Vượt lên trên nỗi sợ hãi
Trong vòng ba tuần trở lại đây, thị trường chứng khoán Việt Nam đã liên tục có diễn biến tiêu cực. Đỉnh điểm là phiên giao dịch ngày 25/4, buổi sáng giảm hơn 33 điểm; buổi chiều diễn ra trong hoảng loạn với làn sóng bán tháo cổ phiếu. VN-Index giảm gần hết biên độ 6% trên tổng mức 7% tối đa ở thời điểm 14 giờ, với mức giảm hơn 80 điểm, chính thức xuyên thủng mốc 1.300 điểm.
Tiếp đó, vào các ngày 26 và 27/4, thị trường có nhịp hồi phục nhẹ. Điều đáng nói là hai phiên hồi phục đã giúp nhà đầu tư dần lấy lại sự tự tin cần thiết sau những phiên giảm sâu liên tục vừa qua. Tuy nhiên, tính từ đầu tháng 4 đến nay, VN-Index đã mất đi gần 200 điểm, tương ứng khoảng 15%. Vốn hóa thị trường cũng vì thế mà “bay” mất vài chục nghìn tỷ đồng.
Anh Nguyễn Hùng Minh, nhà đầu tư F0 mới tham gia thị trường chứng khoán hơn một năm nay cho biết, tài khoản của anh đã âm khoảng nửa tỷ đồng, mã nhẹ nhất âm 10-15%, “nặng” hơn thì 40-50%. “Năm 2021, khi thị trường thuận lợi, như nhiều nhà đầu tư mới khác, tôi đã say mê trong chiến thắng ngắn hạn nên đã hành động khá xốc nổi khi “all in” tài khoản dù chưa kịp trau dồi những kiến thức cơ bản nhất về thị trường tài chính. Đợt điều chỉnh này cho tôi một trải nghiệm đáng nhớ và tôi biết mình sẽ cần hành động thận trọng và khôn ngoan hơn”, anh Minh nói.
Chị Ngọc Quỳnh, một nhà đầu tư F0 khác thậm chí còn đen đủi hơn vì đã sử dụng giao dịch ký quỹ (margin) trong phần lớn cổ phiếu đang nắm giữ. Khi thị trường có dấu hiệu điều chỉnh, vẫn lạc quan nên chị không những không bán ra mà còn tiếp tục mua vào. Thị trường giảm tiếp, chị tặc lưỡi bỏ qua kỷ luật cắt lỗ vì không đành lòng chấp nhận thua thị trường. Đến khi thị trường giảm quá sâu, lệnh gọi bổ sung kỹ quỹ (call margin) đến dồn dập, lúc này muốn bán cắt lỗ để bù tiền nộp vào thì không bán được, chị Quỳnh xót xa nhìn cổ phiếu tốt trong danh mục bị bán giải chấp với giá sàn.
“Chơi margin đúng là chơi dao, khi thị trường tốt thì cơ hội sinh lời tăng gấp đôi, còn khi thị trường giảm điểm mà không chạy kịp thì chẳng khác nào đang chịu cú đấm, cú đá lại thêm cú đạp”, nhà đầu tư này kết luận.
Trao đổi ý kiến với phóng viên, anh Tuấn Dũng, một nhà đầu tư có 10 năm trên thị trường nhận định, đợt điều chỉnh này thật khó lường trước, bản thân anh đã trải qua nhiều bận “chinh chiến” trong 10 năm nhưng cũng không kịp trở tay, tài khoản đang âm khoảng 25%. “Sau cú giảm điểm này có thể có nhiều nhà đầu tư sẽ cháy tài khoản và không biết bao giờ mới có thể quay lại thị trường”, anh Dũng nói.
Với diễn biến nói trên của thị trường thì câu hỏi được nhà đầu tư quan tâm nhất hiện nay là “Đâu là đáy của Vn-Index?”. Câu trả lời cho câu hỏi này sẽ quyết định việc nhà đầu tư nên mua vào hay bán ra, hay là ngồi im quan sát chờ thị trường phát ra tín hiệu thật rõ ràng mới hành động.
Nhận diện thị trường và cơ hội “tránh bão”
Trên nền thị trường khá ảm đạm đó, một điểm sáng nổi lên là lực mua ròng của khối nhà đầu tư nước ngoài. Sau phiên giảm mạnh của thị trường vào chiều 25/4, bước vào phiên sáng 26/4, chỉ sau hơn một giờ đồng hồ giao dịch, khối nước ngoài đã mua ròng 600 tỷ đồng.
Chứng kiến diễn biến này, một nhân viên môi giới của Công ty Chứng khoán Mirae Asset nói, khối nước ngoài là dòng vốn khá nhanh nhạy trước việc nắm bắt cơ hội, thường đóng góp khoảng 8-10% thanh khoản thị trường trong phiên. Xu hướng chung của họ là mua ròng khi thị trường giảm sâu. Trước đó, tại phiên 13/4, giá trị mua ròng của khối nước ngoài là 1.500 tỷ đồng; ngày 21 và 22/4, mỗi phiên họ gom tiếp khoảng 1.000 tỷ đồng.
Kết thúc phiên sáng 26/4, mặc dù VN-Index đóng cửa ở mức 1.307,12 điểm, tiếp tục giảm thêm 3,8 điểm (-0,29%) so với phiên giảm sâu chiều 25/4, song khối lượng giao dịch lại đạt tới 459 triệu cổ phiếu, tương ứng với giá trị giao dịch đạt 13.174 tỷ đồng, tăng lần lượt 54,5% và 45,5%. Điều này có nghĩa là cứ sau một đợt thủng đáy lại có một lượng cầu nhảy vào bắt đáy. Hay nói cách khác, trong khi một số NĐT tìm cách bán tháo thì một số khác túc tắc nhặt hàng với mức chiết khấu sâu. Định giá (P/E) của VN-Index hiện đang khá rẻ, dao động quanh vùng 14-15 lần, so với lúc thị trường tăng nóng là khoảng 17 lần.
Nhưng, điều quan trọng hơn: Đâu mới là đáy của Vn-Index?
Ông Đào Phúc Tường, chuyên gia tài chính nhận định, trong bối cảnh này rất khó để đưa ra lời khuyên cho nhà đầu tư là nên làm gì vì thị trường hiện nay đang ở giai đoạn không rõ xu hướng. Điều quan trọng nhất quyết định hành động là nhà đầu tư phải tự trả lời câu hỏi: mình đang cầm cổ phiếu gì và vì sao lại cầm nó? Nếu biết vì sao cầm nó thì hãy yên tâm cầm tiếp còn nếu không biết vì sao thì có lẽ cần hành động quyết liệt hơn.
Trên thực tế, nhiều nhà đầu tư đã thất bại với việc dò đáy sau nhiều phiên vì cứ tưởng là đáy rồi thì đáy khác lại xuất hiện.
Ông Trần Hải Hà, Tổng Giám đốc Công ty Chứng khoán MBS dự báo, thị trường trong ngắn hạn có thể tiếp tục có những đợt điều chỉnh đan xen với nhịp hồi phục. Cơ hội lướt sóng cổ phiếu với lợi nhuận nhân đôi, nhân ba dường như không còn dễ dàng như năm 2021. Một phần vì thị trường vừa trải qua giai đoạn tăng trưởng nóng nên điều chỉnh là tất yếu, một phần do quá trình phục hồi kinh tế đã hút một phần vốn trên thị trường chứng khoán để đổ vào sản xuất và ngân hàng. Ngoài ra, là các lý do khác như FED nâng lãi suất, ảnh hưởng chung của thị trường thế giới, quá trình thanh lọc thị trường tài chính trong nước…
Theo ông Hà, nhà đầu tư nên tận dụng các nhịp hồi phục ngắn hạn để cơ cấu lại danh mục theo hướng chỉ nắm giữ những cổ phiếu tốt thuộc doanh nghiệp tăng trưởng và hưởng lợi từ các yếu tố vĩ mô như thủy sản, logistics, cao-su, sản xuất, vật liệu, bán lẻ… và những doanh nghiệp có câu chuyện riêng.
“Nếu đã tin tưởng mình đang nắm giữ những cổ phiếu tốt thì việc đang lỗ 15-20% có khi không phải vấn đề. Đôi khi việc ngồi im quan sát cũng là một động thái đang đầu tư”, ông Hà khuyến nghị.
