Chất lượng có lên
Phim tài liệu (PTL) được mùa khi số lượng tham dự lên đến 61 phim. Theo đạo diễn, NSND Lê Hồng Chương, Trưởng BGK PTL - khoa học (KH), đề tài PTL tham dự Cánh diều 2018 khá đa dạng, phong phú. Các tác phẩm đề cập đến nhiều đề tài bức xúc của xã hội, chọn nhân vật thú vị và đi đến cùng của vấn đề. Điểm nhấn nữa so những mùa giải trước là âm thanh của các PTL năm nay có nhiều tiến bộ, mang lại tính chân thực, góp phần không nhỏ vào thành công của phim.
Phim truyền hình năm nay cũng được các giám khảo nhận xét là nhiều điểm sáng hơn những năm trước khi đề tài phong phú, không còn tình trạng những bộ phim dự thi trùng lặp đề tài. Đạo diễn Nguyễn Quốc Hưng, Ủy viên BGK phim truyền hình, cho biết các phim dự thi năm nay có ngôn ngữ thể hiện mới mẻ hơn, hạn chế nhược điểm chỉ dùng lời thoại như những mùa giải trước. Hình ảnh trong phim được chăm chút hơn, có phim giống như một bữa tiệc thị giác, tạo sức hút cho người xem.
Là thể loại được quan tâm nhiều nhất, phim điện ảnh tranh giải năm nay cũng đồng đều về chất lượng. So con số hơn 40 phim sản xuất trong năm 2018, 14 phim tranh giải chưa phải là nhiều khi không ít nhà sản xuất tư nhân vẫn còn thờ ơ với giải. Tuy nhiên, trừ phim “Hai Phượng” không tham dự, Cánh diều 2018 có sự tham gia hầu hết những bộ phim ăn khách năm qua như “Chàng vợ của em”, “Tháng năm rực rỡ”, “Siêu sao siêu ngố”, “Trạng Quỳnh”, “Vu quy đại náo”… PGS, TS Trần Luân Kim, Trưởng BGK phim điện ảnh nhận xét, đọng lại trong những phim điện ảnh dự giải năm nay là sự đa dạng trong đề tài, không còn xuất hiện những phim hài nhảm; có sự tiến bộ về kỹ thuật, diễn xuất. Nội dung phim đa phần nhẹ nhàng, đáp ứng tốt nhu cầu khán giả. “Tuy không có phim nào bật lên hẳn, nhưng giám khảo đều thấy sự nỗ lực của những người làm phim trong việc nâng cao chất lượng tác phẩm điện ảnh”, PGS Trần Luân Kim nhận xét.
Cần sự bứt phá
Tuy nhiên theo các nhà chuyên môn, tác phẩm điện ảnh còn nhiều hạn chế, đặc biệt những căn bệnh cố hữu vẫn còn xuất hiện trong các bộ phim năm qua. NSND Phạm Minh Trí, “lão tướng”trong làng phim hoạt hình Việt Nam cho rằng, dù kỹ thuật làm phim hoạt hình ở ta đã tiến bộ nhiều, nhưng ý tưởng về đề tài ở thể loại này vẫn chưa mới, thiếu sáng tạo. Đội ngũ trẻ làm phim hoạt hình thì có nhưng vẫn còn thiếu, cần phải có sự đầu tư nhiều hơn. Trong khi đó, một trong những hạn chế của PTL, khoa học Việt Nam vẫn chưa khắc phục triệt để là lời bình quá nhiều, làm mất tính kịch tính của phim.
NSND Lê Hồng Chương cảm nhận, không ít đạo diễn, biên kịch làm PTL - KH đang gặp khó khăn trong việc tìm ra ý tưởng mới cũng như cách thể hiện sao cho tác phẩm của mình có tính sáng tạo, hấp dẫn hơn. Ngoài ra, các nhà làm PTL - KH vẫn chưa đầu tư nhiều cho phần nhạc của phim. “Nhiều phim dự giải năm nay có phần nhạc còn kém, không nâng được tác phẩm”, NSND Lê Hồng Chương nhận định.
Trong khi đó, kịch bản vẫn là điểm yếu lớn nhất trong phim điện ảnh Việt những năm gần đây. Năm nay, điểm yếu này vẫn chưa thể được chữa trị hiệu quả. Ngay cả phim đoạt Cánh diều vàng (“Chàng vợ của em”) và Cánh diều bạc (“Song Lang”), khâu kịch bản chưa phải là điểm sáng nhất trong phim. Nhà báo Tô Hoàng bức xúc: “Kịch bản phim Việt còn quá nhiều khập khễnh, thiếu logic. Dù phim hiện nay kỹ thuật tiến bộ rất nhiều lỗi sơ đẳng thì vẫn còn xuất hiện ở hầu hết các tác phẩm”. Theo ông, một trong những nguyên nhân là do chúng ta xem nhẹ khâu biên tập. “Nếu nước ta có hội đồng biên tập gồm những người giỏi nghề, đầy tâm huyết thì căn bệnh kịch bản kém sẽ được khắc phục, những bộ phim đậm chất nghệ thuật như “Đảo của dân ngụ cư”, “Song Lang”, “Cha cõng con”, “Cô ba Sài Gòn”… sẽ hoàn chỉnh, thuyết phục hơn”, nhà báo khẳng định.
Nhìn tổng thể bức tranh điện ảnh Việt Nam đã có nhiều điểm sáng như số lượng phim mỗi năm sản xuất nhiều hơn, thị trường phim đã hạn chế phim hài nhảm. Tuy nhiên, như ý kiến của NSND Đặng Xuân Hải, Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam, nhà nước cần có sự hỗ trợ cho điện ảnh, nhất là đầu tư cho những tác phẩm mang tính nghệ thuật, mang đề tài lịch sử dân tộc hay phản ánh những vấn đề của xã hội đương đại.
