Chủ động kịch bản ứng phó hạn mặn

Trước nguy cơ El Nino làm gia tăng hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong mùa khô 2026-2027, tỉnh Vĩnh Long yêu cầu ngành chức năng và các địa phương chủ động xây dựng kịch bản ứng phó theo từng cấp độ rủi ro, chuẩn bị nguồn nước cho sản xuất và dân sinh, không để bị động khi hạn mặn xuất hiện.

Người dân xã Vĩnh Thành chủ động trữ nước ngọt phục vụ sản xuất, sinh hoạt.
Người dân xã Vĩnh Thành chủ động trữ nước ngọt phục vụ sản xuất, sinh hoạt.

Tập trung ứng phó từ sớm

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, hiện tượng ENSO có khả năng chuyển sang El Nino. Trước diễn biến thời tiết khó lường, công tác dự báo, xây dựng phương án ứng phó cần được triển khai sớm với giải pháp cụ thể, phù hợp từng khu vực. Ngành nông nghiệp đang xây dựng kịch bản ứng phó hạn mặn cho toàn tỉnh. Kịch bản xác định từng cấp độ rủi ro, khu vực có khả năng bị ảnh hưởng và phương án xử lý tương ứng; tính toán đầy đủ nguy cơ tác động đến các vùng sản xuất cây ăn trái tại Mỏ Cày, Chợ Lách, khu vực bắc Bến Tre cũ.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Mỏ Cày Huỳnh Trung Tính đề nghị đẩy nhanh tiến độ các công trình quan trọng đối với việc kiểm soát nguồn nước trong bối cảnh mùa mặn đang đến gần như: Cống Vàm Thơm, cống Vàm Nước Trong, cống Cái Quao. Khi các công trình hoàn thành, hệ thống thủy lợi sẽ từng bước khép kín khu vực Cù Lao Minh, từ Mỏ Cày Bắc, Mỏ Cày Nam đến Thạnh Phú, qua đó nâng cao khả năng ngăn mặn, trữ ngọt.

Các đơn vị quản lý thủy lợi thường xuyên theo dõi diễn biến độ mặn, chủ động vận hành công trình và chuẩn bị phương án ứng phó những tình huống bất lợi. Tinh thần chung được tỉnh xác định là chủ động từ sớm, từ xa, không chờ đến khi hạn mặn xảy ra mới triển khai giải pháp. Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Vĩnh Long Trần Bảo Linh cho biết: “Hệ thống thủy lợi khu vực Bắc Bến Tre tương đối hoàn chỉnh nhưng vẫn còn các công trình quan trọng như cống An Hóa, Thủ Cửu, Bến Tre. Khi hoàn thành, các công trình này kết hợp với hệ thống trên sông Ba Lai sẽ tạo thành vùng trữ nước ngọt, góp phần bảo đảm nguồn nước cho khu vực”.

Phương án trước mắt được tỉnh quan tâm là xây dựng đập tạm trên sông Ba Lai để ngăn mặn, trữ ngọt. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, vị trí đập tạm cách cầu Ba Lai 1 khoảng 120m về phía hạ lưu, chiều dài khoảng 80m. Khu vực tích trữ nước gồm đoạn sông Ba Lai và các tuyến rạch nhánh dài khoảng 27 km, có thể trữ hơn 15 triệu mét khối nước ngọt. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long Châu Văn Hòa cho rằng: Xây dựng đập tạm trên sông Ba Lai là cần thiết nhằm bảo đảm nguồn nước cho các nhà máy nước, phục vụ sản xuất và sinh hoạt. Phương án này phải được chuẩn bị từ sớm, xác định vị trí, quy mô, kinh phí và thời gian thực hiện. Khi xuất hiện tình huống hạn mặn, phương án phải triển khai được ngay, tránh bị động. Bên cạnh đó, các địa phương tuyên truyền, hướng dẫn người dân chuẩn bị dụng cụ chứa nước, chủ động trữ nước tại ao, mương, vườn trước khi hạn mặn xảy ra. Bảo đảm nguồn nước không chỉ là trách nhiệm của ngành chức năng mà cần được triển khai đến từng địa phương, từng hộ dân.

Từng bước khép kín hệ thống thủy lợi

Hiện hệ thống thủy lợi của tỉnh Vĩnh Long có 9.797 công trình cống, 10.193 tuyến kênh với tổng chiều dài 13.164,5 km và 683 tuyến bờ bao dài hơn 4.651 km. Tuy nhiên, khu vực Bến Tre cũ vẫn còn những điểm chưa được khép kín, ảnh hưởng khả năng kiểm soát, điều tiết nguồn nước và phòng chống xâm nhập mặn. Thực tế những năm qua cho thấy, hạn hán, xâm nhập mặn đã gây thiệt hại lớn đối với sản xuất và đời sống người dân. Theo thống kê của ngành nông nghiệp, từ năm 2016 đến nay, hạn hán, xâm nhập mặn gây thiệt hại ước hơn 5.507 tỷ đồng trên địa bàn tỉnh; riêng khu vực Bến Tre cũ thiệt hại hơn 3.122 tỷ đồng.

Theo Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Bến Tre Phạm Quốc Phong, tại khu vực Cù Lao Minh, cống Vàm Thơm, lấy nước từ sông Cổ Chiên và cống Vàm Nước Trong, lấy nước từ sông Hàm Luông, đã trúng thầu và khởi công. Do áp dụng công nghệ thi công dưới lòng sông, không đắp đập, hai công trình này không thể hoàn thành kịp để ứng phó đợt hạn mặn năm nay. Các cống Cái Quao, An Hóa, Thủ Cửu sẽ được khởi công trong quý I/2027.

Trong thời gian chờ các công trình hoàn thành, ngành chức năng nghiên cứu đắp đập tạm tại kênh Phụ Nữ, kết nối với sông Cổ Chiên, nhằm tích trữ nước ngọt, duy trì nguồn nước thô trực tiếp cho các nhà máy xử lý nước; phối hợp vận hành cống Sa Kê, Ba Se để lấy nước cho các nhà máy vùng lân cận... Tại Ba Tri và Giồng Trôm cũ, các hồ chứa nước như Kênh Lấp, Lạc Địa đang phát huy hiệu quả tích trữ. Hiện hồ Lạc Địa tích khoảng 2,3 triệu mét khối nước ngọt. Hệ thống đường ống cấp nước cũng đã được nối từ Châu Thành về Giồng Trôm và Mỏ Cày...

Mới đây, trong buổi khảo sát thực địa tại các địa phương, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long Châu Văn Hòa đề nghị các đơn vị liên quan đẩy nhanh nghiệm thu, bàn giao, đưa vào vận hành các công trình thủy lợi đã hoàn thành; sớm hoàn thiện trạm bơm nước thô khu vực Cù Lao Minh để bổ sung nguồn nước khi xảy ra tình huống bất lợi. Bên cạnh các giải pháp công trình, ngành chức năng cần rà soát năng lực cấp nước của từng nhà máy, khả năng mở rộng tuyến ống và nhu cầu sử dụng nước tại từng khu vực; tăng cường quan trắc độ mặn trên các tuyến sông, tại các cống lấy nước để chủ động vận hành hệ thống thủy lợi.

Về lâu dài, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề xuất tiếp tục hoàn thiện hệ thống thủy lợi bắc và nam Bến Tre; sớm đưa các công trình thuộc Dự án Quản lý nước Bến Tre vào vận hành; đầu tư thêm các cống ngăn mặn tại Chợ Lách, Mỏ Cày Bắc và Mỏ Cày Nam, từ đó từng bước khép kín hệ thống thủy lợi, chủ động ngăn mặn, trữ ngọt, bảo vệ các vùng cây ăn trái, cây giống, hoa kiểng; hình thành trục dẫn nước ngọt phục vụ sản xuất và sinh hoạt.

Có thể bạn quan tâm

Tập trung phòng trừ sâu bệnh hại lúa

Thời gian gần đây, các loại sâu bệnh đã và đang gây hại trên diện tích lúa thu đông ở nhiều địa phương của tỉnh Đồng Tháp. Nguyên nhân chủ yếu do thời tiết mưa, nắng đan xen và sự chủ quan của một số hộ nông dân. Vì vậy, người dân cần chủ động thăm đồng thường xuyên, phòng ngừa sớm các loại sâu bệnh gây hại trên lúa.

Bảo vệ các loài chim hoang dã

Tại tỉnh Đồng Tháp, các hành vi săn bắt, nuôi nhốt, mua bán chim hoang dã, chim di cư diễn ra ở nhiều nơi; có thời điểm diễn biến phức tạp, đe dọa đa dạng sinh học và làm mất cân bằng hệ sinh thái. Địa phương đã đề ra nhiều giải pháp nhằm bảo vệ các loài chim hoang dã, chim di cư.

Sạt lở đê bao tại ấp Lân Nam (xã Vĩnh Thành, tỉnh Vĩnh Long) ảnh hưởng lớn đến đời sống và sản xuất của người dân.

Vĩnh Long tập trung ứng phó sạt lở

Những năm gần đây, trước tác động của biến đổi khí hậu, tình trạng sạt lở bờ sông, bờ biển trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long đang gia tăng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng và tài sản của người dân. Địa phương đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm từng bước kiểm soát tình trạng sạt lở.

Nông dân xã Thạnh Hải (tỉnh Vĩnh Long) phát triển mô hình nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao.

Hoàn thiện hạ tầng nuôi trồng thủy sản

Thời gian qua, cùng với việc tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, tỉnh Vĩnh Long tập trung đầu tư hoàn thiện hạ tầng phục vụ nuôi trồng thủy sản, nhất là vùng nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao.

Nhờ nuôi tôm sú ứng dụng công nghệ cao, kinh tế gia đình của nhiều nông dân vùng ven biển tỉnh Vĩnh Long ổn định.

Sản xuất nông sản sạch, thân thiện môi trường

Ngành nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long đang chuyển đổi theo hướng xanh, minh bạch và bền vững. Tỉnh quyết liệt đẩy nhanh tái cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng phát triển nông nghiệp sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn; khuyến khích áp dụng VietGAP, GlobalGAP, mở rộng mã số vùng trồng, vùng nuôi và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Thi công kè phòng chống sạt lở khu vực sông Cái Côn ở đô thị Ngã Bảy.

Quyết tâm đưa Ngã Bảy trở thành đô thị xanh

Sau gần một năm khởi công, dự án phát triển đô thị xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu tại Ngã Bảy (thành phố Cần Thơ) đang tập trung nguồn lực tài chính và đẩy nhanh thi công để sớm về đích đúng tiến độ.

Người dân mang pin cũ đến cân đổi quà tại “Ngày hội sống xanh An Giang 2026”.

Lan tỏa “sống xanh” trong cộng đồng

Từ không gian mở đầy ắp tính tương tác của “Ngày hội sống xanh An Giang 2026”, đến các hoạt động tình nguyện trong nhà trường hay dọc các tuyến đường ven biển, thông điệp “Phân loại là khởi đầu-Tuần hoàn là tương lai” tại An Giang đang trở thành hành động thực tế, dần thấm sâu vào nếp sinh hoạt hằng ngày của người dân.

Cánh đồng lúa-tôm được giới chuyên gia đánh giá là mô hình canh tác sinh thái đặc thù tại đồng đất Cà Mau, cho ra những sản phẩm gạo hữu cơ đạt nhiều chứng nhận quốc tế và thân thiện với môi trường.

Liên kết bền vững, đưa gạo Cà Mau vươn xa

Sau hợp nhất tỉnh, diện tích đất canh tác tại Cà Mau tăng lên gần gấp đôi so với trước, trong đó, canh tác lúa có hơn 185.000 ha, gieo trồng 2 vụ mỗi năm, với tổng sản lượng khoảng 1,8 triệu tấn. Sản lượng này giúp Cà Mau không chỉ bảo đảm an ninh lương thực tại chỗ mà còn có điều kiện để xuất khẩu.

Hệ sinh thái rừng đước lâu năm tại xã Long Thành, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long phục hồi hệ sinh thái rừng ven biển

Từ các dự án khôi phục và phát triển rừng, tỉnh Vĩnh Long đã thiết lập một vành đai xanh khu vực ven biển với gần 18.000 ha rừng ngập mặn, rừng chắn sóng, bảo vệ sản xuất nông nghiệp. Thời gian tới, tỉnh sẽ phát triển lâm nghiệp sinh thái, thích ứng biến đổi khí hậu và nước biển dâng, gắn với du lịch biển.

Nông dân xã Hòa Tú, thành phố Cần Thơ chăm sóc ruộng lúa kết hợp với nuôi tôm.

Cần quy hoạch cụ thể vùng sản xuất tôm-lúa

Trước đây, mô hình sản xuất tôm-lúa phát triển rất mạnh ở vùng ven biển Sóc Trăng (cũ) đã giúp hàng nghìn hộ dân nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và được đánh giá là bền vững về môi trường. Thế nhưng, do thiếu quy hoạch và chưa có chiến lược phát triển ổn định, những năm gần đây, mô hình sản xuất này phát sinh nhiều bất cập và có dấu hiệu bị chững lại…

Một đoạn kênh Xáng Cùng nhưng bờ bên trái thuộc tỉnh An Giang đã có nước kéo đến tận nhà, còn bờ bên ấp Thanh Tùng (xã Biển Bạch, tỉnh Cà Mau), người dân vẫn mỏi mòn chờ nước sinh hoạt.

Mỏi mòn cơn “khát” nước sạch

Xã Biển Bạch là vùng ngọt của tỉnh Cà Mau, nhưng bao đời nay vẫn phải "oằn mình" trong cơn khát mùa khô, mọi sinh hoạt của người dân đều phải trông chờ những cơn mưa. Hạn về, nguồn dự trữ vơi cạn, người dân lại chật vật tìm nước ngọt để giải cơn khát.

Nông dân xã Mỹ Thành, tỉnh Đồng Tháp sử dụng máy bay không người lái, để chăm sóc đồng ruộng.

Cơ hội và thách thức trong chuyển đổi số nông nghiệp

Chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu và nông nghiệp Việt Nam cũng không đứng ngoài cuộc. Tuy nhiên, giữa rất nhiều công nghệ và mô hình được giới thiệu, câu hỏi quan trọng vẫn là: Bắt đầu từ đâu để chuyển đổi số đi vào thực chất?

Điện gió góp phần tăng trưởng kinh tế của tỉnh Vĩnh Long.

Khát vọng vươn mình từ năng lượng xanh

Vĩnh Long được thiên nhiên ưu ái ban tặng những điều kiện lý tưởng để phát triển năng lượng sạch. Địa phương này sở hữu chiều dài khoảng 130 km bờ biển, tổng diện tích mặt biển hơn 10.000 km², thuận lợi để triển khai các dự án điện gió.

Mô hình lúa hữu cơ, kết hợp nuôi tôm càng xanh xã Long Hòa, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long trồng lúa sạch, thân thiện môi trường

Những mô hình sản xuất lúa, gạo hữu cơ Long Hòa-Hòa Minh, trồng lúa phát thải thấp, gắn với liên kết chuỗi giá trị của tỉnh Vĩnh Long đã góp phần nâng cao đời sống nhân dân, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.

Hệ thống thủy lợi giúp ngăn mặn, trữ ngọt cho vùng trọng điểm sản xuất cây giống, cây ăn quả tại tỉnh Vĩnh Long.

Vùng sản xuất hoa, cây cảnh chủ động ứng phó hạn mặn

Những ngày đầu tháng ba, tình hình xâm nhập mặn trên các tuyến sông chính vào nội đồng tại tỉnh Vĩnh Long diễn biến phức tạp. Người dân cùng chính quyền địa phương, ngành nông nghiệp đang tập trung các giải pháp để trữ nước ngọt phục vụ sản xuất và bảo vệ vườn cây.

Dừa được trồng mới tại xã Phú Cần, tỉnh Vĩnh Long.

Trồng dừa phát thải thấp, giá trị cao

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, thị trường quốc tế đang siết chặt tiêu chuẩn môi trường, ngành dừa tỉnh Vĩnh Long đứng trước yêu cầu chuyển đổi theo hướng xanh, minh bạch và bền vững.

Diêm dân vùng ven biển xã Vĩnh Hậu (Cà Mau) đang vào cao điểm vụ sản xuất muối. (Ảnh THANH CƯỜNG)

Khát vọng làm giàu, đi lên từ biển

Những ngày đầu năm 2026, chúng tôi trở lại vùng ven biển thuộc các xã Vĩnh Hậu, Long Điền, Đông Hải, Gành Hào (tỉnh Bạc Liêu trước đây), nay thuộc tỉnh Cà Mau.