“Hết son rồi anh ơi!”
Đó là câu nói vẫn ám ảnh tôi sau cuộc trò chuyện với anh Nguyễn Huy Tuyển, 45 tuổi, hiện đang là chủ nhiệm CLB Múa bồng và sênh tiền làng Triều Khúc (Tân Triều, Thanh Trì, Hà Nội).
“Chuyện là trong một lần đi diễn, các thành viên đang trang điểm để phục vụ lễ hội thì mấy anh em trong đoàn đột nhiên nói: Hết son rồi anh ơi! Gấp quá mà quỹ chẳng còn bao nhiêu, anh ứng tạm tiền túi ra mua phấn son cho công việc được trôi chảy”, anh Tuyển chia sẻ. Một chi tiết nhỏ nhưng đủ để hiểu rằng, có được một màn trình diễn múa bồng đẹp, trọn vẹn không hề đơn giản. Nó phải là tổ hợp của nhiều yếu tố, từ thần thái, dáng vẻ đến những thứ rất nhỏ như trang phục, phấn son…
Nhưng người ta còn thấy được những khó khăn, thiếu thốn của anh em trong câu lạc bộ đang gặp phải. Hiện nay, câu lạc bộ có hơn 30 thành viên, cả trống và bồng. Tuy nhiên, chỉ có khoảng 15 người hoạt động thường xuyên. “Mặc dù thành viên đều là người làng nhưng để tập hợp được đông đủ thật sự rất khó khăn. Phần cũng bởi nhiều anh em vướng công việc, lo “cơm áo gạo tiền” mà không thể tham gia thường xuyên. Do hoạt động của CLB là hoàn toàn tự nguyện và trên thực tế, tham gia múa bồng cũng không đem lại cho anh em nguồn kinh tế nào nên nhiều người cũng nản”.
May mắn là các thành viên trẻ tuổi vẫn đang hào hứng với điệu múa cổ “con đĩ đánh bồng” của làng. Theo anh Tuyển, nhiều em còn đang ngồi trên ghế nhà trường. Một trong số đó là Đỗ Trường Thịnh, 17 tuổi, đang học Trường THPT Xa La (Hà Đông). “Hồi học cấp 2, trong một lần đi chơi hội, em bất ngờ được chứng kiến các anh lớn múa bồng và thấy rất hay. Thời điểm đó, em cũng tình cờ được gặp cụ Hồng (nghệ nhân Triệu Đình Hồng) và được cụ tuyển chọn, dạy dỗ, nuôi dưỡng niềm yêu thích cho đến hiện tại”.
Trong căn phòng xập xệ khoảng 15m2, hiện đang là trụ sở của CLB múa bồng và sênh tiền làng Triều Khúc, hai anh em vẫn lê thê những câu chuyện về điệu múa cổ của làng. Vì không có bàn uống nước nên hai anh em lúc đứng, lúc ngồi. Phòng rất nhỏ nhưng đồ đạc nhiều và không được sắp xếp khiến không gian trở nên lộn xộn. Căn phòng này dường như ít được chăm sóc, lớp gạch lát sàn chắp vá đầy bụi cùng đồ đi diễn để tạm bợ. Có hai bóng đèn tuýp led nhưng hỏng một cái và chưa biết khi nào mới được thay. “Đấy em ạ! Đây là nơi mà anh em gắn bó suốt bao năm qua, dù không được tươm tất nhưng biết làm thế nào bây giờ vì làm gì có kinh phí để tu sửa”, anh Tuyển băn khoăn.
Song, dù gạch có vỡ, đèn có hỏng nhưng anh em câu lạc bộ vẫn dành ra những khoảng không gian “ít xập xệ nhất” để lưu giữ kỷ niệm. Đó là những bức ảnh, tấm hình chụp lại mỗi lần câu lạc bộ đi diễn được treo ngay ngắn trên bốn bức tường đã cũ. Ngoài ra, bằng khen, danh hiệu hay quyết định công nhận từ Hội Văn nghệ dân gian Hà Nội… cũng được anh em sắp xếp cẩn thận.
Hiểu những khó khăn mà câu lạc bộ đang gặp phải, đội bóng Hoàng gia của làng đã hứa ủng hộ chi phí để anh em đóng một chiếc tủ mới làm nơi cất giữ trang phục, dụng cụ sau mỗi lần đi diễn. Chi phí loanh quanh rơi vào khoảng 15-20 triệu đồng.
 |
| Anh Nguyễn Huy Tuyển, Chủ nhiệm CLB Múa bồng và sênh tiền làng Triều Khúc. |
Biến khó khăn thành động lực
Múa bồng hay “con đĩ đánh bồng” đã đến với nhiều vùng miền của Tổ quốc. Song để có được thành quả đó, những người như nghệ nhân Triệu Đình Hồng rồi thế hệ tiếp nối như anh Nguyễn Huy Tuyển đã cần mẫn suốt bao nhiêu năm qua để “gieo hạt” chờ ngày “nảy mầm”.
Từ năm 2010, nghệ nhân Triệu Đình Hồng đã đưa múa bồng vào trường học, bắt đầu từ cấp THCS. Ngày nay, những người như anh Tuyển tiếp tục hành trình của cha ông bằng việc tâm huyết với lớp trẻ. Đều đặn mỗi tuần, anh sẽ dành một buổi kéo dài từ 1 đến 2 tiếng để dạy các em học sinh về điệu múa cổ của làng. Để các lớp học được diễn ra thuận lợi, nhà trường cũng tạo điều kiện hết mức có thể.
Cho đến nay, múa bồng đã được công nhận từ các cơ quan, ban, ngành và tiếp cận được đến nhiều khán giả. Năm 2015, Hội Văn nghệ dân gian Hà Nội công nhận CLB múa bồng và sênh tiền làng Triều Khúc, xã Tân Triều, huyện Thanh Trì. Năm 2014, Ban tổ chức “Lễ hội Trung thu năm 2014” trao giấy khen cho CLB vì đã có thành tích đóng góp vào thành công của lễ hội diễn ra tại Trung tâm triển lãm VHNT Việt Nam. Mới nhất năm 2022, câu lạc bộ còn được Giám đốc Sở Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Hà Nội trao giấy khen…
Dù nhiều khó khăn, nhưng những người “truyền lửa” như cụ Hồng hay anh Tuyển cùng những người con làng Triều Khúc đều cho thấy cái tâm cũng như tinh thần không bao giờ bỏ cuộc trong hành trình lưu giữ, tiếp nối và đưa điệu múa bồng bay cao, bay xa hơn nữa.
