“Tàu 67” càng hoạt động, càng lỗ?!
Quảng Bình từng được Tổng cục Thủy sản đánh giá là một trong số ít các tỉnh thực hiện tốt Nghị định 67/2014/NĐ-CP khi UBND tỉnh phê duyệt thực hiện 87 tàu cá (84 tàu cá đóng mới và 3 tàu nâng cấp) với tổng mức đầu tư đóng tàu hơn 1.265 tỷ đồng, trong đó vốn của các chủ tàu hơn 275 tỷ đồng và ngân hàng cho vay 989 tỷ đồng. Tuy nhiên, vì nhiều lý do khác nhau, đội tàu 67 (những tàu cá đóng theo Nghị định 67) ở Quảng Bình gặp nhiều khó khăn trong đánh bắt hải sản. Hiện, toàn tỉnh chỉ có 40 tàu vẫn đang hoạt động, 27 tàu nằm bờ, 4 tàu bị chìm không trục vớt được, 16 tàu đã bị ngân hàng thu hồi, bán đấu giá.
Xã Đức Trạch, huyện Bố Trạch có số tàu cá đóng mới theo Nghị định 67 nhiều nhất tỉnh với 22 tàu. Hiện trong đội tàu 67 của xã chỉ 3 tàu hoạt động hiệu quả, 2 tàu nằm bờ, 1 tàu bị chìm và 16 tàu còn hoạt động nhưng thường xuyên thua lỗ. Anh Nguyễn Văn Tiệm, ở xã Đức Trạch, chủ tàu QB-92873-TS cho biết, tàu cá vỏ gỗ của anh đóng mới năm 2016 có công suất 820 CV, trị giá khoảng 10 tỷ đồng, trong đó số tiền vay ngân hàng là 8,3 tỷ đồng. Tàu hoạt động được khoảng 2 năm thì gặp khó khăn do giá xăng dầu, vật tư tăng cao, tiếp đó là ảnh hưởng sự cố môi trường biển rồi dịch Covid-19. Khai thác hải sản không hiệu quả, càng đi càng lỗ, lại thiếu lao động nên anh phải cho tàu nằm bờ dài ngày. Theo thời gian, tàu bị hư hỏng nặng, khó khôi phục để vươn khơi. Anh còn nợ ngân hàng khoảng 7 tỷ đồng và đang bị khởi kiện để trả nợ vay đóng tàu.
“Tôi cũng rất muốn trả nợ đúng hạn, nhưng do nguồn lợi thủy sản cạn kiệt, bạn thuyền thì thiếu, chi phí đi biển cao, tàu ra khơi bị lỗ, giờ chưa biết tính sao. Mong muốn của tôi là sớm thanh lý được con tàu để giảm khoản nợ lớn đeo bám lâu nay, vì tàu neo đậu lâu ngày bị xuống cấp, giảm giá trị. Tôi cũng mong nhà nước xem xét, có chính sách để khoanh nợ, giảm lãi, tạo điều kiện giúp ngư dân chúng tôi vượt khó khăn”, anh Tiệm nói.
Không riêng anh Tiệm mà hàng chục ngư dân can trường ở Quảng Bình từng “ăn sóng nói gió” nhưng khi làm chủ các chiếc tàu xa bờ đóng theo Nghị định 67 đều thua lỗ và nợ nần, nhiều người thậm chí đang có nguy cơ bị phát mại nhà cửa, đất đai để thi hành án cho khoản nợ tàu cá.
Chia sẻ của anh Tiệm là vậy nhưng trong quá trình đi tìm hiểu về “bức tranh” tàu 67, chúng tôi thấy khá bất ngờ là trong khi đội tàu 67 luôn trong tình trạng càng đi biển, càng lỗ rồi nằm bờ dài ngày thì các tàu cá xa bờ khác mà ngư dân tự đóng mới hoặc làm chủ đều hoạt động ổn định. Chi cục trưởng Thủy sản Quảng Bình Lê Ngọc Linh có cái nhìn khá thẳng thắn khi cho rằng, phần lớn tàu 67 không có khả năng trả nợ đúng hạn cho các ngân hàng bên cạnh các nguyên nhân như: nguồn lợi thủy sản suy giảm, giá hải sản không ổn định, chi phí đầu vào tăng cao thì vẫn có những chủ tàu hoạt động hiệu quả nhưng có tư tưởng chây ỳ, cố tình không trả nợ và hy vọng sẽ được xóa nợ, giãn nợ.
Bán tàu thu nợ cũng khó
Cuối tháng 3/2024, TAND thị xã Ba Đồn mở phiên tòa xét xử vụ tranh chấp hợp đồng tín dụng, giữa nguyên đơn là BIDV Bắc Quảng Bình và bị đơn là ông N.X.C. ở xã Cảnh Dương, huyện Quảng Trạch. Theo hợp đồng tín dụng ký ngày 12/5/2016 và các văn bản sửa đổi, bổ sung hợp đồng, ông N.X.C. đã vay số tiền hơn 16,5 tỷ đồng (thời hạn 192 tháng) của BIDV Bắc Quảng Bình để đóng mới tàu cá vỏ thép khai thác hải sản xa bờ. Để bảo đảm nghĩa vụ trả nợ, ông C. đã lập các hợp đồng thế chấp bất động sản hợp pháp của mình, gồm: Tài sản hình thành trong tương lai và thửa đất số 62, tờ bản đồ số 8 (diện tích gần 120 m2), có địa chỉ tại xã Cảnh Dương gắn liền với quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất. Tuy nhiên, quá trình thực hiện hợp đồng, ông C. không thực hiện đúng các thỏa thuận, cam kết để phát sinh nợ quá hạn. Tính đến tháng 6/2023, tổng số nợ lên đến hơn 20 tỷ đồng, trong đó nợ gốc hơn 16,4 tỷ đồng, nợ lãi gần 3,3 tỷ đồng.
Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, tòa đã quyết định ông N.X.C. phải trả cho BIDV Bắc Quảng Bình tổng số nợ hơn 21 tỷ đồng. Trường hợp ông N.X.C. không trả được nợ thì phía ngân hàng được quyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự xử lý tài sản thế chấp là 1 tàu cá vỏ thép và thửa đất nói trên.
Đại diện Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Quảng Bình cho biết, tổng số vốn mà các ngân hàng thương mại huy động để cho vay đóng tàu 67 là hơn 989 tỷ đồng, trong đó nợ xấu hơn 792 tỷ đồng. Nhiều ngân hàng đã khởi kiện ra tòa để thu hồi nợ nhưng nhiều chiếc tàu 67 thu về khó bán đấu giá vì giá cao và ít người mua. Và vì thế, khoản nợ đóng tàu 67 đang là nợ xấu khó xử lý.
Trong tổng số 87 tàu đóng mới, nâng cấp có 7 tàu thường xuyên quá hạn trả nợ gốc và lãi, 26 tàu không trả được gốc và lãi, 31 tàu đang bị ngân hàng khởi kiện ra tòa án, 3 tàu đã bị ngân hàng thu hồi đang bán đấu giá, 16 tàu đã bị ngân hàng thu hồi, bán đấu giá và 4 tàu bị chìm không trục vớt được.
