“Nợ” hạ tầng
Cần Thơ được quy hoạch là đô thị sông nước kiểu mẫu giữ vai trò thúc đẩy kinh tế vùng đồng bằng sông Cửu Long và trở thành một cực tăng trưởng quan trọng của đất nước. Bám sát định hướng này, nhiều khu đô thị đã và đang hình thành ở thủ phủ của miền Tây Nam Bộ. Tuy nhiên, qua rà soát, một số dự án bất động sản dù đã bán hết nhưng vẫn “nợ” cư dân hạ tầng quy hoạch... Đơn cử như tại dự án Khu biệt thự nhà vườn Cồn Khương (phường Cái Khế, quận Ninh Kiều) được chấp thuận chủ trương đầu tư từ năm 2007 nhưng đến nay vẫn chưa xây dựng công viên theo thiết kế ban đầu. Ông Kha Văn Đức, một trong những cư dân về sinh sống ở đây sớm nhất không giấu nổi sự thất vọng: Khu này đã lấp đầy tương đối với hơn 500 hộ dân, công viên là nhu cầu bức thiết lắm. Quy hoạch rồi mà không hiểu vì lý do gì chưa thấy chủ đầu tư xây dựng?
Trong khi đó, dù đã bán hết dự án nhưng ông Lê Quốc Tuấn, đại diện chủ đầu tư là Công ty CP Thương mại và Xây dựng Vạn Phát lại đưa ra lý do “tài chính khó khăn” để lý giải cho việc doanh nghiệp chậm hoàn thiện hạ tầng. “Nhận được phản ánh từ cư dân, phường đã nhiều lần kiến nghị lên cấp trên. Tuy nhiên doanh nghiệp vẫn vòng vo thất hứa với người dân và phớt lờ quy định của Nhà nước”, ông Lưu Thanh Sang, Chủ tịch UBND phường Cái Khế cho hay.
Không riêng dự án Khu biệt thự nhà vườn Cồn Khương bị chủ đầu tư “hớt váng phần ngọn” phân lô bán nền rồi bỏ mặc hạ tầng không hoàn thành đúng tiến độ mà trên địa bàn thành phố Cần Thơ cũng còn nhiều dự án tương tự, như: Khu dân cư 91B giai đoạn 3 (quận Ninh Kiều), Dự án Khu dân cư phường Hưng Thạnh lô 5C (quận Cái Răng)... Điều này đang làm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của cư dân, đồng thời gây khó khăn cho chính quyền cơ sở khi không được tiếp nhận bàn giao, quản lý theo quy định của pháp luật.
Doanh nghiệp “vượt rào”
Thành phố Cần Thơ hiện có 65 dự án khu dân cư, khu đô thị với 21 dự án đã hoàn thành, 44 dự án đang triển khai. Thời gian qua, tình trạng huy động vốn thông qua hình thức nhận đặt cọc, giữ chỗ, mua bán đất nền, nhà ở hình thành trong tương lai... diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều tranh chấp dân sự.
Có mặt tại khu dân cư Thường Thạnh và khu dân cư Thường Thạnh mở rộng (quận Cái Răng) do Công ty CP đầu tư địa ốc Hoàng Quân Cần Thơ làm chủ đầu tư, chúng tôi chứng kiến nhiều ngôi nhà đã xuống cấp nhưng người dân vẫn chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Được biết, mới đây qua công tác thanh tra, kiểm tra, Sở Xây dựng Cần Thơ đã phát hiện Công ty Hoàng Quân ký hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai với 676 căn liền kề dù quy hoạch chỉ có 521 lô tại khu dân cư Thường Thạnh. Tương tự, tại dự án khu dân cư Thường Thạnh mở rộng, Công ty Hoàng Quân đã ký 219 hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai dù chưa đủ điều kiện bán. Hiện UBND thành phố Cần Thơ đã có quyết định buộc Công ty Hoàng Quân phải khắc phục hậu quả tại dự án.
Ông Mai Văn Toàn, Giám đốc Sở Xây dựng Cần Thơ cho biết: Người mua phần lớn nắm rõ tính pháp lý và tiến độ thực hiện dự án nhưng vẫn ký vào các văn bản đóng tiền trên cơ sở tự nguyện. Đây là những giao dịch dân sự, nếu có tranh chấp thì phần thua thiệt chắc chắn thuộc về phía người dân. Chúng tôi đã chấn chỉnh các chủ đầu tư, đồng thời tổ chức chuyên đề phổ biến cho người dân những rủi ro có thể gặp phải.
Tương tự, tại dự án Khu đô thị mới Hoàng Gia (quận Thốt Nốt), dù chưa được cấp phép xây dựng nhưng chủ đầu tư đã rao bán bất động sản hình thành trong tương lai dưới hình thức hợp đồng góp vốn, đặt cọc... Lý giải việc chậm trễ hoàn thiện thủ tục đầu tư, ông Lê Minh, Phó Giám đốc phụ trách Công ty CP Xây dựng thương mại Hoàng Gia – chủ đầu tư dự án Khu đô thị mới Hoàng Gia cho biết: “Hiện dự án của chúng tôi đã cơ bản hoàn thành hạ tầng, thiết kế xây dựng nhà ở… nhưng ba năm nay vẫn chưa được thành phố phê duyệt tiền sử dụng đất. Chưa thể hoàn thành nghĩa vụ tài chính với Nhà nước nên dự án chưa được cấp giấy phép xây dựng”. Ông Lê Thế Vinh, Trưởng phòng Quản lý đô thị Quận Thốt Nốt cho biết: “Theo quy định của Luật Đất đai, dự án phải giải phóng 100% mặt bằng thì mới xem xét định giá giao đất. Tại dự án Hoàng Gia còn vướng 6 hộ dân chưa đồng thuận di dời nên chưa thể định giá đất”.
Từ quận Thốt Nốt chuyển sang quận Ninh Kiều, Dự án khu đô thị mới Đại Ngân, dù chưa đủ điều kiện pháp lý nhưng chủ đầu tư đã tự ý phân lô, bán nền, cho cư dân đến sinh sống. Được biết, vướng mắc của đơn vị này cũng do chưa hoàn tất công tác giải phóng mặt bằng kéo theo việc chưa thể hoàn thành nghĩa vụ tài chính để cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Ông Tiêu Văn Vinh, Phó Giám đốc Công ty TNHH Thương mại dịch vụ Ðại Ngân cho biết: Giá đền bù hiện tại là 2,8 triệu đồng/m2 đất nông nghiệp và 6 triệu đồng/m2 đất ở nhưng một số hộ dân đang yêu cầu mức giá đền bù từ 20-50 triệu đồng/m2. Dự án còn hơn 3.500 m2 chưa giải phóng xong mặt bằng nên chưa thể định giá để nộp tiền sử dụng đất, kéo các thủ tục khác chậm theo.
Ông Nguyễn Chí Kiên, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Cần Thơ cho biết: Hiện chúng tôi đang theo dõi 99 dự án, trong đó có 72 dự án đã được giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất và đưa vào khai thác sử dụng. Riêng với 27 dự án đang trong giai đoạn bồi thường giải phóng mặt bằng thì vướng mắc tập trung vào hai vấn đề: tính giá đất bồi thường và phương án tái định cư.
Gỡ vướng pháp lý
Nhằm kịp thời phát hiện những sai phạm, UBND thành phố Cần Thơ đang chỉ đạo Sở Xây dựng phối hợp với Sở Tư pháp, Công an thành phố, chính quyền địa phương thanh tra, kiểm tra xử lý. Tuy nhiên, để Cần Thơ có thể tháo gỡ được vướng mắc liên quan đến các dự án khu dân cư thì điều kiện tiên quyết vẫn là những điều chỉnh theo Luật Đất đai (sửa đổi) tới đây cần bao quát, bám sát thực tiễn hơn.
Ông Mai Văn Toàn, Giám đốc Sở Xây dựng Cần Thơ đề xuất: Chúng tôi có ba kiến nghị liên quan đến vấn đề này. Thứ nhất, cần sớm hoàn thiện quy định pháp luật huy động vốn kinh doanh bất động sản, trong đó có quy định phối hợp với các luật khác chứ không chỉ riêng Luật Đất đai. Thứ hai, hoàn thiện pháp luật huy động vốn thông qua kinh doanh bất động sản trong hợp đồng tương lai. Thứ ba, hoàn thiện pháp luật về xử lý vi phạm huy động vốn trong kinh doanh bất động sản. Theo quy định hiện nay, mức phạt khoảng 600 triệu đồng không đáng gì so với tổng thể cả dự án nên chủ đầu tư sẵn sàng nộp để chiếm dụng một số vốn rất lớn mà đôi khi tiền lãi ngân hàng cũng vượt con số này.
Ông Dương Tấn Hiển, Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ cho biết: Thành phố đang cho các cơ quan chuyên môn rà soát lại tất cả các dự án đã có chủ trương đầu tư để tìm cách xử lý phù hợp. Theo đó, đơn vị nào không có khả năng thực hiện sẽ tiến hành đối thoại để thu hồi. Đơn vị nào không có khả năng làm hết dự án thì xem xét giảm quy mô diện tích. Với đơn vị còn nợ các hạng mục hạ tầng sẽ buộc phải hoàn thiện hạ tầng cho cư dân. Riêng những trường hợp còn vướng giao đất một phần chưa thu tiền thì chờ hướng dẫn mới để tháo gỡ. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra để xử lý hết những vướng mắc ở các dự án đang triển khai. Gần đây, qua rà soát, chúng tôi đã thu hồi hơn 10 dự án và đang xử lý một đơn vị tại quận Cái Răng xây dựng sai quy hoạch. Tinh thần sai tới đâu xử lý nghiêm tới đó để lập lại trật tự kỷ cương, đưa thị trường bất động sản phát triển một cách bền vững trong thời gian tới.
Kỳ vọng sau khi Luật Đất đai (sửa đổi) được thông qua cùng với sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền địa phương, Cần Thơ sẽ sớm giải quyết được những bất cập, vướng mắc trong triển khai các dự án xây dựng khu dân cư, khu đô thị, tạo thêm động lực phát triển cho vùng đô thị lõi của đồng bằng sông Cửu Long.
