Tạo đà hồi hương di sản

Phiên đấu giá ấn vàng “Hoàng đế chi bảo” dự kiến vào trưa 18/11 sẽ hủy bỏ sau các cuộc đàm phán giữa Đoàn công tác liên ngành của Việt Nam và Hãng đấu giá Millon (Cộng hòa Pháp). Bảo vật này sẽ được “hồi hương” sau khi hoàn thành các thủ tục theo quy định của pháp luật hai nước.
Các chuyên gia thẩm định, đánh giá tính xác thực của ấn vàng Hoàng đế chi bảo tại Hãng đấu giá Millon. Ảnh: Cục di sản Văn hóa
Các chuyên gia thẩm định, đánh giá tính xác thực của ấn vàng Hoàng đế chi bảo tại Hãng đấu giá Millon. Ảnh: Cục di sản Văn hóa

Chiều tối 15/11 theo giờ Việt Nam, hãng đấu giá Millon đã thông báo chính thức về việc hủy đấu giá ấn vàng “Hoàng đế chi bảo”. Theo đó: “…Hãng đấu giá Millon vui mừng thông báo đã đạt được thỏa thuận riêng với Nhà nước Việt Nam về việc hồi hương Kim ấn của Hoàng đế Minh Mạng về Việt Nam. Do đó, phiên đấu giá công khai Kim Ấn “So Unique” vào ngày 18/11/2022 sẽ bị hủy bỏ…”.

Bảo vật được chế tác tinh xảo.

Bảo vật được chế tác tinh xảo.

Được sự ủng hộ của Chính phủ, với những phản ứng kịp thời, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) và các ngành liên quan đã thành lập đoàn sang tận nơi kiểm tra xác thực đây là hiện vật nguyên gốc. Từ đó đưa ra phương án đàm phán thành công để cổ vật được “hồi hương” theo mong muốn của nhân dân Việt Nam.

Trước đó, hãng Millon đưa thông tin sẽ đấu giá 329 cổ vật, trong đó có ấn vàng “Hoàng đế chi bảo” đúc năm Minh Mạng thứ 4 (1823) thuộc sưu tập “Nghệ thuật Việt Nam”. Ấn vàng “Hoàng đế chi bảo” có những nét giống hai ấn vàng “Sắc mệnh chi bảo” và “Hoàng đế tôn thân chi bảo” đang lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia. Cả ba báu vật đều đúc bằng vàng 10 tuổi, quai hình rồng uốn khúc, mặt ấn hình vuông, trán rồng khắc chữ Vương với bàn chân có năm móng rõ ràng.

Thứ trưởng VHTT&DL Hoàng Đạo Cương, Trưởng đoàn đàm phán cho biết, việc đàm phán thành công cho thấy sự vào cuộc rất tích cực của các bộ, ngành liên quan và Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp. Việc chuyển giao bảo vật đã được phía Pháp đồng ý sau khi hoàn thành các thủ tục. Phía Việt Nam sẽ có lộ trình cụ thể để đưa cổ vật về cố hương.

Mặt dưới ấn vàng.

Mặt dưới ấn vàng.

Việc hồi hương ấn vàng tạo đà để tiến tới bổ sung và hoàn thiện bộ sưu tập Kim Ngọc Bảo tỷ của nhà Nguyễn. Bộ sưu tập được các thế hệ hoàng đế đầu triều cho chế tác với hơn 100 bảo vật bằng vàng, ngọc, hiện một số vẫn còn thất lạc do chiến tranh, loạn lạc. Ấn vàng “Hoàng đế chi bảo” sẽ hồi hương được xem là một trong những sự kiện văn hóa nổi bật cuối năm 2022, cho thấy sự quan tâm bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị các di sản văn hóa. Từ đó từng bước xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách để tạo hành lang pháp lý giúp những cổ vật tương tự sớm hồi hương. Đồng thời, vừa nhằm bảo đảm tính toàn vẹn các di sản văn hóa, vừa mang ý nghĩa lan tỏa, tôn nâng tình yêu dân tộc và các giá trị lịch sử, văn hóa đất nước cho mọi người dân Việt Nam cũng như cộng đồng quốc tế.

Ngày 18/11, Bảo tàng Lịch sử quốc gia sẽ tổ chức lễ tiếp nhận 10 hiện vật do Đại sứ quán Hoa Kỳ trao trả cho Việt Nam. Số cổ vật trên bao gồm: 1 rìu đá Hậu kỳ đá mới, 4 hiện vật (3 rìu đồng, 1 nồi gốm) văn hóa Đông Sơn, 3 tượng cá sấu đá thế kỷ 1-2 sau Công nguyên, 2 tẩu đồng thế kỷ 17-18 (ảnh dưới). Các hiện vật này do Cục Điều tra liên bang Mỹ (FBI) đã phát hiện và thu giữ từ một bộ sưu tập trái phép tại bang Indianna vài năm trước. Ngày 27/2/2019, FBI công bố trên website của FBI, tuyên bố mong muốn trao trả các tác phẩm nghệ thuật về cộng đồng xuất xứ. Sau khi tiếp nhận và trao đổi thông tin, ngày 4/10/2022, tại Vụ châu Mỹ (Bộ Ngoại giao), đại diện bảo tàng cùng thành viên Hội đồng Giám định cổ vật của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã giám định hiện vật và nhận bàn giao 10 hiện vật trên.