Bãi bỏ quy tắc trung lập
Ông Ajit Pai - Chủ tịch FCC và là người được Tổng thống Mỹ Donald Trump bổ nhiệm hồi tháng 4 vừa qua, thông báo cơ quan này đã bỏ phiếu nhất trí bãi bỏ quy định về tự do internet từng được chính quyền cựu Tổng thống Barack Obama ủng hộ cách đây hai năm. Quy định này gồm các quy tắc nhằm bảo đảm một “hệ sinh thái” internet miễn phí và cởi mở hơn với người sử dụng mạng, thường được gọi là quy tắc trung lập. Quyết định của FCC sẽ đánh dấu sự thay đổi lớn về cách truy cập internet trong thời gian tới.
“Tính trung lập của mạng internet” vốn là chủ đề gây tranh cãi ở Mỹ trong nhiều năm qua. Quy định này mới chỉ chính thức có hiệu lực vào tháng 6-2015. Trước đó, không có quy định bắt buộc nào để hạn chế sự “phân biệt đối xử” của các nhà cung cấp dịch vụ internet ở Mỹ. Cuối năm 2014, chính quyền của ông Obama đã ủng hộ xây dựng một quy định cho phép người dùng internet được hưởng nhiều tự do hơn.
Theo đó, FCC với vai trò là cơ quan quản lý, thống nhất rằng cần phải ngăn chặn nguy cơ các nhà cung cấp dịch vụ lớn đang nắm giữ những mạng lưới độc quyền về băng thông rộng có khả năng phong tỏa một số website không chung lợi ích. Những nhà mạng lớn cũng có thể tạo ra đường truyền internet với tốc độ cực nhanh để tính giá thật đắt mà chỉ số ít công ty công nghệ nhiều tiền có thể trả cho băng thông đó, trong khi “bóp nghẹt” đường truyền của những doanh nghiệp nghèo hơn hoặc mới thành lập. Điều này tạo ra môi trường cạnh tranh không bình đẳng trên internet.
Trên thực tế, hiện tượng trên đã xảy ra khá phổ biến ở Mỹ. Trước đây, nhà cung cấp mạng Verizon lớn nhất ở nước này đã chặn một ứng dụng trả tiền qua điện thoại của đối thủ Google với lý do an ninh. Điều đó có nghĩa người sử dụng dịch vụ của Verizon không thể sử dụng ứng dụng trên của Google. Một dẫn chứng khác, nhà mạng Comcast đã “cố tình” chặn mạng để làm chậm các dịch vụ chia sẻ file miễn phí như BitTorrent...
Để bảo đảm môi trường bình đẳng cho các doanh nghiệp phát triển internet, FCC đã quản lý các nhà cung cấp dịch vụ bằng cách ép những công ty này phải tuân theo những điều khoản của Luật Viễn thông 1934, theo đó sẽ có cơ chế bảo đảm công bằng đối với tất cả các dữ liệu mà họ truyền tải và hạn chế tình trạng kiểm soát tốc độ internet.
Tuy nhiên, quyết định vừa qua của FCC đã chính thức thu hồi cơ chế nêu trên và mở lại khả năng các nhà mạng lớn sẽ lập những “trạm thu phí” trên mạng đối với cả doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân sử dụng internet tại Mỹ. Điều này đồng nghĩa chính quyền Tổng thống Trump đã trao cho một số nhà cung cấp dịch vụ đặc quyền lớn hơn để quyết định nội dung web nào sẽ dễ dàng truy cập hơn.
Nguy cơ tổn thương “hệ sinh thái” internet
Đường truyền internet được ví như những đại lộ giao thông khổng lồ, nơi mỗi ngày hàng triệu truy cập kết nối với trữ lượng thông tin trên khắp thế giới. Quyền quyết định cung cấp dung lượng lớn hay nhỏ, băng thông rộng hay hẹp được ví như việc điều tiết giao thông. Người tiêu dùng thích kết nối với những trang web là điểm đến có giao thông thông thoáng, đường sá rộng rãi hơn là trang web bị đưa vào ngõ hẹp với tốc độ thấp.
Do vậy, quyết định của FCC vấp phải nhiều chỉ trích khi trao cho các nhà cung cấp dịch vụ internet lớn của Mỹ như Verizon, AT&T hay Comcast quyền có thể hạn chế lưu lượng truy cập trực tuyến và các dịch vụ của một số trang web. Các công ty cũng sẽ có thể cung cấp dung lượng và dịch vụ cho khách hàng ở nhiều mức giá khác nhau nếu muốn truy cập nhanh hơn đến một số nội dung nhất định. Nói cách khác, các nhà mạng tại Mỹ có quyền tính phí truy cập internet của khách hàng giống như những nhà cung cấp dịch vụ truyền hình cáp.
Ngay sau cuộc bỏ phiếu, nhiều tổ chức tại Mỹ đã phản đối và yêu cầu đưa vấn đề này ra tòa phán xử. Trước đây, nhiều cuộc tranh luận về vấn đề này đã từng nổ ra gay gắt. Trong suốt năm 2005 và 2006, các tập đoàn ủng hộ cũng như phản đối tự do internet đã vận động hành lang tích cực tại lưỡng viện Quốc hội Mỹ. Trước đó, nhiều dự luật về “tính trung lập của internet” như năm 2015 cũng đã bị phủ quyết.
Biếm họa của JOHN COLE
Theo ông Ajit Pai, việc chấm dứt chính sách trung lập sẽ dẫn tới sự đầu tư và đổi mới hơn nữa trong các dịch vụ kỹ thuật số thế hệ tiếp theo, từ đó mở ra nhiều cơ hội phát triển mới. Nhưng bà Jessica Rosenworcel - ủy viên FCC và là đại biểu đảng Dân chủ đã bỏ phiếu chống, lại mô tả quyết định này của FCC là một sai lầm, là tước đoạt tự do truy cập của cộng đồng mạng. Bà cũng kêu gọi người Mỹ tiếp tục tranh đấu cho “internet mở”.
Nhiều công ty dịch vụ của Mỹ, các doanh nghiệp kinh doanh và công ty công nghệ lớn như Facebook, Alphabet (công ty mẹ của Google), cũng lên tiếng chống lại quyết định của FCC. Kỹ sư người Anh Tim Berners-Lee, người đã tạo ra “world wide web” (www) chỉ trích quyết định của FCC đã phá hỏng ý nghĩa của “www” khi ông lập ra nó.
Estelle Masse, chuyên gia phân tích chính sách cấp cao của nhóm Quyền kỹ thuật số Access Now cảnh báo rằng, quyết định của FCC cho thấy một trong những nguyên tắc cơ bản của việc truy cập internet là tính trung lập đã không còn được bảo đảm bình đẳng nữa, và do đó đang làm “tổn thương hệ sinh thái” internet. Bà cũng cho rằng, việc rút lại quy định về trung lập internet ở Mỹ đã cho phép các công ty viễn thông lớn của nước này “phân biệt đối xử” trên internet bằng cách tạo ra “làn đường nhanh” và “làn đường chậm” cho các dịch vụ, rõ ràng được xem như một cách bảo hộ thương mại không lành mạnh trên thị trường internet và dịch vụ internet quốc tế.
Theo bà Masse, quy định này của Mỹ sẽ không chỉ ảnh hưởng các công ty ở trong nước mà còn tác động tới nhiều quốc gia khác, do hàng loạt doanh nghiệp công nghệ lớn có dịch vụ được sử dụng toàn cầu đều đang đặt máy chủ ở Mỹ. Tháng 9 vừa qua, hơn 200 công ty lớn ở châu Âu đã ký một lá thư cảnh báo về khả năng thiệt hại do việc bãi bỏ quy định trung lập internet ở Mỹ gây ra. Vì thế, giới chức Liên hiệp châu Âu (EU) đang xem xét về quyết định vừa qua của FCC có phải như một kiểu “rào cản thương mại” về internet hay không.
