơi lội, chúng ta có “kình ngư” Nguyễn Thị Ánh Viên hay Lâm Quang Nhật, quần vợt có Lý Hoàng Nam - nhà vô địch nội dung đôi nam giải trẻ Wimbledon 2015, cử tạ tạo dấu ấn với Thạch Kim Tuấn, cờ vua có Lê Quang Liêm, hay bóng đá có lứa Công Phượng... Từ khi được phát hiện, đào tạo và bồi dưỡng tài năng, đến nay, họ đã gặt hái được nhiều thành tích, làm ”nở mày, nở mặt” TTVN ở nhiều giải đấu cả trong và ngoài nước.
Thế nhưng, để tiến xa, tiến chắc trên con đường sự nghiệp, để vươn tới đẳng cấp của châu lục hay thế giới thì các VĐV và ngành thể thao vẫn còn rất nhiều việc phải làm. Không chỉ những VĐV đã và đang khẳng định được mình, vẫn còn đó nhiều những ”viên ngọc thô”, những lứa VĐV trẻ kế cận cần được ”gọt giũa”. Đầu tư thế nào để các tài năng không rơi vào cảnh “sớm nở, tối tàn” là bài toán không hề đơn giản.
2 Chuyện kiện tụng lùm xùm giữa VĐV bơi lội đầy triển vọng Nguyễn Diệp Phương Trâm với đơn vị chủ quản làm cho người ta có cảm giác không yên tâm về tương lai của những VĐV trẻ. Tài năng của cô gái sinh năm 2001 này là không thể phủ nhận bởi đủ loại huy chương mà cô có được khi tham gia những giải đấu trong nước và quốc tế, được xem là người kế tục những thành công từ đàn chị Nguyễn Thị Ánh Viên. Tưởng như sự nghiệp của “tiểu Ánh Viên” sẽ bước sang trang mới, được tập trung đầu tư, phát triển rõ ràng, nhưng ngược lại, TTVN suýt chút nữa lại mất đi một tài năng, một “viên ngọc thô” còn chưa được mài giũa.
Nguyễn Diệp Phương Trâm trên đường đua xanh. Ảnh | Thể thao 24
Sau khi làm đơn xin nghỉ thi đấu để đi “du học”, Phương Trâm đã bị đơn vị chủ quản là Trung tâm thể thao dưới nước Yết Kiêu (TP Hồ Chí Minh) đòi bồi thường số tiền 961 triệu đồng để giải phóng hợp đồng. Không đồng ý với đòi hỏi trên, gia đình Phương Trâm đã khởi kiện đơn vị chủ quản. Ròng rã hơn mười tháng trời, từ một VĐV triển vọng được coi là ”vật báu”, Phương Trâm phải đối mặt với một tương lai bất định, không biết đi đâu về đâu. Hằng ngày em vẫn tập luyện theo giáo án của HLV trưởng ĐTQG Đặng Anh Tuấn gửi từ bên Mỹ về, để duy trì phong độ. Đến cuối tháng 12-2015, Trâm bất ngờ quyết định ở lại thi đấu trong mầu áo TP Hồ Chí Minh, sau bốn lần hòa giải tại tòa. Để thuyết phục được “tiểu Ánh Viên”, Sở Văn hóa - Thể thao TP Hồ Chí Minh hứa sẽ phối hợp với Tổng cục TDTT cấp kinh phí đi tập huấn nước ngoài cùng với thầy trò HLV Đặng Anh Tuấn - Nguyễn Thị Ánh Viên. Bên cạnh đó, cam kết cải thiện về lương bổng cũng như bảo đảm tương lai của Trâm sau khi chia tay đường “đua xanh”.
Có lẽ sự việc không cần phải mất công, mất sức, mất thời gian như vậy nếu ngay từ đầu ngành thể thao có định hướng, đầu tư rõ ràng cho Phương Trâm, bởi những thành quả em đạt được ở tuổi 14. Dù sao mọi việc trong năm cũ đã khép lại một cách có hậu, hy vọng Phương Trâm sẽ có những bước tiến đáng kể trong sự nghiệp.
May mắn hơn Nguyễn Diệp Phương Trâm của bơi lội, “viên ngọc thô” của đua thuyền là Trương Thị Phương đang được khá nhiều người nhắc đến trong năm qua. Cô gái sinh năm 1999 này có một lộ trình khá bài bản để đến với đua thuyền. 15 tuổi được lên tuyển, được tập luyện và hưởng chế độ của một VĐV cấp Quốc gia, điều này càng khiến cô gái người dân tộc Sán Dìu (Vĩnh Phúc) sớm phát huy được tiềm năng sẵn có với thể lực “trời phú”. Sau khi chứng tỏ được khả năng của mình với tấm HCV SEA Games 28 và HCV châu Á ở nội dung 500m C1 canoeing, Phương đang được hưởng những điều kiện, chế độ tốt hơn.
3 Như vậy, những VĐV trẻ như Nguyễn Diệp Phương Trâm, Trương Thị Phương... đã phần nào yên tâm để bước vào tập luyện hướng đến những mục tiêu cao hơn. Song, TTVN vẫn còn đó nguy cơ “chảy máu tài năng” và có lẽ, điều này ở môn bắn súng là rõ nhất.
Năm 2013, trong một lần tuyển chọn, có một xạ thủ trẻ tuổi đã cho thấy sự xuất sắc ở nội dung 10m súng trường hơi nữ, đó là Iwaki Ai, mang hai dòng máu Nhật Bản và Việt Nam. Iwaki Ai sinh ra ở Việt Nam và có đủ điều kiện khoác áo đội tuyển bắn súng Quốc gia. Cô được đánh giá là một trong những tài năng trẻ sáng giá bậc nhất của bắn súng TP Hồ Chí Minh và Việt Nam, được ngay lập tức đưa vào nhóm các VĐV trọng điểm để đầu tư. Đến nay, sau hơn hai năm làm quen với bắn súng, Iwaki Ai đã giành được rất nhiều thành tích ấn tượng.
Kỳ thủ Nguyễn Lê Cẩm Hiền (thứ ba từ trái sang) với chức vô địch cờ vua U8 thế giới. Ảnh | vietnamchess
Nhưng HLV Nguyễn Thị Thùy Trang của đội tuyển bắn súng TP Hồ Chí Minh cho biết, gia đình muốn đưa Iwaki Ai sang Nhật Bản du học vào năm 18 tuổi. Bản thân Iwaki Ai cũng chưa quyết định tương lai của mình, em vẫn muốn cống hiến cho bắn súng Việt Nam, nhưng cũng muốn sang du học Nhật Bản. Khoảng ba năm nữa Iwaki Ai mới 18 tuổi nhưng bắn súng TP Hồ Chí Minh cần phải sớm đưa ra sự lựa chọn, sẽ đầu tư lớn để thuyết phục Iwaki Ai tiếp tục theo nghiệp, hay là buông xuôi, chuyển hướng đầu tư cho những VĐV khác có thể thi đấu lâu dài.
Như vậy, có thể quãng đời VĐV chỉ là trải nghiệm thú vị với Iwaki Ai nếu em quyết định đi du học. Và điều này hoàn toàn có thể xảy ra với nhà vô địch cờ vua thế giới lứa tuổi U8 - Nguyễn Lê Cẩm Hiền. Một cô bé mới tám tuổi, sang tận Hy Lạp, đánh bại các đối thủ khác để trở thành người trẻ nhất từng giành tấm HCV thế giới cho thể thao Việt Nam.
Cẩm Hiền là con “nhà nòi”, bố là kiện tướng cờ vua quốc tế, còn mẹ cũng là kiện tướng cờ vua. Tự hào khi có con gái vừa tài lại vừa ngoan bao nhiêu, bố mẹ của Cẩm Hiền lại có thêm một nỗi lo, bởi khi biết con có tiềm năng như vậy, nếu muốn con mình tiến xa hơn nữa sẽ phải đầu tư rất tốn kém nhưng có lẽ cũng chỉ trong khả năng của gia đình. Ngay từ khi được phát hiện tiềm năng, hầu hết sự đầu tư cho Cẩm Hiền đến từ gia đình và đơn vị chủ quản Quảng Ninh với kinh phí có hạn, chi phí đi lại ăn ở chứ không có gì thêm.
Câu chuyện của Nguyễn Lê Cẩm Hiền hay Iwaki Ai cho thấy việc phát hiện, tuyển chọn ra nhân tài đã khó, nhưng việc nuôi dưỡng và phát triển họ để trở thành những tài năng thật sự còn khó hơn nhiều. Với VĐV trẻ có tiềm năng, đặc biệt thì phải có những đầu tư xứng tầm. Bởi, không biết bao nhiêu năm nữa mới có được những “hạt giống” như vậy. Năm mới, người ta thường nghĩ về những điều tốt đẹp, với mức đầu tư như hiện nay mà các VĐV Việt Nam đã đạt được thành tích cao là một điều đáng ghi nhận, làm dấy lên niềm tin vào một thế hệ VĐV trẻ tài năng, hứa hẹn nâng tầm thể thao nước nhà.
Việc phát hiện, tuyển chọn ra nhân tài đã khó, nhưng việc nuôi dưỡng và phát triển họ để trở thành những tài năng thật sự còn khó hơn nhiều.
