Sạt lở đe dọa đời sống và sản xuất của người dân
Những ngày qua, đoạn đê bao dài khoảng 35m tại ấp Lân Nam, xã Vĩnh Thành bị sạt lở nghiêm trọng, cuốn trôi toàn bộ mặt đường giao thông nông thôn, ảnh hưởng trực tiếp đến việc đi lại và sản xuất của hơn 200 hộ dân trong vùng đê bao khép kín.
Theo người dân địa phương, ban đầu chỉ xuất hiện những vết nứt nhỏ dọc bờ kênh, nhưng sau các đợt mưa lớn, đất ven bờ liên tục sụt lún rồi đổ sập xuống dòng nước. Nhiều hộ dân sống gần khu vực sạt lở luôn trong tâm trạng bất an vì nguy cơ đất tiếp tục sụp xuống bất cứ lúc nào.
Sinh sống cạnh khu vực xảy ra sạt lở, bà Phạm Thị Thuận cho biết: “Nhiều ngày qua gia đình luôn sống trong tâm trạng lo lắng. Đất lở rất nhanh, chỉ vài ngày là cả mảng đất lớn bị cuốn xuống kênh. Bao nhiêu tài sản tích góp nhiều năm cứ mất dần. Ban đêm ai cũng thấp thỏm vì không biết đất sẽ tiếp tục sạt lúc nào”.
Khảo sát tại hiện trường cho thấy điểm sạt lở đã ăn sâu vào đất liền gần 5m, làm đứt hoàn toàn tuyến đường giao thông nông thôn. Việc vận chuyển cây giống, vật tư nông nghiệp và nông sản bị gián đoạn, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất của người dân.
Phó Trưởng Phòng Kinh tế xã Vĩnh Thành Võ Trung Trường cho biết, khu vực xảy ra sạt lở có lòng kênh sâu, dòng chảy mạnh, chân bờ không có bãi bồi nên nguy cơ xói lở rất cao.
Mặc dù địa phương đã chủ động khảo sát, xây dựng phương án xử lý nhưng tốc độ sạt lở diễn ra nhanh hơn dự báo. Nếu đoạn đê tiếp tục bị sạt lở sẽ gây ngập úng cục bộ, ảnh hưởng trực tiếp đến hơn 200 hộ dân trong vùng đê bao khép kín và tác động lớn đến sản xuất nông nghiệp. Điều đáng lo ngại là nguy cơ sạt lở có thể tiếp tục lan rộng sang các vị trí xung yếu khác khi mùa mưa còn kéo dài.
Để bảo đảm an toàn trước mắt, địa phương đang thực hiện phương châm “4 tại chỗ”, huy động lực lượng và người dân tham gia gia cố tạm thời tuyến đường bị sạt lở. Theo tính toán của cơ quan chuyên môn, kinh phí xử lý dứt điểm đoạn sạt lở khoảng 400 triệu đồng. Chính quyền địa phương đã kiến nghị tỉnh sớm bố trí nguồn vốn để gia cố đồng bộ tuyến đê bao.
Không chỉ tại xã Vĩnh Thành, trên tuyến đê bao sông Măng Thít, đoạn qua xã Tân Long Hội cũng xuất hiện nhiều điểm sạt lở với tổng chiều dài khoảng 140m, ảnh hưởng đến tuyến đường ven đê. Tuyến đê dài khoảng 13km có vai trò bảo vệ hàng nghìn héc-ta đất sản xuất và khu dân cư khỏi triều cường, ngập lụt. Hiện ngành chức năng đang triển khai các biện pháp gia cố tạm thời, đồng thời khảo sát để đề xuất giải pháp xử lý lâu dài.
Tại xã Bảo Thạnh, địa phương có hơn 6,5km bờ biển, tình trạng xâm thực tiếp tục diễn biến nghiêm trọng. Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Bảo Thạnh Võ Quốc Đạt, sạt lở những năm gần đây đã ảnh hưởng khoảng 535ha đất và 115 hộ dân ven biển; nhiều diện tích rừng phòng hộ bị xâm thực, đòi hỏi sớm đầu tư hệ thống kè kiên cố nhằm bảo vệ bờ biển và tạo điều kiện phát triển kinh tế-xã hội lâu dài.
Chủ động phòng ngừa, giảm thiểu thiệt hại
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, từ đầu năm đến nay toàn tỉnh ghi nhận 122 điểm sạt lở bờ sông, bờ biển với tổng chiều dài gần 9,6km, ảnh hưởng 184 hộ dân, thiệt hại hơn 16 tỷ đồng.
Để chủ động ứng phó, trong năm 2026 ngành nông nghiệp triển khai 5 công trình duy tu, bảo dưỡng đê điều và xử lý khẩn cấp các sự cố đê điều với tổng kinh phí khoảng 27 tỷ đồng. Các công trình trọng điểm tập trung gia cố mái đê cửa sông Cổ Chiên, khắc phục sụp lún kè bảo vệ bờ biển Hiệp Thạnh và duy tu các tuyến đê biển tại xã Đông Hải, Long Vĩnh.
Cùng với đầu tư công trình, ngành chức năng tăng cường theo dõi diễn biến trên toàn bộ hệ thống đê, kè; rà soát các khu vực có nguy cơ cao để chủ động xử lý; đồng thời sử dụng hiệu quả Quỹ Phòng, chống thiên tai nhằm hỗ trợ khắc phục các điểm sạt lở khẩn cấp.
Đến nay, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã khảo sát, đề xuất Ủy ban nhân dân tỉnh bố trí vốn đầu tư 87 dự án chống sạt lở tại 65 xã, phường với tổng chiều dài kè gần 12km, tổng kinh phí gần 138 tỷ đồng.
Tuy nhiên, theo đánh giá của ngành chuyên môn, tình hình sạt lở vẫn còn diễn biến phức tạp do tác động của mưa lớn, triều cường, dòng chảy và biến đổi khí hậu. Bên cạnh đó, tình trạng xây dựng công trình, tập kết vật liệu và lấn chiếm hành lang ven sông ở một số nơi cũng làm gia tăng nguy cơ sạt lở.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long Châu Văn Hòa cho biết, tỉnh đã yêu cầu các sở, ngành và địa phương tiếp tục rà soát toàn diện các khu vực có nguy cơ sạt lở; xây dựng phương án ứng phó theo từng cấp độ; thực hiện hiệu quả phương châm “4 tại chỗ”; kịp thời xử lý ngay khi xảy ra sự cố.
Đồng thời, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao phối hợp các đơn vị liên quan triển khai Kết luận số 26-KL/TW của Bộ Chính trị; rà soát, bổ sung các công trình phòng, chống sạt lở vào danh mục dự án trọng điểm để đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường hỗ trợ nguồn vốn đầu tư. Ngành chuyên môn cũng phải chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó xâm nhập mặn mùa khô 2026-2027, thường xuyên kiểm tra hệ thống đê điều và các công trình phòng, chống thiên tai.
Theo Đề án phòng, chống sạt lở bờ sông, bờ biển tỉnh Vĩnh Long đến năm 2030, địa phương phấn đấu hoàn thành khoảng 90% việc di dời gần 1.690 hộ dân ra khỏi khu vực có nguy cơ sạt lở cao, đồng thời giảm từ 30-40% số điểm sạt lở trên địa bàn. Để thực hiện mục tiêu này, tổng nhu cầu vốn dự kiến hơn 35.782 tỷ đồng, trong đó tỉnh đề xuất Trung ương hỗ trợ hơn 29.500 tỷ đồng.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu tiếp tục diễn biến khó lường, việc đầu tư đồng bộ các công trình phòng, chống sạt lở, kết hợp quản lý chặt chẽ hành lang bảo vệ sông, kênh, rạch, nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo và khả năng ứng phó tại cơ sở là giải pháp căn cơ nhằm bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân, giữ vững hạ tầng phục vụ phát triển kinh tế-xã hội bền vững của tỉnh Vĩnh Long.
