Chuyến du lịch mạo hiểm kỳ thú

1. Được đắm mình trong không khí World Cup là giấc mơ của mọi phóng viên. Tôi may mắn được thả mình trôi theo cái nhịp bóng đá điên rồ ấy cách đây bốn năm tại Nam Phi. Đó là những ngày vừa lâng lâng cảm giác khám phá, lại vừa phải gồng mình đối diện với những mối đe dọa thường trực. Những khu phố tồi tàn, nằm rải rác khắp trung tâm Johannesburg, được dựng lên bởi những tấm bạt, những thùng container cũ mèm đã gỉ hoen, hay đơn giản chỉ là mấy viên gạch xếp vội, có cảm giác nó có thể đổ sụp bất kỳ lúc nào. Người dân nghèo nằm la liệt vệ đường, những tay nghiện vất vưởng góc phố, tạo nên một góc Nam Phi khác hẳn với sự sung túc, thịnh vượng và hào nhoáng cách đó chẳng bao xa. Trước ngày lên đường, tôi nhận được bức thư tư vấn từ Đại sứ quán Việt Nam ở Nam Phi, đưa ra 20 điều cần thận trọng, nhất là lưu ý tình hình tội phạm ở đây cao nhất thế giới, với khoảng 35 người bị giết mỗi ngày.

Và thực tế, ở mọi thành phố tại Nam Phi (trừ Cape Town), các siêu thị, trung tâm giải trí đều đóng cửa trước tám giờ tối. Ngay trong thời gian diễn ra World Cup, một anh bạn đồng nghiệp người Australia mà tôi gặp, đã giãi bày về chuyện anh ta bị cướp vào tận phòng khách sạn cưỡng đoạt công cụ tác nghiệp. Đó chính là câu chuyện của Tạp chí Four-Four-Two nổi tiếng của Anh. Họ đã cử đoàn đến Nam Phi trước ngày giải diễn ra khoảng tám tháng, và sau đó kết quả của chuyến đi chỉ duy nhất một bài báo dài cỡ hơn 1.000 từ, với khuyến cáo, trong đó có một lời dặn dò đáng sợ: “Hãy khóa cửa thật chặt, kể cả đó là cánh cửa sổ nhà vệ sinh”. Tương tự như ở Nam Phi, mọi chuyến du lịch tới Brazil đều được ghi rõ: tuyệt đối không đeo đồ trang sức, mang theo người đủ tiền tiêu trong ngày. Một quy tắc chung tồn tại ở cả Nam Phi lẫn Brazil: không bao giờ được nhìn vào mặt đối tượng tấn công bạn...

Ngày đó, FIFA đã bị chỉ trích vì trao quyền đăng cai World Cup cho một nước an ninh không được bảo đảm. Nhưng rồi mọi chuyện cũng ổn thỏa.

World Cup này, bóng đá lại đến với Brazil, đất nước bị đánh giá chỉ xếp sau Nam Phi về tỷ lệ tội phạm và độ nguy hiểm. Ở một đất nước có tới khoảng 16 triệu dân sống trong cảnh nghèo khổ (trong 200 triệu dân), nhan nhản những khu phố nghèo, đầy bất trắc, những bộ phận người dân bần hàn, và những mối nguy hiểm tiềm tàng ở những khu vực “nhạy cảm”, đặc biệt ở ngoại ô Rio de Janeiro. Thậm chí, mức độ nguy hiểm ở Brazil còn đáng báo động hơn, bởi ở đây là nơi “đóng quân” của rất nhiều nhóm tội phạm có tổ chức. Thí dụ ở phía bắc Rio, có một khu vực là tập hợp của 17 khu dân cư với 150.000 hộ dân. Phía sau sự hỗn độn đó là sự tồn tại của ba nhóm mafia buôn ma túy, giết người và bảo kê.

Tác giả bên những khu nhà tồi tàn tại Soweto (Nam Phi).

Dẫu sao thì World Cup vẫn diễn ra ở đó, sức hấp dẫn của Brazil vẫn không thể cưỡng lại, và sẽ có hàng trăm nghìn người nhấc va-li lên để tới đó.

2.Trước khi tới Nam Phi, do khuyến cáo không được tự do đi lại, kể cả đi ta-xi, tôi đã phải liên hệ đặt khách sạn, xe đưa đón trọn ngày từ trước hai tháng. Tuy nhiên, dù đặt trước nhưng mức giá cũng rất đắt đỏ. Bất cứ ở đâu cũng vậy, kỳ World Cup bao giờ cũng đắt gấp rưỡi ngày thường, và Brazil cũng sẽ không phải ngoại lệ. Các hãng du lịch ở Anh đã đưa ra mức giá cho một chuyến đi 13 ngày, xem ba trận vòng bảng của ĐT Anh có giá tối thiểu 7.000 bảng (tương đương 11.500 USD) với khách sạn tương đương ba sao và dĩ nhiên không bao gồm vé vào sân xem bóng đá. Cụ thể, riêng giá khách sạn ba sao mỗi đêm đã là 350 bảng Anh (tương đương 575 USD).

Mức giá khách sạn đắt tương đương tại Nam Phi, nhưng ở Brazil, đất nước rộng lớn thứ năm thế giới, gấp bảy lần Nam Phi, chi phí đi lại rất tốn kém do địa điểm thi đấu ở rất xa nhau. Tại Nam Phi, tôi đã đến bốn địa điểm gồm: Johannesburg, Pretoria, Cape Town và Duban. Chuyến bay xa nhất từ Johannesburg tới Cape Town chỉ mất ba giờ đồng hồ, thì tại Brazil, bạn phải bay mất thời gian gấp ba lần để di chuyển khoảng cách xa nhất giữa hai SVĐ từ Manaus đến Porto Alegre (khoảng trên 5.000 km). Từ Rio đến Porto Alegre là 1.300 km. Từ Rio đến Fortaleza khoảng 3.000km. Từ Sao Paulo tới Belo Horizonte dài chưa tới 400 km nhưng đi ô-tô mất tám tiếng đồng hồ, khoảng thời gian mà tại Nam Phi có thể đi được quãng đường gấp đôi.

Hệ thống đường đạt tiêu chuẩn như ở Nam Phi mà trong thời gian diễn ra World Cup còn có nhiều vụ tai nạn thương tâm, như cái chết của cháu gái Nelson Mandela sau khi xem liveshow của Shakira trình diễn một ngày trước lễ khai mạc World Cup. Vì vậy, việc di chuyển bằng ô-tô tại Brazil cần phải rất cân nhắc. Trong bốn năm qua, Brazil đã triển khai 53 dự án giao thông, trong đó có 15 hệ thống tuyến xe bus được đầu tư mới. Tuy nhiên trên thực tế, nó chỉ có thể đáp ứng 75% nhu cầu đi lại trong dịp World Cup.

Như vậy, để có một chuyến đi tới Brazil an toàn và tiết kiệm, công việc chuẩn bị phải được bắt đầu ngay từ bây giờ. Lịch trình, khách sạn là hai điều cốt yếu nhất cần phải hoàn tất trước khi ra sân bay.

Thành phố Rio De Janeiro (Brazil).

3. Tại Brazil tình trạng bất ổn xã hội diễn ra liên tục với những vụ bạo loạn, biểu tình xảy ra ở các thành phố như Rio de Janeiro, Sao Paulo, Fortaleza. Ngay trong thời gian diễn ra World Cup 2010, tôi đã gặp ba vụ biểu tình, “đỉnh cao” là vụ xảy ra ở Cape Town khi có khoảng hơn 100 người khỏa thân tuần hành trên các đường phố chính. Điểm chung của những người da đen tại Nam Phi và Brazil là những người khốn cùng, đến mức người ta thống kê có khoảng 61% quyết định không sinh con. Với thực tế xã hội như vậy, việc du lịch Brazil trong giai đoạn cao điểm như World Cup khá nguy hiểm. Nhưng bù lại, chuyến đi đó sẽ tạo ra những trải nghiệm thú vị.

Tôi từng đặt chân vào những nơi nguy hiểm nhất ở Nam Phi, từ khu thuốc phiện, tội phạm Soweto, đến khu ổ chuột Johannesburg tập trung người dân lao động trên khắp châu Phi, thậm chí từng suýt bị tấn công ở đây. Song, chỉ cần đặt ra những quy tắc cho riêng mình, bạn vẫn có thể có một chuyến đi thú vị. Những lễ hội vẫn diễn ra thâu đêm trên những nẻo đường Rio, điểm khác biệt lớn nhất so với sự vắng vẻ lạnh lẽo của mùa đông tháng sáu Nam Phi (mùa đông vào giữa năm, mùa hè là cuối năm).

Hãy cứ hòa vào dòng người đó mỗi đêm, và đừng bao giờ để mình lạc lõng.

Mùa hè Brazil là lễ hội, là sóng biển, là những cô gái diện bikini. Vậy thì bây giờ, hãy lên kế hoạch để chuẩn bị tận hưởng một chuyến đi kỳ thú, dĩ nhiên nếu bạn có đủ điều kiện kinh tế và dám mạo hiểm...